Jastar bura tartýshylarmen ymyraǵa kelmeıdi

Shymkentte alǵyr jastar kóp. Árıne, bári birdeı emes. Eldik múd­de sóz bolǵanda jan-júregimen berilip, qara qyldy qaq jaryp qas­qaıyp turatyndary da, kúsh­tiler sóz aıtsa shy­byndaǵan attaı basyn shulǵyp, “láppaı, taq­­syr” dep turatyndary da bar. Áli jas qoı, túzelerine senesiń. Qa­zaqtyń mańdaıyna bitken ǵajap aqynda­ry­nyń biri Maǵjan Ju­ma­baevtyń “Men jas­tar­ǵa senemin!” týyn­dy­sy qansha ǵasyr ótse de mańyzyn joımaq emes. Jastarsyz – bola­shaq joq, bulyńǵyr dúnıe. Son­dyq­tan da órkenıetti elder óske­leń urpaǵynyń el keleshegin jal­ǵar qýatty býyn bolǵanyn tileıdi, soǵan jaǵdaı jasaıdy. Osy jastardyń bas qosatyn “Jastar ortalyǵy” MKK bar. Jetekshisi – Balmarjan Narym­be­ko­va. Jigerli, bastamashyl qyz. Qo­ǵam­daǵy bolyp jatqan ózgeris­ter­ge ýaqytynda ún qosyp, baǵasyn berip otyrady. Balmarjan orta­lyq­tyń búgingi atqaryp jatqan jumystaryn baıandap bergen. Osy jastar bir kezderi ba­syndaǵy baspanasynan aıyrylyp qalǵan. El aǵalary ádeıi jasa­maǵan bolýy kerek. «Jastar ortalyǵy» 2007 jyl­ǵa deıin óziniń «Jastar saraıy» ǵımaratynda qyzmet atqaryp kelgen bolatyn. Keıin «Jastar sara­ıy» «Opera jáne balet teatry» bolyp ózgerýine baılanysty ǵıma­ratty bosatyp berdi. Osyǵan baılanysty, shtattyq qurylymy qysqartylyp qıyn ýa­qytty bastan keshirdi. О́ziniń ǵı­maratsyz kúrdeli kezeńinde Ońtús­tik Qazaqstan oblysy ákimdiginiń 2009 jylǵy 16 aqpandaǵy №38 qaý­­lysyna sáıkes Ońtústik Qazaq­stan oblysy ákimdigi ishki saıasat bas­qar­masynyń «Jastar ortaly­ǵy» memlekettik kommýnal­dyq qa­zynalyq kásiporny bolyp ataýy ózgertildi. 2010 jyldyń naýryz aıynda oblys ákimi Asqar Myrzahme­tov­tiń qatysýymen ótken joǵary já­ne arnaýly oqý oryndarynyń úz­dik bitirýshi, talantty jáne da­ryn­dy jastarmen kezdesýinde jas­tar ta­ra­pynan bir ortalyqqa bas qosyp, pikir almasý úshin ortalyq qajet ekeni jóninde usynys aı­tyl­ǵan bolatyn. Oblys ákimdigi tarapynan jastardyń usynys-pi­kiri eskerile otyryp, 2010 jyl­dyń maýsym aıynda Shymkent qa­lasy ákimdi­giniń balansynan «Jas­tar ortaly­ǵyna» ǵımarat bó­li­nip, shtattyq kestesin arttyrýǵa yqpal etildi. «Jastar ortalyǵy» barlyq qajetti bólmelermen jáne kerekti tehnıkalyq quraldarmen jabdyq­tal­ǵan. Túrli baǵyttarda is-shara­lar ótkiziletin úlkendi-kishili birneshe májilis zaldary, qyzmet­ker­lerge ar­­­­­nalǵan bólmeler bar. Atap aıt­­­qan­da, jastardyń túrli merekelik is-sharalar ótkizýine qajetti «Jastar» pikir-saıys klýby, «Jas­tar» baspa­sóz ortalyǵy, «Jas­tar» saz stý­dııasy jáne akt zaly jumys isteıdi. Qurylǵanynan búgingi ýaqytqa deıin «Jastar ortalyǵy» merekelik jáne mádenı is-sharalardy atqaryp keledi. Atap aıtar bolsaq, kezdesýler, dóńgelek ústelder, pi­kir-saıystar, jastar týraly má­li­metter bazasyn jasaqtaý, taldaý jáne monıtorıngter men saraptamalar jumystary, ulttyq ıdeo­lo­gııalyq nasıhat, otansúıgishtik, pat­rıottyq rýhta tárbıeleýge ar­nalǵan sharalar, konferensııalar, aksııalar, túrli baǵyttaǵy konsýltatıvtik keńester, profılak­tı­kalyq leksııalar, ıntellek­tý­al­dy oıyndar, baıqaýlar men festıvalder jáne sporttyq oıyndar, t.b. is-sharalardy ótkizýde. Sonymen qatar, Ońtústik Qa­zaqstan oblysy boıynsha ishki ister departamentimen birlesip qo­ǵam­da­ǵy teris baǵyttaǵy jastar arasyn­daǵy adam trafıgine ilese júretin nashaqorlyq pen