Tarıh • 16 Tamyz, 2019
Turardyń Qytaıǵa qupııa sapary
HH ǵasyr basynda qazaq zııalylarynyń halqy úshin atqarǵan eńbegi ushan-teńiz. Olardyń eren isterin áli tolyq zerttep-zerdelep úlgermeı jatyrmyz. Sondaı tulǵanyń biri – Turar Rysqulov. Bul adamnyń qaıratkerlik qabileti Keńes Odaǵy deńgeıinen asyp, Komıntern ókili retinde álemdik masshtabtaǵy saıası isterge aralasýyna yqpal etti. Sonyń bir parasy – Azııa qurlyǵyndaǵy kóshpendi jurt Mońǵolııanyń konstıtýsııasyn jasap, eldiń saıası-ekonomıkalyq damýyn sosıalıstik baǵytqa buryp berýi. Isti tııanaqtaý úshin qaıratker atalmysh memleketke 1924 jyldyń qazan aıynda baryp, 1925 jyldyń shildesine deıin 9 aı qyzmet etti. T.Rysqulovtyń Mońǵolııada atqarǵan eńbegi jaıly «Egemen Qazaqstan» gazetiniń jylashar sanynda «Turardyń Kúredegi kúnderi» atty kólemdi maqala jarııalanǵan edi. Osy jazbada qaıratkerdiń ol jaqta atqarǵan jumysy jaıly baıandalǵan bolatyn. Deıturǵanmen T.Rysqulov osy saparynda kóshpendi eldiń saıası baǵytyn durystap qana qoımaı, irgedegi Qytaı Respýblıkasyna qupııa baryp kelgeni jaıly kóp aıtylmaı júr. Biz osy taqyrypty qaýzap kórmekpiz.
Qoǵam • 14 Tamyz, 2019
Úndi halqynyń qaıratkeri Javaharlal Nerý «otarlanǵan eldiń tarıhyn otarlaýshy jazady» degeni sııaqty kezinde qazaqtyń úlken aqyny Ǵafý Qaıyrbekov jorta ańqaýsyp: «Osy orystyń handarynyń bári aqyldy da, qazaqtyń handary nege aqymaq» dep qınalatyn kórinedi.
Rýhanııat • 12 Tamyz, 2019
Sonaý bir jaýsoqty zamanda týǵan topyraǵynan bosqan el dinsiz qaýymnyń qoltyǵyna baryp panalaıdy. Olar qorǵansyz elge óktemdik jasap, reti kelse dúnıe-múlkin talaıdy.
Qoǵam • 12 Tamyz, 2019
Keshe elimizdiń barlyq meshitterinde aıt namazy oqylyp, kúlli musylman balasy úshin ulyq meıram – Qurban aıt bastaldy. Iаǵnı, aıt namazynan keıin árkim óziniń múmkindigine qaraı qurban shalý qulshylyǵyn oryndady. Bul rásim áli de eki kún jalǵasady.
Tarıh • 09 Tamyz, 2019
HVIII ǵasyrdyń ekinshi jartysy 1755 jyldary Sın ımperııasy Jońǵar handyǵyn jer betinen joıyp jiberdi de, Qazaq ulysy Qytaıdaǵy manjýlar áýleti basqarǵan patshalyqpen betpe-bet túıisti.
Qoǵam • 08 Tamyz, 2019
Jalpy «alaýyzdyq» degen jaqsy nárse emes. Atam qazaq «altaý ala bolsa aýyzdaǵy ketedi» dep beker aıtpaǵan. Qazirgi tańda álemdik sosıologtar «Til alaýyzdyǵy» deıtin termındi qoldanyp júr. Osy taqyryp boıynsha uzaq jyl eńbektengen AQSh-tyń Braýn ýnıversıtetiniń professory Alaka Hollannyń paıymdaýynsha, tildik alaýyzdyq – otarlaýshy til men otarlanýshy tildiń araqatynasy saldarynan paıda bolatyn rýhanı hám saıası teńsizdik eken.
Tarıh • 07 Tamyz, 2019
Birneshe aıdyń aldynda elordadaǵy Qazaqstan Qarýly kúshteri Áskerı-tarıhı mýzeıiniń kóshpeli kórme uıymdastyrylatyn tómengi ekspozısııa zalynda, qazaq tarıhyna qatysty Omby muraǵatynan jetkizilgen, HVIII ǵasyrǵa tán qujat-hattardy kórip kózaıym bolǵan edik. Osyndaǵy qundy jádigerler qatarynan qazaq hany Abylaıdyń ár jyldary Qytaı eliniń ımperatory Sııanlýnǵa jazǵan hat-habarlary oryn alypty.
