Digital • 01 Shilde, 2025

Qurylystaǵy sıfrlandyrý

Endi qurylys barysyn baqylaýdy dron jáne jasandy ıntellekt júıeleri júzege asyrmaq. Bul týraly Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti alańynda ótken baspasóz konferensııasynda О́nerkásip jáne qurylys vıse-mınıstri Jánnat Dúbirova málimdedi.

Suhbat • 01 Shilde, 2025

Ulttyq korpýs – qazaq tiliniń sandyq jadysy

Jahandy qyzyqtyrǵan jasandy ıntellektiniń qarqyny kúnnen-kúnge kúsheıip keledi. Mátin jazýdyń qyr-syryn meılinshe meńgergen, suraǵanyńdy lezde taýyp beretin, tipti jaramsyz degen shyǵarmanyń ózin bar qatesinen aryltyp, minsiz qalypqa túsire alatyn «ChatGPT» syndy baǵdarlamalar halyqtyń qajetine jarap-aq tur. Alaıda jasandy zerdeniń qazaqshaǵa jetik bolýynyń bir tetigi – ulttyq korpýs. О́ıtkeni tildik modelderdi JI adamdar sekildi ómirden úırenbeıdi, olardy mátin arqyly oqytady. Iаǵnı jasandy ıntellekt qazaq tiliniń grammatıkasyn, leksıkasyn, stıldik erekshelikterin osy korpýs arqyly meńgeredi. Árıne, bul – ulttyq korpýstyń kóp qyrynyń bir túri. Al onyń taǵy qandaı ıgiligi bar? Qalaı qoldanýǵa bolady? Álemdik korpýstar qaı deńgeıde? Osy suraqtarǵa jaýap alý maqsatynda fılologııa ǵy­lymdarynyń kandıdaty, qaýymdastyrylǵan professor Nurlyhan Aıtovamen suhbattasqan edik.

Marapat • 28 Maýsym, 2025

Aqparat maıtalmandary marapattaldy

Elorda tórinde jýrnalıster qurmetteldi. Merekege oraı buqaralyq aqparat quraldary qyzmetkerlerine «Qurmet» ordeni, «Eren eńbegi úshin», «Shapaǵat» jáne «Eńbek ardageri» medali, sondaı-aq «Aqparat salasynyń úzdigi» tósbelgisi tabystaldy.

Marapat • 28 Maýsym, 2025

Tumardyń jeńimpazdary

Astanada «Tumar–2025» ulttyq televızııalyq baıqaýynyń jeńimpazdaryn saltanatty marapattaý rásimi ótti. Aıta ketsek, bıyl «Tumar» báıgesi toǵyzynshy márte uıymdastyrylyp otyr.

Digital • 27 Maýsym, 2025

Til men tehnologııa

Til tiri aǵza sekildi. Ol damıdy, túrlenedi, jańarady. Al ony zaman kóshine ilestiretin – tehnologııa. Búginde qazaq tilin damytý úshin qaǵaz ben qalamnan góri ınternet pen jasandy ıntellekt kóbirek kómektesip júr. Bir platforma sózdiń maǵynasyn tereńirek túsindirýge kómektesse, ekinshisi orfografııalyq qatelerdi túzetedi. Al úshinshisi termınderdi birizdendiredi, tórtinshisi aýdıony áp-sátte mátinge aınaldyrady. Bul – tildi kúndelikti ómirde ońtaıly ári sapaly qoldanýǵa arnalǵan «sozdikqor.kz», «emle.kz», «termincom.kz», «Writer Voicy» sııaqty quraldardyń ortaq mıssııasy.

Ǵalam ǵajaptary • 27 Maýsym, 2025

Satýshysy joq dúken

Norvegııanyń aýyldyq aımaq­ta­rynda, ásirese sharýashylyq fer­ma­lar janynda erekshe dúkender bar. Erek­sheligi sol, munda satýshy degen atymen bolmaıdy.

Ǵalam ǵajaptary • 27 Maýsym, 2025

Jalyqtyrmaıtyn jarnama

Shvesııadaǵy «ICA» atty sýpermar­-ke­t­­ter jelisi 2001 jyldan beri buryn-sońdy bolmaǵan erekshe tásil­men jar­nama jasap keledi. Atalǵan kom­pa­­nııa teledıdardan jaı ǵana rolık kórsetpeıdi, shaǵyn serıal usy­nady.

Ǵalam ǵajaptary • 27 Maýsym, 2025

Naǵyz ártis

Ataqty rejısser Konstantın Stanı­s­lavskıı birde shákirtterine tap­syrma beripti. «Senderdiń aqsha­la­ryń saqtaýly turǵan «Imperator Banki» órtenip jatyr. Osy sátte qandaı kúıde bolasyńdar, sony etıýd qylyp kórsetińder», deıdi.

Ǵalam ǵajaptary • 26 Maýsym, 2025

Erekshe marketıng

Qazirgi fastfýd ındýstrııasynyń negizin qalaǵan «White Castle» kompanııasy 1921 jyly ashylyp, gambýrgerler daıyndaı bastady. Olar jańa ári tosyn taǵamǵa tutynýshylardy tartý maqsatynda búginge deıin qoldanylatyn birneshe ádisti paıdalandy.

Ǵalam ǵajaptary • 26 Maýsym, 2025

Droste effektisi

Bir sýrettiń ishinde dál sol sý­ret­ti kishireıtip qaıtalaý ádisin Droste effektisi dep ataıdy. Bul ataý «Droste`s cacao» brendimen baı­la­nysty.