Yqpaldastyqqa ynta joǵary

Keshe erteńgisin Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń Tór­aǵa­sy Oral Muhamedjanov bastaǵan qazaqstandyq delegasııa Mınsk traktor jasaý zaýytynyń qurastyrý sehtaryn aralap kórip, atalǵan kásiporyn jumysymen jan-jaqty tanysty. Bul shara buǵan deıin habarlaǵanymyzdaı, Májilis Tóraǵa­synyń UQShU Parlamenttik Assambleıasy keńesiniń oty­ry­syna qatysý úshin Belarýske kelgen sapary barysynda júzege asty. Al zaýytta bolý kezinde sondaı-aq delegasııa múshelerine zaýyt shyǵaratyn ónimderdiń úlgileri kórsetildi. Munda qoıylǵan traktorlar bıdaı, kúrish, maqta alqaptaryn óńdeýge beıimdelip jasalǵan eken. Jáne de klımattyq erekshelikterge baılanysty jan-jaǵy ashyq traktorlar da shyǵary­la­ty­ny belgili boldy. Jalpy, atalǵan kásiporyn traktordyń 60 modelin shyǵarsa, onyń ózi 200-den astam modıfıkasııaǵa bóli­nedi eken. Eger zaýyt 2010 jyly 42 myń traktor shyǵarsa, bıyl onyń kólemin 62 myńǵa jetkizý kózdelip otyrǵan kórinedi. Mınsk traktor zaýyty óz ónimderin álem­niń kóptegen elderine sata­dy. Mysaly, Semeı óńirindegi avto zaýytta qazan aıynda al­ǵashqy traktor qurastyrylǵan edi. Qarashanyń sońyna deıin taǵy tórt traktor qurastyrylyp bitedi dep kútilýde. Jyl sońyna deıin Belarýs traktorlarynyń barlyq modelin qamtıtyn 1150 danasy qurastyrylady dep jos­parlanypty. Jyl basynan beri elimizge Belarýs tarapynan 2064 traktor men onyń bólshek­teri satylypty. Budan keıin Oral Muhamed­ja­nov Belarýs Respýblıka­sy­nyń Prezıdenti Aleksandr Lý­ka­shenkonyń qabyldaýynda boldy. Belarýs basshysy Qazaqstan tarapynyń óz eli men halqyna kózqarasy kóńilden shyǵatynyn aıta kelip, halyqaralyq máse­le­lerde de ustanym alshaqtyǵy joq­tyǵyn alǵa tartty. Qazirgi tynyshsyz álemde memleketterimiz ıntegrasııalyq qurylymǵa bi­rigip, ýaqyttyń talabynan shy­ǵyp otyr. Bul ıntegrasııalyq qu­rylym 2012 jyldyń 1 qańtary­nan bastap engiziletin Birtutas ekonomıkalyq keńistikten keıin joǵary beleske kóterilýi tıis. Atalǵan birlestikten úmit úlken, ásirese, munda Qazaqstan men onyń basshysy, meniń dosym Nur­sultan Nazarbaevtyń atqar­ǵan róli zor, eńbegi ólsheýsiz, dedi A.Lýkashenko. Ol sondaı-aq El­ba­syǵa sálemin jetkizýdi ótindi. Belarýs óziniń múmindigine qa­raı Qazaqstannyń múddelerin Eýropa baǵytynda ilgeriletýge yqpal etýge daıyn ekendigin de bildire ketti. Májilis Tóraǵasy Belarýs Prezıdentine Qazaqstan-Bela­rýs yntymaqtastyǵynyń ma­ńyz­dy máseleleri boıynsha pikir almasýǵa ýaqyt tapqanyna rıza­shy­lyǵyn bildire otyryp, onyń ústimizdegi jyldyń 23-25 mamy­rynda Astanaǵa jasaǵan resmı saparyn Qazaqstanda joǵary ba­ǵalaıtyndyǵyn jetkizdi. Joǵary deńgeıdegi bul kelisimder eki eldiń ıgiligi úshin qyzmet etetin bolady. Osy oraıda aıta keterligi – Qazaqstan men Belarýs ara­syndaǵy qarym-qatynas ózara senim men túsinistik negizinde qu­rylǵan. Sondyqtan mundaı baı­la­nystar TMD jáne halyq­ara­lyq uıymdar sheńberinde ny­ǵaı­yp keledi. Qazirgi tańda Qazaq­stan-Belarýs yntymaq­tas­­ty­ǵy­­nyń quqyqtyq-keli­sim­dik baza­syn ár sala boıynsha qam­tamasyz etetin 76 shart pen kelisim bar. Belarýs Prezıdentiniń ústi­mizdegi jyldyń 17 qazanynda «Izvestııa» basylymynda jaryq kórgen «Bizdiń ıntegrasııamyz­dyń taǵdyry týraly» maqala­sy­men muqııat tanysyp shyqqan­dy­ǵyn jetkizgen Májilis Tóraǵasy onyń negizgi tezısterin qoldaı­tyn­dyǵyn jetkizdi. 