Ádebıet • 24 Naýryz, 2020
Elaman Qabdiláshim. Meniń de alǵash shyn súıgenim – bıshi edi...
Aqyn degen – qubylys qoı jany izgi, Bıshi degen – hordyń qyzy tárizdi. Ýaqyt ózi júreginde saqtapty – Esenın men Dýnkan jaıly ańyzdy.
Ádebıet • 21 Naýryz, 2020
Mıras MUQASh. Merýert (áńgime)
Jas jazýshy Mıras Muqashtyń bul áńgimesi alǵash jarııalanǵan 2007 jyldary kitapsúıer qaýymnyń japa-tarmaǵaı súısine oqyǵany kúni keshegideı áli este. О́mirde túý shalǵaıǵa alystasa da, kóńilde máńgi saqtalǵan sol bir alǵaýsyz bala shaq kimniń de bolsyn saǵynyshqa toly eń aıaýly esteligi. Qaıta oralmas sol ýaqyttarda bireýdiń qýanyshy, bireýdiń qaıǵysy, bireýdiń ókpesi, endi bireýdiń saǵynyshy qaldy. Bálkı osy úshin de myna jurt tunyq shaqtyń bir úzigin «Merýertten» kóre qalyp, saǵynysa qaýyshqandaı bolatyny. Tipten alǵashynda-aq oqyǵandar avtor týraly sóz qozǵaı qalsań, burynǵy «Ashy alma», bertindegi «Shyrǵalań» men «Aýlany» aýyzǵa almastan, «Merýertti» oılap, eski bir jyldardaǵy yp-ystyq esteligi esine mezet túse qalǵandaı, kóńili tebirene bosap, bir sumdyq kúı keshedi. Dástúrli baıandaýǵa qurylǵan áńgime anaý aıtqandaı klassıkalyq shyǵarma atanbasa da, «Merýertti» oqyǵannyń hammasy Merýertti umytpaıdy. Sál asyra siltep aıtsaq, jymıǵanda betinde sál ǵana shuńqyr paıda bola qalatyn nárkes kózdi qyzdardy keziktirseń, Merýert emes pe eken dep eleńdeısiń. Shynynda, avtor sol bir beıneni kezdestirdi me eken?..
Rýhanııat • 20 Naýryz, 2020
24 jastaǵy ónerpaz «Altyn Orda» kúıin shyǵardy
Taıaýda ǵana Qazaqstannyń Gınness rekordtar kitabyna engen «Qorqyt» etno-ansambliniń ónerpazdary qazaqtyń óner qorjynyn dombyranyń kúmbirimen úndesken taǵy da bir týyndymen tolyqtyrdy. Kúı – tarıhı sıpatqa ıe bolǵandyqtan, onyń avtory men oryndaýy da shyǵarmashylyq top úshin aıtarlyqtaı jańalyqqa aınalary sózsiz.
Rýhanııat • 20 Naýryz, 2020
«Qorqyt» oryndaǵan «Ǵasyrlar marjany»
Bıyl Shyǵystyń ǵulama oıshyly, matematık, astrolog, mýzyka teoretıgi, Arıstotelden keıingi ekinshi ustaz atanǵan Ábý Nasyr ál-Farabıdiń týǵanyna 1150 jyl tolyp otyr. Baba mereıtoıy aıasynda Nur-Sultan qalasy ákimdigi Memlekettik akademııalyq fılarmonııasynyń «Qorqyt» dástúrli saz tobynyń kórkemdik jetekshisi, Qazaqstannyń Mádenıet qaıratkeri Sholpan Qorǵanbek uly ál-Farabıge arnap «Ǵasyrlar marjany» atty kúı shyǵardy.
