Beken QAIRATULY
Beken QAIRATULY«Egemen Qazaqstan»
1148 materıal tabyldy

Qoǵam • 14 Tamyz, 2019

Jalǵan tarıh jarǵa jyǵady

Úndi halqynyń qaıratkeri Javahar­lal Nerý «otarlanǵan eldiń tarıhyn otar­laýshy jazady» degeni sııaqty ke­zinde qazaqtyń úlken aqyny Ǵafý Qaıyr­bekov jorta ańqaýsyp: «Osy orystyń han­darynyń bári aqyldy da, qazaqtyń handary nege aqymaq» dep qınalatyn kórinedi.

Rýhanııat • 12 Tamyz, 2019

Altyn júzik oqıǵasy

Sonaý bir jaýsoqty zamanda týǵan topyraǵynan bosqan el dinsiz qaýymnyń qoltyǵyna baryp panalaıdy. Olar qorǵansyz elge óktemdik jasap, reti kelse dúnıe-múlkin talaıdy.

Qoǵam • 12 Tamyz, 2019

Qurban aıt – ulyq meıram

Keshe elimizdiń barlyq meshitterinde aıt namazy oqylyp, kúlli musylman balasy úshin ulyq meıram – Qurban aıt bastaldy. Iаǵnı, aıt namazynan keıin árkim óziniń múmkindigine qaraı qurban shalý qulshylyǵyn oryndady. Bul rásim áli de eki kún jalǵasady.

Tarıh • 09 Tamyz, 2019

Ábilpeıizdiń haty

HVIII ǵasyrdyń ekinshi jartysy 1755 jyldary Sın ımperııasy Jońǵar handyǵyn jer betinen joıyp jiberdi de, Qazaq ulysy Qytaıdaǵy manjýlar áýleti basqarǵan patshalyqpen betpe-bet túıisti.

Qoǵam • 08 Tamyz, 2019

Til alaýyzdyǵy

Jalpy «alaýyzdyq» degen jaqsy nárse emes. Atam qazaq «altaý ala bolsa aýyzdaǵy ketedi» dep beker aıtpaǵan. Qazirgi tańda álemdik sosıologtar «Til alaýyzdyǵy» deıtin termındi qolda­nyp júr. Osy taqyryp boıynsha uzaq jyl eńbektengen AQSh-tyń Braýn ýnı­versıtetiniń professory Alaka Hol­lannyń paıymdaýynsha, tildik alaýyzdyq – otarlaýshy til men otarlanýshy tildiń araqatynasy saldarynan paıda bolatyn rýhanı hám saıası teńsizdik eken.

Tarıh • 07 Tamyz, 2019

Abylaı hannyń hattary

Birneshe aıdyń aldynda elordadaǵy Qazaqstan Qarýly kúshteri Áskerı-tarıhı mýzeıiniń kóshpeli kórme uıymdastyrylatyn tómengi ekspozısııa zalynda, qazaq tarıhyna qatysty Omby muraǵatynan jetkizilgen, HVIII ǵasyrǵa tán qujat-hattardy kórip kózaıym bolǵan edik. Osyndaǵy qundy jádigerler qatarynan qazaq hany Abylaıdyń ár jyldary Qytaı eliniń ımperatory Sııanlýnǵa jazǵan hat-habarlary oryn alypty.

