Teri óńdeıtin tolyqqandy kásiporyn

Qazir elimizde kásipkerlikti damytýǵa jan-jaqty qoldaý kórsetýdiń kemdigi joq. Shaǵyn jáne orta bıznestiń baǵyn ashatyn memlekettik baǵdarlamalar bar. Tómen paıyzben nesıe alýyńa bolady, kerek deseń, «Bıznestiń jol kartasy – 2020» memlekettik baǵdarlamasy boıynsha ınfraqurylymdy da jergilikti bılik júrgizip beredi. Tek isti ilgeri aparatyndaı qaıtarymdy joba-josparyń bolsyn. Osyndaı ıgilikti tıimdi paıdalanyp, isin ilgeri alyp kele jatqandardyń biri «A.S.Ar.Az.G» sharýa qojalyǵy deý oryndy bolmaq. Biz muny sharýa qojalyǵynyń basshysy Abyl Gasanovpen áńgimelesý barysynda aıqyn ańǵardyq. Ol kópten beri kásipkerliktiń tizginin ustap keledi. Qarashaı selolyq okrýginde onyń ot­basylyq bıznesi bar. 400 gek­tarǵa egis salady, mal ósiredi. Kásipkerlikke Abyldyń otbasy músheleri – joldasy Saıda, ul­dary Arzý men Azer de belsene aralasady. Sharýa qojalyǵynyń solardyń attarynyń alǵashqy bas áripterinen quralyp, «A.S.Ar.Az.G» dep atalýy da sondyqtan. Sharýa qojalyǵynyń sharýasy júrip, tabystyń kózi ashylǵan soń ol kásipkerliktiń kókjıegin keńeıtýdi qarastyrdy. Ár istiń utymdy bolýyna umtylatyn Abyldyń aýyldyq jerde aıaq asty rásýa bolyp jatqan terini kórip kóńili qulazıtyn. Kádege jaratsa, teri de baılyqtyń kózi-aý degen oıda júretin. Aýyldyq jerde turatyndyqtan sharýa qo­jalyqtaryndaǵy terige baılanysty problemany bir kisideı biletin de. Alaıda, kúshimiz jeter me eken dep qobaljýy da joq emes-ti. Kópten kókeıde júr­­­gen oıdyń táýekelge bel býdyrǵanyn da jasyrmaıdy. Jańa jobany júzege asyrý úshin teri ótkizý naryǵyna, óńdeý tehnologııasyna den qoıdy. Qaı iske de «Jeti ólshep, bir kespeı» kirisýdiń paıdaǵa shyǵarmaıtynyn salmaqtady. О́z qarjysyn shot­qa qaqty, otbasy múshelerimen aqyl­­dasty, jergilikti bıliktiń qoldaıtyndyǵyna kóz jetkizdi. Sonan keıin baryp, tyń sharýaǵa túbegeıli bet burdy. Sóıtti de teri óńdeý sehyn ashýdy shyndap qolǵa aldy. «Sabaqty ıne sátimen» degendeı, budan eki jyl buryn Mártók selosynda bólingen jerge jańa teri óńdeý sehynyń jalpy alańy 216 sharshy metr ǵımaratyn turǵyzýdy bastady. О́z qarjysyna Túrkııanyń jáne Italııanyń óndiristik qon­dyrǵylaryn satyp alyp, ornatty. Qondyrǵylardy ornatýǵa sheteldik mamandar kómektesti. Onyń óndiristik qýaty aıyna 180 tonna terini alǵashqy óńdeýge múmkindik beredi. Bastapqyda qoldan kelmeıtin iske bel býǵan joqpyn ba dep ishteı qobaljydy da. Alaıda, ashatyn teri ıleý sehy aımaqtyń iri ınvestısııalyq jobalary qataryna engizilgen soń kókiregine uıalaǵan senim iske serpin berdi. Sóıtip, «sheshingen sýdan taıynbas» degendeı, aldymen kásiporynǵa gaz júrgizdi, skvajına burǵylap, sý keltirdi, lızıngke avtotıegish aldy. Qazir terini alǵashqy óńdeý sehy yrǵaqty jumys istep tur. Biz de kógildir terini alý