Igerý máselesi jete zerdelengen

Qazaq uǵymynda adamzattyń atasy da, anasy da – jer. Sebebi, jer adamnyń birden-bir asyraýshysy. Sondyqtan onyń ıgiligin tıimdi paıdalaný árbir adam balasynyń bas­ty paryzy. Keshe Ortalyq kommýnı­kasııalar qyzmetinde ótken baspasóz máslıhatynda Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Qury­lys, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýa­shylyq isteri jáne jer resýrstaryn basqarý komıtetiniń basqarma basshysy Samat Sársenov aýyl sharýashylyǵy maq­sa­tyn­daǵy jerlerdi utymdy paıdalaný taqyrybynda áńgime qozǵady. Ol eli­miz­de aýyl sharýa­shylyǵy maqsa­tyn­daǵy 98,6 mln. gektar jer burynnan uzaq merzimge jalǵa berilgenin aıtty. «2015 jyldyń sońynda Jer kodeksine engizilgen ózge­ris­ter aýyl sharýa­shy­lyǵy maq­satyndaǵy jer­ler­di utym­dy paıdalanýdy kóz­deıdi. Mundaǵy negizgi máselelerge toqtalyp ótsem, qazirgi kúnde osy maqsattaǵy jerlerdiń 98,6 mln. gektary uzaq merzimdi jalǵa berilgen. Onyń 1,3 mln. gektary ǵana jekemenshikte. Muny paıyzǵa shaqsaq bar-joǵy 1,2 paıyzdy ǵana quraıdy. Jalpy, Qazaqstan aýmaǵynda 272 mln. gektar jer bar. Al onyń 101 mln. gektary aýyl sharýashylyǵy maqsatynda qoldanylady», dedi basqarma basshysy. Osy 100 mıllıon gektardan astam aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy bos jatqan jerler týraly áńgimeleı otyryp, jer zańnamasyndaǵy sońǵy ózgerister osy alqaptardy tıimdi ıgerip, ınvestorlar tartýdy kózdeıtinine toqtaldy. «Elimizde bos jatqan egistikterdiń basym bóligi aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerler. Onyń ishinde 24 mln. gektar egistik, 2 mln. gektar sha­byn­dyq, 80 mln. gektarǵa jýyq jaıy­lym jer bar. Buryn aınalym­da bolǵan 2 mıllıon gektardan astam jer tirkelip otyr. Jer zańnamasyndaǵy negizgi maqsat osy jerlerdi aınalymǵa engizý, qarjysy bar ınvestorlardy osy jerlerge tartýdy kózdeıdi», dedi ol. Al «Agrohımııalyq qyzmet­tiń res­pýb­lıkalyq ǵylymı-ádistemelik orta­lyǵy» mem­lekettik mekemesiniń jetekshisi Erbo­lat Bazyljanov elimizde jerdiń tıimdi ári maqsatty paı­dalanýyna qatysty memle­kettik baqylaý barynsha kúsheı­tiletinin jetkizdi. «Qazirgi ýaqytta Qazaq­stan jerdi maqsatty paıda­laný úshin memlekettik baqy­laýdy kúsheıtti. О́te júıeli ju­mys­tar atqarylyp jatyr. Egis tanabyn agrohımııalyq zertteý – mol ónimniń kepili. Sol sebepti agrohımııalyq zertteýlerdiń kólemi 1,5 mln. gektardan 3,5 mln. gektarǵa ulǵaıtyldy», dedi ol. Onyń sózine ılansaq, sýarmaly egistik jerlerge agrohımııalyq zertteýler júrgizip, topyraqtaǵy aýylsharýashylyq daqyldarynyń ósip-jetilýine eń qajetti ele­mentterdiń mólsherin anyqtap, ár tanaptyń pasporty jasalsa, joǵary ónim alý múmkindigi ulǵaıyp, jer qunarlylyǵynyń kemýine jol berilmeıdi eken. О́nimniń ónimdiligin jáne sapasyn kóterýde topyraqtyń qunarlyǵyn arttyryp, mıneraldy tyńaıtqysh berýdiń júıelerin jetildirýdiń mańyzy zor kórinedi. Bul úshin árbir sharýashylyq aýyspaly egistiktegi daqyldardyń kezektesý tártibin saqtap, daqyldar egiletin tanap topyraǵynyń mehanıkalyq, hımııalyq quramyn jete bilip, sol tabıǵı qunarlylyqtyń mólsherine qaraı mıneraldy tyńaıtqyshtardy berýleri qajet. Sondyqtan, egis egetin árbir sharýashylyq ózderiniń egistik jerlerine agrohımııalyq zertteýler júrgizip, ár tanaptyń pasportyn jasatýlary qajet. Osyndaı zertteý nátıjelerin basshylyqqa alǵan ujym­dar jaqsy kórsetkishterge qol jet­kizedi eken. Mamannyń aıtýyna qaraǵanda, sýarmaly egistik alqaptarda zertteý árbir 5 jyl, al sýarylmaıtyn aýmaqtarda árbir 7 jyl saıyn júrgizilip turady. «Álemdik tájirıbede bar. Gýmýs úderisi óte uzaq júretin qubylys. Sondyqtan, 5-7 jylda topyraq quramynda bolatyn gýmýstyń kólemi qatty kemip ketpeıdi. Bul másele kásibı mamandarǵa belgili. Eger qajettilik bolsa, bizde odan da jıi tekseris jasaýǵa materıaldyq múmkindikter jetedi. Jer kodeksinde de anyq kórsetilgen. Eger jergilikti organdar qaısybir jer aýmaǵyna jıirek tekseris jasatý kerek dep sheshse, ol alqaptarda agrohımııalyq tekserister jıirek jasalyp turady. Bul sheshiletin másele. Eger sharýalardyń ózderi jyl saıyn jasap turamyz dese, onda óz erikteri. Oǵan biz kelisemiz. Qazirgi ýaqytta elimizde tekseris jasaıtyn 24 uıym bar. Biraq jer qunaryn jıi tekserip turý, menińshe, bos shyǵyn. 5-7 jyl saıyn júrgizip tursa da jetkilikti», dedi E.Bazyljanov. Nurbaı ELMURATOV, «Egemen Qazaqstan»