Sońǵy jańalyqtar
Saraptama • 27 Jeltoqsan, 2025
Kólik naryǵy kóńil kónshite me?
2025 jyl otandyq avtokólik naryǵynyń búkil tarıhyndaǵy eń tabysty boldy. Qazaqstannyń Avtokólik odaǵynyń dereginshe, bıylǵy qańtar-qarasha aılarynda otandyq dılerlerden 207 myń jańa avtokólik satyp alynǵan. Bir qarashanyń ózinde 25 myń jeńil kólik satylǵan. Bul naryqtaǵy aılyq satylymnyń rekordtyq kórsetkishi bolyp otyr.
Densaýlyq • 27 Jeltoqsan, 2025
Salamatty qoǵam qurýdyń túp negizi
Halyqqa sapaly, qoljetimdi, ádil medısınalyq qyzmet kórsetý maqsatynda engizilgen Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý (MÁMS) júıesine qatysty pikir kóp. Árbir azamattyń densaýlyǵyn saqtaýǵa ortaq jaýapkershilik negizinde qurylǵan, áleýmettik baǵdarlanǵan úlgi óz mindetin hal-qadirinshe atqaryp keledi. Jyl toǵysynda «MÁMS júıesin qarjylandyrýdaǵy jańa tásilder: ózgerister kimderge jáne qalaı áser etedi» taqyrybynda ótken baspasóz máslıhatynda saladaǵy sony jańalyqtar jan-jaqty baıandaldy.
Eńbek • 27 Jeltoqsan, 2025
Bıylǵy jyldy Naýyrzym óńirindegi «Bogdan» sharýa qojalyǵy tabysty aıaqtady. Egin ósirýmen qatar, asyl tuqymdy mal basyn kóbeıtip otyrǵan sharýashylyq jergilikti turǵyndaryn eńbekke jumyldyryp, birtalaı otbasynyń aýylda turaqtap qalýyna uıytqy bolyp otyr.
Qoǵam • 27 Jeltoqsan, 2025
Jumysshy mamandyqtary jyly qatardaǵy eńbek adamdarynyń mereıin ósirdi. Jastardyń tehnıkalyq mamandyqtarǵa, óndiris salasyna qyzyǵýshylyǵyn arttyra tústi. О́z isiniń sheberleri qarapaıym eńbek ete júrip te eldiń ystyq yqylasyna bólenip, alǵysyn arqalaýǵa bolatynyn jaqsy biledi.
Másele • 27 Jeltoqsan, 2025
Sý qaýipsizdigi ózara senimge táýeldi
Sý resýrstary XXI ǵasyrdyń eń kúrdeli geosaıası jáne áleýmettik-ekonomıkalyq máseleleriniń birine aınaldy. Klımattyń ózgerýi, halyq sanynyń artýy, aýyl sharýashylyǵy men ónerkásiptiń sýǵa táýeldiligi memleketter arasyndaǵy transshekaralyq sý qatynastaryn barynsha shıelenistirip otyr. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Ashhabad forýmynda BUU júıesinde sý máselesimen tikeleı aınalysatyn arnaýly halyqaralyq uıym qurý qajettigi týraly kótergen bastamasy – osy jahandyq syn-qaterlerge berilgen ýaqtyly ári júıeli jaýap.
Medısına • 27 Jeltoqsan, 2025
Almaty qalalyq kardıologııalyq ortalyǵynda alǵash ret júrek aýystyrý operasııasy jasalyp, termınaldyq kezeńdegi sozylmaly júrek jetkiliksizdigine shaldyqqan 34 jastaǵy azamatqa donorlyq júrek salyndy.
Ekonomıka • 27 Jeltoqsan, 2025
Halyqaralyq reıtıngte mártebemiz aıqyndaldy
Elimiz jasandy ıntellektini aýqymdy engizý men sıfrlyq ekonomıkanyń negizgi kórsetkishin turaqty ósirý arqyly jetekshi sıfrlyq derjava mártebesin nyǵaıtpaq.
Pikir • 27 Jeltoqsan, 2025
Osydan birneshe jyl buryn bas quraǵan eki jas sheteldik dıplomdarymen elge kelip jumys izdedi. Táýirin tapty-aq. Biraq bereke tappady. О́ıtkeni tájirıbesiz mamanǵa beretin jalaqynyń jartysy páter jaldaýdan, jartysy júrip-turý men tamaqtan artylmaıdy. Aqyry shetelge ketti, baqshaǵa baryp jıdek terdi.