02 Tamyz, 2019

Toı jarys

Sport • 02 Tamyz, 2019

Quralbek Ordabaev: Qazaq fýtbolynyń bolashaǵynan úlken úmit kútemin

Quralbek – qazaq fýtbolynyń ardageri, áıgili qaqpashy. Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy. KSRO sport sheberi. О́tken ǵasyrdyń 70-jyldary «Qaırat» fýtbol komandasynyń sapyna qabyldanyp, atalmysh klýb qaqpasyn 12 jyl (1971-1982) qorǵaǵan áıgili fýtbolshy. Ásirese, 11 metrlik aıyp dobyn qaıtarýda odan asqan sheber bolmaǵan. Kezinde KSRO quramasynyń beldi fýtbolshysy jáne kıevtik «Dınamonyń» shabýylshysy, «Altyn dop» ıegeri, KSRO chempıonatynda 211 gol soqqan ataqty Oleg Blohınnyń ózi Quralbek aǵamyz jaıly bylaı degen eken: «Meniń «Spartak», «Torpedo», taǵy basqa komandalarǵa soqqan dobym esimde. Biraq maǵan «Qaıratqa» gol soǵý óte aýyr boldy. О́ıtkeni komandanyń qaqpashysy Ordabaevtan óte almadym. Quralbek penaltı qaıtarýdyń asqan sheberi edi». Mine, bizdiń Qurekeńdi myqtylardyń ózi moıyndaǵan. Sol sııaqty osy jyldary Odaq kólemine taraıtyn úlken bedelge ıe «Sovetskıı Sport» gazetiniń 1973 jylǵy sáýir aıynyń 24-i kúngi sanynda qazaq qaqpashysy Quralbek jaıly: «...almatylyq «Qaırattyń» qaqpashysy Quralbek Ordabaev bıylǵy kóktemniń ózinde komandasyn penaltıden tórt ret jeńiske jetkizdi. Ol «Pahtakor» jáne tbılısılik «Dınamomen» kezdesýlerde erekshe kózge tústi. Ásirese, máskeýlik «torpedoshylarmen» bolǵan oıynda eki ret 11 metrlik soqqyny qaqpasyna darytpady» dep jazypty. Iаǵnı 1973 jyly bir maýsymda 16 penaltıdi qaıtaryp, KSRO chempıonatynda «penaltı qaıtarýdyń has sheberi» dep atanǵan Quralbekti Odaq jankúıerleri tolyq moıyndady. Quralbek Ordabaevpen birge oınaǵan fýtbolshylar da onyń penaltıden bólek oıyn kezinde «toǵyzdyqqa» kózdelgen dopty qalaı qaǵyp jiberetinin tamsana aıtady. Kezinde Qurekeńmen birge bir komandada dop oınaǵan Seıilda Baıshaqov: «Odaq birinshiliginde teń túsken eki komanda jeńimpazdy penaltı arqyly anyqtaıtyn zaman boldy. Sondaı sátterde biz Ordabaevqa senim artamyz. Ol bizge únemi jeńis syılaıtyn. Tipti qarsylastarymyzben teń túsken jaǵdaıda Quralbekke senip, aldyn ala jeńiske jetetinimizdi bilip otyrýshy edik. KSRO-nyń ataqty shabýylshylary bizdiń qaqpaǵa dop daryta almaı, pushaıman bolǵan sátterin talaı ret kórdim» deıdi. Sonymen... qazaq fýtbolynyń shejiresin paraqtasaq, Quralbek Ordabaev «Qaırat» qaqpasyn 185 ret qorǵaǵan eken. Ol «Qaıratqa» alǵash kelgen 1971 jyly Halyqaralyq temirjolshylar odaǵynyń kýbogyn jeńip aldy. Biz búginde mereıli 70 jasqa tolyp otyrǵan áıgili qaqpashymen suhbattasqan edik.

Rýhanııat • 25 Shilde, 2019

Quldan shyqqan ǵulama

Islam áleminde ǵylym-bilim jolyna bar ǵumyryn arnaǵan ǵulamalar kóp. Sonyń biri – Ata Rabaq. Bul adam tym suryqsyz, qap-qara qabashııalyq qatardaǵy qul eken. Mekkede bir áıeldiń ıeliginde bolypty. О́zi qulaqkesti qul bolsa da aqıqat ilimine umtylady.

Rýhanııat • 23 Shilde, 2019

Tektilik fenomeni

Qazaq tanymynda asa qudiretti, óte qadirli «tektilik» deıtin uǵym bar. Mysaly, ataqty jyraý Aqtamberdi: «Elden eldi aralap, Tektiden tekti saralap Synǵa tolsa sııaǵy, Álbeti shamnyń shyraǵy, Muhıttan súzip shyǵarǵan, Qymbatty gaýhar baǵasy...» dep tektiliktiń qasıeti týraly tolǵasa, Sypyra jyraý: «Baı balasy baıǵa uqsar, Baılaýly turǵan taıǵa uqsar. Bı balasy bıge uqsar, Alty qanat úıge uqsar, Han balasy hanǵa uqsar, Bıik-bıik shyńǵa uqsar. Qul balasy qulǵa uqsar, Mal taptaǵan gúlge uqsar» dep tektiliktiń ne ekenin túıindepti.

Iаndeks.Metrıka