Osy oraıda aıtpaǵymyz, Naýryz meıramynyń rýhanı tireginiń biri – yntymaq. Atamyz qazaq «Yrys aldy – yntymaq» dep beker aıtpaǵan. Mysaly, bul meıram týraly Shákárim qajy: «Qul quryqtan, kúń syryqtan» qutylatyn kún», depti. Bul uǵym joǵaryda aıtqanymyzdaı, yntymaq tunǵan jerde teńdik bolady, sóıtip, qul quryqtan, kúń syryqtan qutylady.
Semeılik ólketanýshy Moldabek Janbolatulynyń 2009 jyly jaryq kórgen «Naýryznama» atty eńbeginiń 16-betinde: «Ertede Iran patshasy Naýryz kúni qol astyndaǵy súıikti qulynyń birine shapanyn syıǵa tartyp, taǵyna otyrǵyzyp, bir kún el basqartqany jaıly ańyz bar. Túrki patshasy Ulys kúni uıymdastyrylǵan mergender saıysynda jambyny atyp túsirgen adamǵa bir kún el bıleýge erik bergen eken», dep jazady. Bul támsil joǵarydaǵy «qul qutylar quryqtan, kúń qutylar syryqtan» mátinimen úndesip tur.
Qazaq uǵymynda yntymaqtyń ózegi – tatýlyq. Tatýlyq degenimiz – qaı zamanda bolsyn qoǵamdy tutastandyryp turatyn keremet kúsh. Atam qazaq «tatýlyq bar da yntymaq pen birliktiń týy bıik» dep beker aıtpaǵan. Sondaı-aq «aǵaıyn tatý bolsa – at kóp, abysyn tatý bolsa – as kóp» degen eken atalarymyz.
Ejelden kele jatqan dástúr boıynsha Naýryz merekesi kúni renjisken adamdar bir-birin keshirisip, tatýlasady, jańa jylǵa, jańa kúnge ótkenniń barlyq renish-ókpesin tastap jańa leppen, jańa sanamen kiredi. Bir jaǵynan bul úrdis qoǵamdyq jańarý, jańǵyrýdy týdyratyndyqtan «Naýryz – jańarý meıramy» degen mazmunǵa ıe.
«Naýryz kúni aýzy dýaly aqsaqaldardyń aldynda túzelmeıtin is, bitispeıtin daý, sheshilmeıtin sharýa bolmaıdy. Osylaısha, el birligin saqtaý, qaýymnyń yntymaǵyn nyǵaıtý Naýryz toıynyń shyn arqaýy, ózekjardy mindeti» dep jazady semeılik naýryztanýshy Moldabek Janbolatuly «Naýryznama» atty kitabynda.
Kelesi kezekte este bolatyn dúnıe – yntymaqtyń bir salasy birlik pen berekege negizdelgen eńbek etý tujyrymdamasy. Bul uǵym Naýryz meıramynyń rýhanı ózeginiń negizgi ustyny der edik.
Naýryz týǵanda jerdiń tońy jibıdi, qystaı qatqan qar-muzy erıdi, saı-sala sýǵa, jer beti nýǵa tolady. Bul ýaqyt yrzyǵy jerden óngen buqara úshin eńbek meıramy. Iаǵnı dıqandar egis alańyn túzeıdi, aryqtarǵa sý jiberedi, jańadan jemis aǵashtaryn otyrǵyzady degendeı...
Atalarymyzdyń «Bulaq kórseń kózin ash», «Atadan mal qalǵansha, tal qalsyn», «Erte turǵan erkektiń yrysy artyq, Erte turǵan áıeldiń bir isi artyq» degen támsilderi joǵarydaǵy naýryz tujyrymymen úndesip jatyr.
– Naýryz týǵanda, – dep jazady naýryztanýshy Serik Erǵalı. – Atalarymyz jańa jyldy jańa kúshpen, ıaǵnı yntymaq birlikpen bastap, aýyl aqsaqal-darynyń uıǵarymymen kezektesip ár aýylǵa jınalyp, naýryzkóje iship, qudyq arshý, bulaq, tuma, bastaýdyń kózin ashý, atyzdy tazartý, aryq qazý, qora-jaıdy túzeý, jylqy tańbalaý, túıe kúzeý, úı turǵyzý, kıiz basý, alasha toqý, arqan esý, qalyp quıý, tam kóterý syndy birli-jarym adamnyń qolynan kelmeıtin sharýalardy kóptiń kómegimen atqara júrip toıdy jalǵastyrǵan, – degen sózi ras. Al ras sóz eshqashan da jalǵan emes.