qylmys deńgeıin tómendetý, jezókshelik pen káme­let­ke tolmaǵan qyzdar saýdasy, dinı teris aǵymdarǵa ótý­i­niń aldyn-alý men quqyq buzý­shy­lyqqa beıim jas­óspirimderdi an­yqtaý jáne taldaý jasaý qolǵa alyndy. Jol erejesi jáne jol qozǵalys qaýipsizdigi týra­ly jas­tarǵa túsindirý, jastardyń quqyq­tary men zańdy múddelerin qorǵaý jáne jastardyń quqyqtary men bostandyqtaryn iske asyrý maq­­satynda naqty profılaktıka­lyq is-sharalar jospary bekitilip, jumystar júrgizip keledi. “Jastar ortalyǵy” esh ýaqyt­ta qol qýsyryp qarap otyrǵan emes. Ádette, joǵary oqý oryn­da­ryn bitirgen jas túlekterdi ju­mys berýshiler balasynyp ala ber­meıdi. Balmarjan Narym­be­ko­va “Biz talapty jastardyń qujat­taryn ortalyq atynan usynyp, kásibı biliktiligin anyqtaý úshin áńgimelesýdi usynamyz. Bul – tıimdi tásil. Sonyń arqasynda júz­den astam talapkerlerdiń jumys­qa ornalasýyna jaǵdaı jasadyq”. Jaqynda Balmarjan qońyraý shaldy. Qazir jastar arasynda bas­qa dinı aǵymdarǵa adasyp ergender qatary kóbeıip barady. Naǵyz mu­sylmandyqtyń joly osy eken dep hıdjab kıip, bet-aýyzyn tumshalap alatyndar qatarynyń molaıýy jaq­sylyq emes. Túbinde bir zaýalǵa soq­tyratyn osy ja­ǵ­daı­dyń aldyn alý úshin bir top jas­tar uıym­da­rynyń ókilderi bas qosyp, respýblıka jastaryna ún­deý jarııa­la­dyq. Ekstremıstik aǵ­ymdardyń bet perdesin ashyp, jastardyń durys jol tabýyna járdemdessek deımiz. Balmarjan jastarmen basqo­sýda Elbasynyń Túrkistanda ult zııalylarymen áńgimesindegi oı­lar­dy temirqazyq etip otyrady. Túrki halqy ıslam dinin sýfızm arqyly qabyldady. Sopy­lyq aǵym baıyrǵy halyqtyń salt-dástúr, mádenıetin keýdeden keri ıtermeı, ózine sińirý arqyly ıslam dúnıe­siniń kókjıegin ke­ńeıtti. Sonyń arqasynda qazaq óziniń jaqsy qasıetterin, izgi amaldaryn joǵaltqan joq. О́sti, órkendedi. Elbasymyz Túrkistanda “Biz­diń rýhanı jolymyz, dinı ta­nymymyz – Iаsaýı joly” dep anyq aıtty. Imanyna kámil halqy­myz­dyń beıbit tynyshtyǵyn dinı bostandyqty jeleý etip, elimizge kirip alǵan saıası aǵymdar el ishin alataıdaı búldirgisi keledi. Eýropadaǵy arandatýshy toptardan mol qarjy alyp otyrǵan vahabıttik toptar “Allaǵa serik qosý” degendi shyǵaryp, eldi al­das­tyryp boldy. Dintanýshylar bul aıattar musylmandarǵa emes, putqa tabynýshylarǵa arnalǵan. Olar ádeıi eldi shatastyrady deıdi. Qazaqty qazaq etip otyrǵan uly kúsh – onyń ulttyq qundylyqtary men ulttyq dástúrleri. Iаsaýıdeı hal ilimi, Abaıdaı tolyq adam ilimi, Shákárimdeı ar ilimi joq Eýropa eliniń erkek erkekke, áıel áıel­ge úılenip, rýhanı azǵyndap jat­qa­nyn kórnekti ǵalym aǵamyz Mekemtas Myrzahmetov tili, aıaǵy jetken jerde aıtyp, nasıhattap júr. Biz jastarmen kezdeskende os­yndaı aǵalarymyzdyń eńbekte­ri­ne súıenemiz. Elbasy bizge durys jol­dy nusqady. Eldiń bolasha­ǵyna jaq­sylyqpen qaraǵan jandar bura tartpaý kerek. Árıne, basqosýda ártúrli áńgimeler aı­tylyp jatady. Biraq, bizdiń jastar – kózsiz kó­be­lek emes. Adasyp júrgenderi orta­myzǵa qaıta ora­lyp jatyr. Qazaqstan jastarynyń muraty aıqyn. Ol – Táýelsiz Qazaqstan­nyń qu­rylysyna Abaı atamyz aıt­qan­daı, ketigin taýyp qalaný. Basqa jol maq­satyna jetkizbeıdi. Jastar jetekshisi Balmarjan Na­rymbekova osy­laı deıdi. Qana­t­y­men sý sepken qar­ly­ǵashtaı elime bolsyn dep júr­gen qaryndastyń oıyna biz de qosyldyq. Baqtııar TAIJAN. Ońtústik Qazaqstan oblysy.