• 02 Tamyz, 2019
Sport • 02 Tamyz, 2019
Quralbek Ordabaev: Qazaq fýtbolynyń bolashaǵynan úlken úmit kútemin
Quralbek – qazaq fýtbolynyń ardageri, áıgili qaqpashy. Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy. KSRO sport sheberi. О́tken ǵasyrdyń 70-jyldary «Qaırat» fýtbol komandasynyń sapyna qabyldanyp, atalmysh klýb qaqpasyn 12 jyl (1971-1982) qorǵaǵan áıgili fýtbolshy. Ásirese, 11 metrlik aıyp dobyn qaıtarýda odan asqan sheber bolmaǵan. Kezinde KSRO quramasynyń beldi fýtbolshysy jáne kıevtik «Dınamonyń» shabýylshysy, «Altyn dop» ıegeri, KSRO chempıonatynda 211 gol soqqan ataqty Oleg Blohınnyń ózi Quralbek aǵamyz jaıly bylaı degen eken: «Meniń «Spartak», «Torpedo», taǵy basqa komandalarǵa soqqan dobym esimde. Biraq maǵan «Qaıratqa» gol soǵý óte aýyr boldy. О́ıtkeni komandanyń qaqpashysy Ordabaevtan óte almadym. Quralbek penaltı qaıtarýdyń asqan sheberi edi». Mine, bizdiń Qurekeńdi myqtylardyń ózi moıyndaǵan. Sol sııaqty osy jyldary Odaq kólemine taraıtyn úlken bedelge ıe «Sovetskıı Sport» gazetiniń 1973 jylǵy sáýir aıynyń 24-i kúngi sanynda qazaq qaqpashysy Quralbek jaıly: «...almatylyq «Qaırattyń» qaqpashysy Quralbek Ordabaev bıylǵy kóktemniń ózinde komandasyn penaltıden tórt ret jeńiske jetkizdi. Ol «Pahtakor» jáne tbılısılik «Dınamomen» kezdesýlerde erekshe kózge tústi. Ásirese, máskeýlik «torpedoshylarmen» bolǵan oıynda eki ret 11 metrlik soqqyny qaqpasyna darytpady» dep jazypty. Iаǵnı 1973 jyly bir maýsymda 16 penaltıdi qaıtaryp, KSRO chempıonatynda «penaltı qaıtarýdyń has sheberi» dep atanǵan Quralbekti Odaq jankúıerleri tolyq moıyndady. Quralbek Ordabaevpen birge oınaǵan fýtbolshylar da onyń penaltıden bólek oıyn kezinde «toǵyzdyqqa» kózdelgen dopty qalaı qaǵyp jiberetinin tamsana aıtady. Kezinde Qurekeńmen birge bir komandada dop oınaǵan Seıilda Baıshaqov: «Odaq birinshiliginde teń túsken eki komanda jeńimpazdy penaltı arqyly anyqtaıtyn zaman boldy. Sondaı sátterde biz Ordabaevqa senim artamyz. Ol bizge únemi jeńis syılaıtyn. Tipti qarsylastarymyzben teń túsken jaǵdaıda Quralbekke senip, aldyn ala jeńiske jetetinimizdi bilip otyrýshy edik. KSRO-nyń ataqty shabýylshylary bizdiń qaqpaǵa dop daryta almaı, pushaıman bolǵan sátterin talaı ret kórdim» deıdi. Sonymen... qazaq fýtbolynyń shejiresin paraqtasaq, Quralbek Ordabaev «Qaırat» qaqpasyn 185 ret qorǵaǵan eken. Ol «Qaıratqa» alǵash kelgen 1971 jyly Halyqaralyq temirjolshylar odaǵynyń kýbogyn jeńip aldy. Biz búginde mereıli 70 jasqa tolyp otyrǵan áıgili qaqpashymen suhbattasqan edik.
Rýhanııat • 25 Shilde, 2019
Islam áleminde ǵylym-bilim jolyna bar ǵumyryn arnaǵan ǵulamalar kóp. Sonyń biri – Ata Rabaq. Bul adam tym suryqsyz, qap-qara qabashııalyq qatardaǵy qul eken. Mekkede bir áıeldiń ıeliginde bolypty. О́zi qulaqkesti qul bolsa da aqıqat ilimine umtylady.
