Jońqadan sementti taqta jasaıdy

Batys Qazaqstan oblysynda «Bıznestiń jol kartasy-2020» memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde «Ýral-les» sharýa qojalyǵy quny 98,9 mıllıon teńge turatyn sementti-jońqaly taqta óndirisi jobasyn júzege asyrýǵa kiristi. Shırek ǵasyrdan beri oblys rynogynda aǵash óńdeýmen aınalysatyn bul sharýashylyq jańa jobany iske qosyp, qaldyqsyz óndiris úrdisine qol jetkizbek. Sharýa qojalyǵy shıkizatty Reseıden alyp otyr. Ony óń­dep, odan alynǵan qurylysqa qajetti aǵash ónimderimen ishki suranysqa qosa Atyraý obly­syn da qamtýda. Munda turǵyn úı qurylysyna qajetti eden taqtaıynan bastap, tóbe shaty­ry aǵashyna deıingi barlyq túrlerin óndiredi. Endi jańa joba boıynsha aǵash óńdeýden qalǵan qaldyq jońqa kádege asyrylmaq. «Keńestik zamanda sementti-jońqaly taqta óndi­ris­teri bolǵany esimizde. Bú­ginde sonyń barlyǵy umytyl­dy, rynokty ızover, mıneral­dy maq­ta «jaýlady». Bulardyń hı­mııalyq, jasandy materıaldar ekenin bireý bilse, ekinshisi bile bermeıdi. Al aǵashtyń jóni bólek, ol – tabıǵı materıal. Sementti jońqaly taqta (SJT) óndirisine negizinen aǵash joń­qasyn, osynyń bárin biriktirip ustap turatyn azdaǵan jelim, azdaǵan sement paıdalanylady. 10 santımetrlik qalyńdyqtaǵy materıal jylýdy jibermeıtin tóbe jabyny, al 20 santımetr­ligi qurastyrmaly úılerde jy­lý ustaıtyn qaptama materıal retinde qurylysqa paıda­la­nady», – deıdi «Ýral-les» sharýa qojalyǵynyń jetekshisi Vıktor Martıanov. Onyń aı­týynsha, mundaı ónimge aýa raıy qubylmaly Oral óńirinde suranys zor bolmaq. Joba avtorlary keleshekte sementti-jońqaly taqtadan qu­ras­tyrmaly turǵyn úı jasaýdy jos­parlap otyr. Jońqaly taq­tany ǵımarattardy restavrasııa­laýǵa jáne jańa qurylystardy salýǵa paıdalanýǵa bolady. Bul materıaldyń basty artyqshy­lyǵy órt qaýipsizdiginiń joǵary deńgeıde saqtalýynda. О́ıtkeni, mundaı materıal otqa janbaıdy jáne hımıkattarǵa, tabıǵattyń tosyn jaǵdaılaryna shydaıdy. Jel, sý ótkizbeı, jylýdy saq­taıdy. Jándikterge, kemirgishterge, ylǵalǵa, shirýge boı aldyra qoımaıdy. SJT materıaly shap­shań óńdeledi, onyń quramynda kanserogendik jáne ýly zattar joqtyǵy da onyń básin bıiktetedi. Bıylǵy kóktemgi sý tasqyny kezinde saz balshyqty kirpishten salynǵan turǵyn úıler sýǵa ezilip, buzylyp jatqanda, aǵashtan qurastyrylǵan úıler miz baqpa­dy dese de bolady. – Sementti-jońqaly taqtadan jasalatyn qurastyrmaly turǵyn úılerimizdiń qańqasy ózge óndirý­shilerdiń qurastyrmaly úılerine qaraǵanda áldeqaıda arzan bo­lady. О́ıtkeni, biz materıaldy aǵash qaldyǵynan alamyz, kóp shyǵyn bolmaıdy. Biz negizinen áleýmettik jaǵdaılary tómen, áljýaz toptarǵa arnalǵan ónim­der shyǵaramyz. Sondyqtan da bizdiń jobamyzdy oblys ákimdigi qol­dap, «Bıznestiń jol karta­sy-2020» baǵdarlamasy boıynsha memlekettik qoldaýǵa ıe bol­dyq», – dedi Vıktor Martıanov. Aıtsa aıtqandaı, atalmysh baǵ­dar­lama aıasynda sharýa qojaly­ǵynyń Eýrazııalyq bankten jo­bany iske asyrý maqsatynda alynǵan nesıe­siniń paıyzdyq mólsherlemesiniń jartysyn memleket óteıdi. Sharýashylyqta 30 adam ju­mys­pen qamtylǵan. 2013 jyly jańa joba tolyq iske qosyl­ǵanda, 15 adamǵa turaqty jumys orny ashylmaq. О́zin egemen elimizdiń otansúıer azamaty sa­naı­tyn kásipker Shapov aýyly mańyndaǵy qaraýsyz qalǵan 30 gektarlyq alma baǵyn qarama­ǵyna alyp, ony túletýdi qolǵa aldy. Qazir sharýa qojalyǵynyń Derkúl aýyly jaǵyndaǵy baza­synda jańa seh­tyń qurylysy júrgizilýde. Gúlbarshyn ÁJIGEREEVA. Batys Qazaqstan oblysy.