Túrkiler toǵysýy

Búgin, ıaǵnı juma kúni Túrkitildes memleketter yntymaq­tas­tyq keńesiniń (Túrki keńesi) I Sammıti bastalmaq. Al keshe Túrkitildes memleketter yntymaqtastyq keńesine múshe memleketter Syrtqy ister mınıstrleri keńesiniń otyrysy bolyp ótti. Túrki Keńesin qurý týraly sheshim 2009 jylǵy 3 qazanda Túr­ki­tildes memleketter basshylarynyń Nahchyvan sammıtiniń qorytyn­dy­sy boıynsha qabyldanǵany bar­sha­ǵa málim.  Qazirgi tańda Túrki Ke­ńe­sine tórt memleket – Ázer­baı­jan, Qazaqstan, Qyrǵyzstan jáne Túrkııa múshe bolyp tabylady. Keshe osy tórt memlekettiń syrt­qy ister mınıstrleri bir jerde toqaılasyp,  Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń tóraǵaly­ǵy­men búgin ótkiziletin Túrki Ke­ńesiniń I Sammıtine sońǵy daıyn­dyq jumystaryn talqylady. Otyrysty Qazaqstan Syrtqy ister mınıstri Erjan  Qazyhanov ashyp, aldymen Túrik Respý­b­lı­kasy­nyń ońtústik-shyǵysyndaǵy lań­kes­tik áreket qurbandaryna baı­lanysty Túrkııa Úkimeti men túrik halqyna, qaza tapqan azamattardyń otbasy­la­ry men týǵan-týysqan­daryna Qazaq­stan jurtynyń atynan kóńil aıtty. – Orny tolmas qasiretti baý­yr­las túrik halqymen bólise otyryp, terrorızmge qarsy túrki halyq­ta­ry­nyń birlesken ári tabandy kú­resin odan ári jandandyrý qajet dep sanaımyz, – dedi qazaqstandyq mınıstr.  Osydan keıin ol ma­ńyz­dy sharanyń Ázerbaıjan, Qazaq­stan men Qyrǵyzstan táýelsizdik­te­riniń 20 jyldyǵynda ótýiniń ny­shandyq belgisi bar ekendigin aıtty. Elimiz syrtqy saıasat vedom­stvo­synyń basshysy Almaty Sammıti tarıhymyzdyń, tilimizdiń jáne mádenıetimizdiń ortaqtyǵyna negizdelgen memleketterimiz arasyn­da­ǵy yntymaqtastyqty odan ári damytyp, nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan jańa asýly kezeń de uıym­das­ty­ry­lyp otyrǵanyn tilge tıek ete kele:    – Túrki Keńesi qandaı da bol­syn úshinshi elderge qarsy baǵyt­tal­maǵan. О́z qyzmetinde bizdiń elderimiz ókildik etetin Birikken Ult­tar Uıymy maqsattary men qaǵı­dattaryn, halyqaralyq quqyq nor­malaryn, sondaı-aq Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy men basqa da halyqaralyq uıymdar sheńberinde qabyldanǵan mindettemelerin tolyq qoldaıtyn­dy­ǵyn atap ótý mańyzdy, – dedi.   Mınıstrdiń málimdeýinshe, keleshekte Túrki Keńesi sheńberinde Túrki mádenıeti men ónerin birlese damytý uıymy – TÚRKSOI, Túr­ki­tildes memleketterdiń Parlamenttik Assambleıasy (TúrkPA), Túrki Keńesiniń Aqsaqaldar keńesi jáne basqa da sol sııaqty derbes qyzmet etetin ınstıtýttar jumy­syn úılestirý sharalaryn iske asyrý qajet. Oǵan qosa Túrki Keńesi qam­qor­lyǵymen Astana qalasynda qury­lyp jatqan «Túrki akademııa­sy­nyń» qyzmetin qamtamasyz etý boı­ynsha is-sharalar júzege asýy tıis. Osy halyqaralyq uıymdy qu­rýdy tezdetý maqsatynda Hatshylyq múddeli taraptarmen atalǵan jal­py­túrkilik ınstıtýt kelisiminiń beıimdelgen jobasyn kelistirý ju­my­syn údetý kerektigi kórinip otyr. – Bas hatshy, elshi Halıl Akyn­djı­diń basshylyǵymen Túrki Ke­ńesi Hatshylyǵynyń údemeli da­mýyna mańyzdy mán beriledi.  Hat­shylyq joǵary deńgeıdegi kezdesýdi, sarap­shy toptyń otyrystaryn jáne jal­pytúrki basymdyqtaryn anyqtaıtyn qujattardy sapaly ázirleýin qam­tamasyz etetinine ká­mil senemiz, – dedi E.Qazyhanov. Qazaqstandyq mınıstr Túrki Keńe­siniń Aqsaqaldar keńesi ınstı­týtynyń jumysyn jáne onyń aıasynda eki otyrys ótkenin rı­zashylyqpen atap ótip: – Osy jylǵy 30 qyrkúıekte ót­ken Aqsaqaldar keńesi ekinshi otyrysynyń barysynda Túrki Keńesiniń týy men emblemasynyń jobalary, álemdik muranyń beı­ma­terıaldy qundylyqtar tizimi úshin týyndylarǵa usynystar, IýNESKO sheńberinde «túrki tobyn» qurý bas­tamasy, túrki tarıhyn taný tý­raly fılmderdi daıyndaý múm­kindigi jáne basqa da máseleler qarastyryldy, – dedi. Barshaǵa málim bolyp otyrǵandaı, I Sam­mıt­tiń qorytyndysy boıynsha mem­leket basshylary birqatar ózekti halyqaralyq jáne óńirlik másele­ler boıynsha túrkitildes memleket­ter­diń kelisilgen ustany­my men eko­nomıkalyq jáne máde­nı-gýmanı­tarlyq ynty­maqtas­tyq­tyń negizdelgen baǵyttaryn anyq­taıtyn Almaty deklarasııasyna qol qoımaq. Memleket basshylarynyń sheshimimen Syrtqy ister mınıstr­leri­niń keńesinde qabyldanǵan Túrki Keńesiniń rásimder erejesi bekitiletin bolady. Aınash ESALI, Almaty. Sýretti túsirgen Borıs BÝZIN.