Beken QAIRATULY«Egemen Qazaqstan»
837 materıal tabyldy

Jádiger • 31 Qańtar, 2023

Kesteli shapan

Shapan – halqymyzdyń ejelden kele jatqan kádeli kıimi. Tipti onyń qoldanysqa enýi sonaý kóne ǵun, keıingi túrki dáýirine qatysty derekterde kezdesedi. Mysaly, ejelgi ǵun mádenıetiniń eń iri úlgisi sanalatyn ataqty Noın-Ýla qorymyna HH ǵasyrdyń basynda qazba jumysyn júrgizgen orys ǵalymy P.K.Kozlov (1863-1935) uzyndyǵy 1,17 m, eni (jeńimen) 1,94 m ǵun shapanyn tapqanyn bilemiz. Bul mura qazir Ermıtajda tur.

Eń qysqa áńgime • 30 Qańtar, 2023

Kúlánda apa

Shamamen 1999 jyldyń kúz ben kókteminiń biri. Astana qala­syndaǵy Qalıbek Qýa­nysh­baev atyndaǵy Qazaq drama teatryn­da aqyn-jazýshylarmen kez­desý ótetin boldy. El qatarly biz de bardyq. Kezdesýdi júrgizip otyrǵan aqyn Esenǵalı Raýsha­nov zalda otyrǵan qalamger­ler­ge kezek-kezek sóz berip qoıady.

Sport • 29 Qańtar, 2023

Rýh

Erkin kúresten eki dúrkin Olım­pıada jáne bir dúrkin álem chempıony daǵystandyq balýan, avar ultynyń ulany Máýlet Batyrov «Kavkaz balýandarynyń basty erekshelegi qandaı?» degen tilshi suraǵyna: «Bizdiń jigitterde rýh basym» dep bir aýyz sózben jaýap bergen eken. Sońǵy kezderi Máýlet balýannyń joǵarydaǵy bir aýyz sózi kókeıden ketpeı qoı­ǵany.

Tarıh • 25 Qańtar, 2023

«Qańtardaǵy býradaı azý tisin qaıraǵan»

Jyl saıyn qańtar týyp, aıaz qysqanda býra jaraıdy. Bul tabıǵı zańdylyq. О́ıtkeni bul kez – ingenniń kúıti kelip, shaǵylysatyn ýaqyt. Býranyń jaraýy kóbinde qazaqtyń eski jyl qaıyrý amaly boıynsha qambar toǵysymen qatar keletindikten, keıbir óńirlerde bul mezgildi býra toǵys dep te aıtady.

Tarıh • 24 Qańtar, 2023

Bıısk ýeziniń qazaqtary

Patshalyq Reseı zamanynda Tom gýbernııasyna qarasty Bıısk ýezi degen boldy. Bul ákimshilik birliktiń úlkendigi sonshalyq, soltústik sheti Barnaýyl qalasyna baryp tirelse, ońtústigi Azııa qurlyǵymen qanattasyp jatty. Osy ýezge qarasty 25 bolystyń biri Anýıde qazaqtar ómir súrgen eken. Myna fotolar osy altaılyq qandastar ómirinen syr shertetin shejire desek te bolady.

Tarıh • 17 Qańtar, 2023

Kesteli teri ishik

Teriden jasalatyn ishik qazaqta ejelden bar. Bul kıim neniń terisinen tigilgenine baılanysty: eltiri ishik, seńseń ishik, qasqyr ishik, túlki ishik dep atalady. Eltiri ishik degenimiz – jańa týǵan qozynyń terisi bolsa, seńseń ol kúzde jetilip, toqty bolǵan qozynyń terisi. Mundaı teriniń júnin atalarymyz «tiri jún» dep ataǵan. Al qasqyr, túlki terisi eki bastan belgili.

Tarıh • 16 Qańtar, 2023

Toqtamys soqtyrǵan teńge

Altyn Orda ulysynyń ataq­ty handarynyń biri – Toq­tamys. Qazaqtyń úlken jazýshysy Ilııas Esenberlın: «Úz-Temirdiń ekinshi balasy Sar­jadan Qonshaq, Qonshaqtan Tuǵylyq qoja, Tuǵylyq qo­jadan Taı qoja týady. Osy Taı qojanyń báıbishesi qo­ńyrat Qotan Kúnshek sulýdan bolashaq Altyn orda hany Toqtamys týǵan» dep jazady («Altyn Orda» roman-trılogııasy. Almaty, 2021. – 397 b).

Oqıǵa • 13 Qańtar, 2023

Tastaǵy tuıaq izi

Myna bir fotosýretten tasqa oıyp basylǵan sıyrdyń izin kóresiz. Múmkin bul asha tuıaqty janýarlar – buǵy, bulan, maraldyń izi shyǵar. Atam qazaq baǵzylyq murany «tasqa basqan tańbadaı» deıdi emes pe. Myna iz dál solaı tasqa basylǵan tańba dersiz. Qaı ǵasyr, qaı dáýirge tán dúnıe? Ony eshkim tap basyp tanı alǵan joq.

Rýhanııat • 13 Qańtar, 2023

Qazaq balýany ulyqtaldy

Jýyqta Mońǵolııanyń Mádenıet mınıstrligi tarıhı tulǵa Shyńǵys hannyń týǵanyna 860 jyl tolý datasyna oraı memleketke jáne qoǵamǵa eńbek sińirgen tulǵalardy iriktep, olardy nasıhattaý jaıly sheshim shyǵardy. Osy tizimge baı-ólkelikter atynan halyqaralyq dárejedegi sport sheberi, Mońǵolııa sportynyń eńbek sińirgen qaıratkeri (2006), erkin kúresten Álem kýboginiń (1981) jáne álem birinshiliginiń qola medal ıegeri (1986), ataqty balýan Baqyt Odnaıulynyń esimi ilinip, ardager sportshyny ulyqtaý rásimi ótti.

Rýhanııat • 12 Qańtar, 2023

El aǵasy Ákimjan Nazaruly týraly

Shúkir! Meniń elorda tórine taban tiregenime shırek ǵasyrdan asypty. Ol tusta ólkeniń ótken-ketken tarıhynan habardar qarııalar kóp edi. Sonyń biri – uzaq jyl oblystyq bilim salasynda qyzmet atqarǵan Qamıdolda Nurtaev aqsaqal-tuǵyn. Bul kisi qazir ómirde joq. Bes jyl buryn týra toqsan jasynda baqılyq boldy. Marqum kózi tirisinde biz beıbaqty izdep kelip, ózi kýá bolǵan birer oqıǵany sanamalap jazdyryp edi. Ásirese Aqmola óńirine tanymal tarıhı tulǵa Ákimjan Nazaruly týraly jandyra sóılegeni esimde. Biz tamsana tyńdaǵan edik. Sodan beri birtalaı ýaqyt ótipti. Bıyl osy tulǵanyń týǵanyna – 120 jyl. Sonymen...