Abaı • 16 Naýryz, 2020
Satıra termıniniń shyǵý tarıhy hám etımologııasy haqynda túrli boljam-túsiniktemeler aıtylyp júr. Keıbir ǵalymdardyń paıymdaýynsha, ejelgi grekterde júzim ósirýshilerdiń, júzim sharabyn jasaýshylardyń qudaıy Dıonıstiń án salyp, bı bılep júrgen jolserikterin «Saturos» dep ataǵan. «Satıra» sózi osydan shyqsa kerek. Al basqa bir zertteýshilerdiń aıtýynsha, bul termınniń túp negizi latynnyń «Satira» – «smes» – «aralas, ár nárseniń qosyndysy» sózinen bastaý alǵan desedi. Keıinirek ejelgi Rım ádebıetshileri synap-mineýshi, áshkereleýshi sıpaty bar shyǵarmalardy Satura dep atapty. Álqıssa.
Abaı • 11 Naýryz, 2020
Aqyn toıyna – akademııalyq jınaq
Súıinshi suraýǵa áli erte bolsa da abaıtaný ilimindegi aldaǵy bolar jyl qusyndaı jańalyqty qulaǵymyz shalyp, kóńilimiz eleńdep otyr. Hakim Abaıdyń 175 jyldyǵy qarsańynda araǵa shırek ǵasyr salyp aqynnyń akademııalyq basylymy jaryqqa shyqpaq. Izgi istiń aýjaıyn bilmekke ǵylymı jınaqty daıyndap jatqan M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń dırektory, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Kenjehan Matyjanovpen áńgimelesken edik.
Tanym • 27 Aqpan, 2020
Shartaraptaǵy sý jańa shyǵarmalar
Gazet oqyrmandaryna jyldyń alǵashqy aıyndaǵy sheteldik kitap naryǵyndaǵy ádebı jańalyqtardy usynamyz. Túrli janrdaǵy jańa shyǵarmalar álemniń ár buryshyndaǵy san taqyrypty qaýzaıdy. Sózimizdiń álqıssasyn Mýrakamıdiń jazýshylyq ómirbaıany jazylǵan kitaptan bastaýdy jón kórdik.
Rýhanııat • 24 Aqpan, 2020
Qańtarda orystyń uly jazýshysy Anton Pavlovıch Chehovtyń týǵanyna 160 jyl toldy. Tvorchestvoda qysqalyq konsepsııasyn ustanǵan hám sonysymen ádebıetke erekshe qubylys ákelgen Chehov aqsaqaldy álem ámse súıip oqydy, qazaq oqyrmany da jaqyn tartty. Búgingi dańqyna jazýshylyqtyń tátti azabymen jetken qalamger «chehovskıı ıntellıgent» túsinigin tirideı kórsetip hám onyń alǵashqy zııalysy da ózi boldy.
Rýhanııat • 17 Aqpan, 2020
Elorda tórinde Nur-Sultan qalasy ákimdigi Memlekettik akademııalyq fılarmonııasynyń «Qorqyt» dástúrli saz toby 75 shyǵarma oryndap, kúmbir kúıden shashý shashty. Qazaqstannyń Gınness rekordtar kitabyna enýdi maqsat tutqan óner ujymy qazaq jáne shetel avtorlarynyń 75 mýzykalyq shyǵarmasyn notaǵa qaramaı, esh bógelissiz, qulaq quryshyn qandyra oryndap shyqty.
Tanym • 17 Aqpan, 2020
Áýelgi jazýdan oqymastyń oqýyna deıin
Áýelde sóz paıda bolǵan deıdi. Álqıssa. Aqparat baǵzy zamandardan beri adamdardyń asa mańyzdy qundylyqtarynyń biri bolyp keledi. Natan Rotshıld kemeńgerdiń: «Aqparatty bilgen adam álemge ıelik etedi» degen sózi osynyń dáleli. Tarıhqa kóz salsaq, handar men taıpa kósemderi, korol, knıazder ejelden óz muragerine tek ekeýine ǵana málim ulttyq qupııalardy aıtyp otyrǵan. Negizinen eń qundy aqparat muragerlik jolmen, ıaǵnı jeke otyrǵanda beriletin.