Qoǵam • 27 Jeltoqsan, 2025
Jýyrda О́ńirlik kommýnıkasııalar qyzmetinde Memlekettik qyzmet isteri agenttigi departamenti basshysynyń orynbasary Shynaraı Álimhan men Almaty qalasy ákimi apparatynyń etıka jónindegi ýákili Mamaı Ahetov sybaılas jemqorlyqqa qarsy bilim berýdi damytý jáne memlekettik qyzmetshiler arasynda etıkalyq qalypty nyǵaıtý baǵytynda atqarylyp jatqan jumys jóninde málimet usyndy.
Suhbat • 27 Jeltoqsan, 2025
Darhan Ahmed-Zakı: Prezıdent reformasy joǵary bilimge tyń serpin beredi
Bilim men ǵylym memlekettiń básekege qabilettiligin aıqyndaýda úlken mańyzǵa ıe. Sondyqtan elimiz osy salaǵa aıryqsha kóńil bólip otyr. Keıingi jyldary Memleket basshysynyń bastamasymen osy baǵytta keshendi reformalar júzege asyp jatyr. Muhtar Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan zertteý ýnıversıtetiniń basqarma tóraǵasy-rektory Darhan Ahmed-Zakımen ǵylym, joǵary bilim salasynyń damýy jóninde áńgime órbittik.
Tulǵa • 27 Jeltoqsan, 2025
Elimizge tanymal taý tulǵalardyń deni aýyldan shyqqan. Sodan ba, olardyń boıynan qazaqylyqtyń ıisi ańqyp turady. О́ıtkeni olar ulttyq tálim-tárbıeniń qaınaryna qanyp ósken. Ata-ájeniń ertegisin tyńdap, ultymyzǵa tán bar asyl qasıetti boılaryna sińirgen. Sondaı aıtýly azamattyń biri, bıologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Sardarbek Ábıuly.
Qoǵam • 27 Jeltoqsan, 2025
Pavlodar qalasynda 2022 jyldan beri «Aq sısa» ońaltý ortalyǵy jumys isteıdi. Bul ujymdy bilikti dáriger Áıgerim Qabylbekova basqarady. Ortalyqta túrli syrqat, jaraqatpen kelgen, onyń ishinde súıegin syndyrǵan, ınsýlt, ınfarkt alǵan naýqastardy ońaltyp, densaýlyǵyn jaqsartý jumysy júrgiziledi.
Infografıka • 27 Jeltoqsan, 2025
Izdenis óndiristi qýattandyrady
Keıingi 5 jylda ǵylym kóshine jastardyń jańa legi qosyldy. Ǵylymǵa qulshynysy zor jastar ǵylymnyń qaı salasynda da ilkimdi jobalardy iske asyryp, joǵary nátıjege qol jetkizip otyr. Sarapshylar ǵylym salasynda qalyptasqan osy bir serpilisti báseńdetip almaýdy aıtady. Bul úshin ǵylymǵa bólinetin qarajat pen tehnologııalyq jetistikterdi jetildirý mańyzdy.
Mıras • 27 Jeltoqsan, 2025
«Degende Balqadısha, Balqadısha...»
Aqan serininiń «Balqadısha» áni Kókshetaý men Atbasar dýandarynda bı bolǵan atam Begen bıdiń (Bekmaǵanbet) Dúısenbaıulynyń (1864–1950, Begen aýyly, Zerendi aýdany), dosy Ybyraı bıdiń (Qaraótkel, Zerendi aýdany) qyzy Balqadıshaǵa arnalǵan. Onyń shyn esimi – Tóken.
Jasandy ıntellekt • 27 Jeltoqsan, 2025
О́nerkásipke engizilgen jasandy ıntellekt
«Astana Hub» alańynda «Industrial AI Acceleration 2025» baǵdarlamasynyń qorytyndysy jarııalandy. Bul – elimizdegi ónerkásip pen orta bıznes uıymdarynyń qyzmetine jasandy ıntellekt pen sıfrlyq tehnologııalardy engizýdi kózdeıtin salalyq akselerasııa.
Qoǵam • 27 Jeltoqsan, 2025
Áleýmettik masyldyqtyń máni nede?
Memleket aǵzasy – qoǵam, al onyń árbir jasýshasy – adam. Jeke adamnyń bolmysyndaǵy jaqsy-jaman qasıetter qoǵamnyń da ahýalynan habar beredi. Adam boıyndaǵy jalqaýlyq, toǵysharlyq, masyldyq sııaqty minez keselderi halyq sanasyna da sińip, búginde rýhanı derttiń aıqyn belgilerine aınaldy. Ǵylym tilinde mundaı qubylys «áleýmettik parazıtızm» dep atalady.
