Kúdikti qutylmaıdy

Osy jyldyń naýryz aıy bolatyn. Reseımen shekaralas Uzynkól aýdanyndaǵy «Obaǵan» shekara beketinen kúndiz-túni avtokólikter, jolaýshylar avtobýsy aǵylyp jatady. Olardyń barlyǵyn tekserip shyǵý shekarashylarǵa ońaı sharýa emes. Ásirese, kınolog Qaırat Nuǵymanov túngi avtobýstarǵa qyraǵy bolý kerektigin biledi. Beketke «Rýdnyı – Túmen» baǵytyndaǵy úlken jolaýshylar avtobýsy kelip toqtady. Ol jolaýshylardan bosat­qannan keıin avtobýs salonyna ıisshil ıti Mandarınkany jiberdi. Ittiń ár qımylyn qa­­da­ǵalap qarap tur. Man­da­rınka salonnyń orta tu­syndaǵy bir oryndyqqa qaı­talap soǵa berdi. Bir-eki ret ıiskelegennen keıin «osy oryn qur emes» degendeı, ıesine qarady. Q.Nuǵymanov dereý avtobýs júrgizýshisine es­kertip, esikti japqyzdy da, shekara beketiniń jolaýshy­lar tirkelip jatqan zalyna keldi. Itti taǵy jiberdi. Man­darınka zyrǵyp otyryp, er kisiniń qasyna je­tip bardy. Ol adamdardy alań­datpaı, es­kerýsiz ǵana ıtti alyp ketti. О́z isine suńǵyla bolǵan jigit jol­soqty bolyp, sharshap kele jatqan jolaýshylar baıqamaǵan kórinisti kóripkel jandaı bilip tur. Kúdiktiniń beti sazaryp, esh­teńe bildirmegen bolsa da, Qaı­rat onyń kózinen ishiniń qal­tyraı bastaǵanyn sezdi. Jolaýshylar tirkelip bolǵan soń, olardyń avtobýs salonyna túgel otyrýy qadaǵalandy. Man­darınka «kórsetken» álgi orynǵa Qaırat kúdiktenip tur­ǵan 55 jastaǵy er adam kelip otyrdy. Ony arnaıy orynǵa aparyp, teksergende kıiminiń qaltalarynan 1,5 kılogramm esirt­kiniń marıhýana men nasha degen eki túri shyqty. Tú­menge esirtki tasymaq bolǵan rýd­nyı­lyq azamattyń taıaý arada soty bolady. Ol ıisshil ıttiń tilin biledi dese bolar. Man­darınkany ju­mysqa qosqanda Qaırat onyń ár qımylyn «oqyp» turatyn sekildi. Zańsyz esirtki aınalymynan paıda tapqysy keletin qaýipti jandardyń qylmystyq áreketterin quryqtaǵanda ıtiniń de, óziniń de atqan oǵy nysanaǵa dóp tıgendeı kóńili jaılanary bar. 2005 jáne 2009 jyldarǵy jyl boıy jumys qorytyndysy boıynsha Q.Nuǵymanov «Jyldyń úzdik kınology» atandy. 2014-2016 jyldar aralyǵynda she­karalyq beketten 14 kılogramm esirtki zattaryn ustady. Onyń ishinde 8,5 kılogramy óte qaýipti geroın bolatyn. 2006 jyly 17 kılogramm kontrabandalyq áshekeı zattary, 2009 jyly 3 mıllıon Reseı rýbli Qaırattyń qyraǵylyǵy arqasynda shekara asa almady. Praporshık Q.Nuǵy­ma­nov­tyń qyraǵylyǵy tek bul emes. О́zge shekara be­ket­te­rinde júrgende talaı ret kon­tra­bandalyq zattar­dy, ási­rese, qarýlardy Qaırat­tyń kezekshiligine tap kelgen kú­diktiler alyp óte alǵan emes. 2012 jyly Aıat shekara beke­tinde qyzmette júrgende Q.Nu­ǵymanov Qazaqstanǵa zańsyz qarý alyp ótpek bolǵandardyń jolyn kesti. Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy shekaranyń bul shalǵaıynan negizinen jo­laý­­shylar kóligi Máskeý jaqtan aǵylady. Sol jyly jazda jeńil avtokólikten 600 patrony men bir shaǵyn kalıbrli vıntovkany alyp shyqty. Kúdikti mashına salo­nyna qalaı jasyrsa da qýlyǵyn Qaırattan asyra almady. Sol jyly «Makarov» tapanshasynyń 50 dana patrony, 1 dana «tegis oqpandy» myltyq alyp bara jatqan jolaýshyny qolǵa túsirdi. Al qys aıynda «Folksvagen» markaly mashınaǵa basqan júktiń ara­synan «Dıagterov-27» pýlemetin alyp shyqqan da Q.Nuǵymanov bolatyn. – Turqy 1,5 metr bolatyn pýlemetti qaǵazǵa orap, jymyn bildirmeı júktiń arasyna tyqqan eken. Ony Máskeý qalasynan Qostanaı oblysyndaǵy Lısakov qalasyna apara jatqany belgili boldy, – deıdi Q.Nuǵymanov. Mandarınkasynyń qarýdy ta­býda «kómegi» joq, árıne. Ol mundaıda psıhologııalyq ká­sibı ádistemelerge, óziniń izdenimpazdyǵyna súıenedi. О́tken jyly «Obaǵan» shekara beketine aýysar aldynda Aıat shekara beketinen Italııada shyǵarylǵan «General» markaly tapansha da kózdegen jerine jete almaı, qyraǵy shekarashynyń qolyna tústi. Ol Qostanaıdaǵy Z.Aldam­jar atyndaǵy áleý­mettik-teh­nı­kalyq ýnı­ver­sıtettiń zań fakýltetin támam­daǵan soń, 1999 jyldan Ult­tyq qaýipsizdik komıtetiniń shekara qyzmetinde, qazir 2031 áskerı bólim­shesinde qyzmet isteıdi. – Shekaradan kim ótpeıdi deısiz? Jolaýshylarmen birge el tynyshtyǵy úshin qaýipti zat­tar nemese memlekettik ma­­­­ńyzy bar nemese memleket múd­­desine qaıshy keletin, eko­no­mıkalyq kontra­ban­da­lyq zattardyń ary-beri ótpeýi ózińe baılanys­ty ekenin túsingende ózimdi qamshylaıtynym ras. Jaýapkershilik bir mınýt ta qalǵýǵa, ózińdi bos ustaýǵa mur­sha bermeıdi, – deıdi Qaırat Álıǵap­paruly. Ol búginde shekaradan úsh shaqyrym jerdegi Obaǵan aýylynda jarymen, ulymen turyp jatyr. Kúndiz demalyp, uıqysyn qandyrǵan shekarashy qaıtadan Mandarınkasymen túngi aýysymǵa shyqty. Shekara beketinen túrli avtokólikter ári-beri ótip jatyr. Túrli avto­kólikter ishinde ózderi de, nıetteri de túrli-túrli jolaýshy bar... Onyń qyraǵylynan kúdikti qutylmaıdy. Názıra JÁRIMBETOVA, «Egemen Qazaqstan» Qostanaı oblysy, №2031 áskerı bólimshesi