prosesimen tanystyq. Árqaısysynda 5 tonna teri ketetin úsh baraban, sheldeıtin, syǵatyn jáne ólsheıtin stanoktar jumys isteıdi. Jartylaı fabrıkat, ıaǵnı kógildir teri almas buryn ol barlyq tehnologııalyq óńdeýden ótedi. Qazirgi tańda ká­sip­orynda óndiriletin «Ved-blıý» dep atalatyn bylǵary aıaq kıim tigýge arnalǵan. – Mundaı iri jobany oılas­tyrǵanymmen, bir ózimniń kú­shim jetpes edi. Osyndaı kásip­oryndy paıdalanýǵa berý El­basy Nursultan Nazarbaevtyń kásipkerlikti qoldaýǵa baǵyttalǵan sarabdal saıasatynyń arqasynda múmkin bolǵanyn aıtý oryndy. Oblystyq jáne aýdandyq ákimdikter kásiporynnyń jyldyq qýatyna shyǵýyna qoldaý-kómek kórsetip keledi, – deıdi Abyl Gasanov. Aıtsa atqandaı, memlekettik baǵdarlamalar aıasynda «Aqtóbe-agroservıs» JShS bergen 3326 myń teńgege júk tıegish tehnıka, al, «Aqtóbe aýyl shaǵyn nesıe» AQ bólgen 14 mıllıon teńgege hımrea­gentter satyp alǵan. О́t­ken jyly «Agronesıe» korporasııasy» AQ sharýa qojalyǵy­na 30 mıllıon teńge usynyp, sha­rýasynyń aıaǵynan turyp ketýine qoldaý kórsetti. Sehta 35 adam eńbek etedi. Barlyǵy da «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy boıynsha jumys­qa ornalastyrylǵan jergilikti turǵyndar. Olar ón­diristiń baza­synda oqytylyp, tájirıbeden ótti, – deıdi seh bas­tyǵy Pavel Volıa. Abyl Gasanov ázirge terini jartylaı óńdep jatqandaryn, bári halyqaralyq standarttarǵa saı óńdeletinin, bas tehnologty Túrkııadan shaqyrtqandaryn aıtyp ótti. Munda bolashaqta teriden daıyn ónimder shyǵarý da oılas­tyrylýda. Árıne, terini boıaý tym qymbatqa túsedi eken. Sondyqtan memlekettiń qoldaýymen jańa qondyrǵylar alý qarastyrylýda. Sondaı-aq, teri boıaý sehyn ashýdy da kózdeýde. Qazir daıyn ónimder saqtaıtyn qoıma salynýda. Al, sehty shıkizatpen qamtamasyz etý úshin kásiporyn ókilderi aýyldarǵa shyǵyp, te­rini ózderi daıyndaıdy. Oblys orta­­lyǵyndaǵy mal bazarynan teri qabyldaıtyn arnaýly oryn da ashyp qoıǵan. «Sondaı-aq, «Aıbek» aýyldyq tutyný koo­peratıvinen de teri satyp alady – Jergilikti iri qaranyń terisi shaǵyndaý. Teriniń bir kılosyn 250 teńgeden qabyldaımyz. Biz shetelden iri qara terilerin ákelip óńdeýdemiz. Byltyrdan beri Bashqurtstan men Reseıden iri qara mal terisin ákelip, óńdep jatyrmyz. Gollandyq asyl tuqymdy iri qaranyń terileri sapaly da kólemdi bolyp keledi. Al, bizge keregi de sapaly ónim shyǵarý, – deıdi ol. Bul kásiporyn ózderinde óń­delgen teri ónimderin Italııa, Ispanııa, Túrkııa jáne Qytaı elderine eksportqa shyǵarýda. О́tken jyly qarasha jáne jel­toqsan aılarynda Italııaǵa 30 tonna, Ispanııaǵa 30 tonna jartylaı óńdelgen teri ónimderin ótkizgen. Elimizdiń batys óńirindegi teri óńdeıtin biregeı kásiporynnyń aıyna 180 tonna teri óńdeýge qýaty jetedi. Satybaldy SÁÝIRBAI, «Egemen Qazaqstan» Aqtóbe oblysy, Mártók aýdany