Jasandy ıntellekt • 27 Jeltoqsan, 2025
JI startabyn qalaı qurýǵa bolady?
Búginde jasandy ıntellekt tehnologııalary jahandyq ekonomıkanyń negizgi qozǵaýshy kúshine aınaldy. Sarapshylardyń baǵalaýynsha, 2030 jylǵa qaraı jasandy ıntellekt naryǵynyń kólemi 1 trıllıon AQSh dollaryna jetpek. Bul – tehnologııalyq kompanııalar úshin ǵana emes, kásipkerlerge de óz jobasyn naryqqa usynýǵa berilgen múmkindik. Alaıda osy múmkindikti bızneske aınaldyrý ıdeıa aıtýdan áldeqaıda kúrdeli is. Elimizde JI-startaptardy qurýdyń qandaı joly bar, qalaı damytý qajet degen saýaldardyń jaýabyn oqyrman nazaryna usynamyz.
Digital • 27 Jeltoqsan, 2025
Sıfrlyq dáýirdegi aqparattyq ımmýnıtet
Qazirgi aqparattyq aǵynda manıpýlıatıvti kontenttiń qaýpi basym. «JastarX» jobasynyń bıylǵy qorytyndy dıalogi jas býynnyń sıfrlyq dáýirdegi qaýipsizdigine arnaldy. Ulttyq mýzeıdegi basqosýda Májilis depýtattary, sarapshylar, medıamenedjerler men psıhologter boı kórsetti.
«Taza Qazaqstan» • 27 Jeltoqsan, 2025
Qorshaǵan ortany kórkeıtetin ekologııalyq baǵdar
Elimizde ekologııalyq qaýipsizdik pen qorshaǵan ortany qorǵaý máselesi keıingi jyldary memlekettik saıasattyń strategııalyq basymdyqtarynyń birine aınaldy. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi ázirlegen «Taza Qazaqstan» ekologııalyq mádenıetti damytý tujyrymdamasy osy baǵyttaǵy júıeli ári uzaqmerzimdi jumystyń negizi bolyp otyr.
Infografıka • 27 Jeltoqsan, 2025
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen BUU Bas Assambleıasy 2026 jyldy turaqty damý maqsatynda Halyqaralyq volonterler jyly dep jarııalady. Osyǵan baılanysty bıyl Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi janynan Ulttyq uıymdastyrý komıteti quryldy.
Abaı • 27 Jeltoqsan, 2025
Urpaqqa amanattalǵan asyl mura
Ǵalymdar Abaıtanýdyń 136 jyldyq (1889–2025) tarıhyn úsh kezeńge bólip, saralaıdy. Olar: Abaıtanýdyń M.Áýezovke deıingi kezeńi (1889–1934), osy ilimniń negizin salý jolyndaǵy M.Áýezov kezeńi (1934–1961) jáne odan keıingi ǵylymı taldaýlar men izdenister kezeńi. Uly aqyn shyǵarmashylyǵyn zertteý kezeńderiniń Muhtar Omarhanulynyń esimimen «úkilenýi» Abaıtanýdyń irgetasyn qalap, onyń «yǵy zor» panasy bolǵan ǵulamanyń týma talanty men qajyr-qaıraty turǵysynan ábden zańdy.
Suhbat • 27 Jeltoqsan, 2025
Laýra SANSYZBAEVA: Z urpaq kóp nársege jańasha qaraıdy
Saıası-ekonomıkalyq, áleýmettik jaǵdaı hám tehnologııanyń damýy ár urpaqtyń ustanatyn qundylyqtary men minez-qulyq erekshelikterine aıtarlyqtaı yqpal etedi. Máselen, qazirgi jasandy ıntellekt pen neırojúıelerdiń órkendegen shaǵynda dúnıege kelgen jastardyń burynǵy býynnan ózgesheligi kóp. Keıbir daǵdy ne qarym-qabilet bir-biriniń boıynan tabylmaýy da zańdylyq. Urpaqtar arasyndaǵy mundaı alshaqtyqty zertteý qanshalyqty mańyzdy? Osy tóńireginde «Jastar» ǵylymı-zertteý ortalyǵy taldaý jáne kommýnıkasııa basqarmasynyń sarapshysy Laýra SANSYZBAEVAMEN áńgimelestik.
Zerde • 27 Jeltoqsan, 2025
Qazaqta «Jaqsynyń aty, ǵalymnyń haty ólmeıdi» degen sóz bar. Keıingi urpaqqa rýhanı qazyna qaldyrǵan Baıanaýyl aýdanynyń týmasy Qadyr Baspaquly Taıshyqovtyń ómir joly men ádebı muralaryn nasıhattaý – bizge júktelgen uly mindet.
Taǵzym • 27 Jeltoqsan, 2025
Bıyl jazýshy, halyq murasyn jınaýshy Orazanbaı Egeýbaevtyń týǵanyna – 90 jyl. Osyǵan oraı Almatyda jazýshy turǵan úıdiń qabyrǵasyna eskertkish taqta ornatylyp, «Sheteldegi qazaq rýhanııaty: jınalýy, jarııalanýy, zerttelýi» atty respýblıkalyq ǵylymı-teorııalyq konferensııa ótti.
Sport • 27 Jeltoqsan, 2025
Otandyq sporttyń oljaly kórsetkishteri
Elordada el sportynyń qorytyndy jıyny ótip, on eki aıdaǵy orasan jetistikter saralandy. Sport túrlerinen túrli dodalarda mereıimizdi asyrǵan maıtalmandarǵa laıyqty qurmet kórsetildi. Sańlaqtarǵa «Úzdik – 2025» marapaty berildi.
Ǵalam ǵajaptary • 27 Jeltoqsan, 2025
Qazirgi sıfrlyq álemniń negizin qalaǵan tulǵalardyń biri Alan Tıýrıng. Ǵalymnyń eńbekterinde búgingi kompıýter, algorıtm, jasandy ıntellekt uǵymdary alǵash ret qarastyrylǵan.
Rýhanııat • 27 Jeltoqsan, 2025
Astanadaǵy Farıza Ońǵarsynova atyndaǵy №77 mektep-gımnazııasy on jyldyq mereıtoıyn atap ótti. 10 jyl ishinde ózindik dástúri men jańashyl baǵytyn qalyptastyrǵan mekteptiń mereıtoıyna memleket jáne qoǵam qaıratkerleri, Prezıdent janyndaǵy Ulttyq quryltaı músheleri, astanalyq bilim basqarmasy men elordanyń orta bilim uıymdarynyń basshylary jáne zııaly qaýym ókilderi qatysty.
Ǵalam ǵajaptary • 27 Jeltoqsan, 2025
Helen Kellerdiń taǵdyry adam rýhynyń qanshalyqty myqty ekenin taǵy bir dáleldeı túsedi. О́jet jazýshy bir jarym jasynda aýyr dertke shaldyǵyp, kórý jáne estý qabiletinen aıyrylǵan. Alaıda ol osynyń bárine esh moıynsynǵan joq.
Basylym • 27 Jeltoqsan, 2025
«Duke University» gazetindegi qazaq folklory týraly maqala
AQSh-tyń jetekshi Dıýk ýnıversıtetiniń gazeti 1957 jyly qazaq folklory týraly jaryq kórgen kitap haqynda aqparat jarııalaǵan. Sol kezde ártúrli baspalardan jaryq kórgen tarıh, ádebıet, óner, ǵylym týraly kitaptardy stýdentterge, oqyrmandarǵa tanystyrýdy maqsat etken bul basylym bizdiń el tarıhy men mádenıetin amerıkalyq oqyrmandarǵa sonaý erteden nasıhattaı bastaǵan. Mátinde ǵasyrlar boıy qazaq taıpalary Ortalyq Azııanyń ulan-ǵaıyr dalasyn mekendep kelgenin aıtady. Sonymen birge jylqy ósirýmen aınalysyp, jaýynger ári erkindikke qushtar bul kóshpeli halyq baı ári salystyrmaly túrde kúrdeli aýyz ádebıeti dástúriniń ıeleri ekenin jazady.
Qoǵam • 27 Jeltoqsan, 2025
Tarıhı-mádenı eskertkishterdi saqtaý qunttaldy
Bıylǵy jyl tarıhı-mádenı murany saqtaý salasynda aýqymdy ózgeristermen este qalýy múmkin. Máselen, Qazaqstan IýNESKO-nyń materıaldyq emes mádenı murasynyń reprezentatıvtik tizimine «Salbýryn», «Alpamys batyr jyry», «Keste-sıýzanne», «Dástúrli kıiz basý», «Taqııa» atalymdaryn usyndy.