2011 jyl TMD memleketteri úshin asa erekshe jyl ekendigin qaperge salǵan O.Muhamedjanov A.­Lýka­shen­ko­ny Belarýs Respýblıkasy Táý­el­sizdiginiń 20 jyldyǵymen qut­tyqtady. Sondaı-aq Oral Baı­ǵo­nysuly Keden odaǵy jumysyna óziniń qanaǵattanýshylyq sezimin de bildire ketti. Kezdesýden keıin qazaqstan­dyq parlamentshiler delegasııa­sy qala syrtyndaǵy «Hatyn» Memlekettik memorıaldyq keshenine baryp, Ekinshi dúnıejúzilik soǵysta qaza tapqandardyń rý­hy­na taǵzym etti, gúl shoqtaryn qoıdy. Sol zulmat soǵysta Belarýs halqy 2,5 mıllıon adamy­nan aıyrylǵany belgili. Respý­b­lıkanyń árbir úshinshi turǵyny qurban boldy. Qazirgi keshen or­nalasqan jer turǵyndary tirideı órtelgen derevnıanyń orny ekeni tarıhtan málim. «Bul belarýs halqynyń ótken soǵysta tartqan úlken qasiretiniń bir kórinisi ǵana. Endi bizdiń aldymyzda so­ǵysty boldyrmaý maqsaty tur», dedi Májilis Tóraǵasy keshendi aralap shyqqan soń. Sondaı-aq qazaqstandyq delegasııa Belarýs Ulttyq kitaphanasynda jáne Ult­tyq óner murajaıynda bo­lyp, atalǵan mekemelerdiń ju­my­symen jan-jaqty tanysýǵa múmkindik aldy. Keshe tús aýa Oral Muha­med­janovtyń Belarýs Respýblıka­sy­nyń Premer-mınıstri Mıhaıl Mıasnıkovıchpen kezdesýi bo­lyp ótti. 2012 jyldyń 1 qańta­ry­nan bastap engizilgeli otyrǵan Birtutas ekonomıkalyq keńistik Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurýǵa baǵyttalǵan ıntegra­sııa­lyq úderisterdi tereńdetýde ma­ńyzdy kezeń bolyp tabylady. Má­jilis Tóraǵasy Belarýs Úki­meti basshysynyń qatysýy jos­par­lanǵan alda Sankt-Peterbýrg qalasynda ótetin Keden odaǵy­nyń joǵary organy – EýrAzEQ Memleketaralyq keńesi otyry­synda daǵdarysqa qarsy birlese áreket etý máselesin talqylaý josparlanǵanyn qaperge saldy. Atalǵan shara qazirgi qaýipterge tótep berý úshin tıimdi tetikter men quraldar jasaýǵa múmkindik berýi tıis. Qazaqstan men Belarýs ara­syndaǵy saýda aınalymy 2011 jyldyń qańtar-tamyz aılarynda 400 mıllıon AQSh dollaryna jet­ken. Qazaqstan TMD sheń­berinde Reseı men Ýkraınadan keıingi osy eldiń saýda-ekono­mı­kalyq áriptesteriniń úshtigine kiredi. Eger 2010 jyldy alsaq, Qazaqstan men Belarýs arasyn­daǵy syrtqy saýda aınalymy 657,2 mıllıon AQSh dollary bolsa, bul 2009 jylmen salys­tyrǵanda 1,5 esege kóp. Eki el arasynda óndiristik kooperasııany damytý maqsa­tyn­da 2010-2011 jyldarǵa arnalǵan Birlesken is-sharalar jospary júzege asyrylýda. Budan basqa, Qazaqstannyń Indýstrııalan­dy­rý kartasyna jalpy quny 98,6 mıllıon dollar bolatyn bela­rýs­tik tehnıkany qurastyrý jó­nindegi 5 birlesken joba kirip otyr. M.Mıasnıkovıch óz kezeginde saýda-ekonomıkalyq yntymaq­tas­­tyqty tereńdetý jaıyna ke­ńi­nen toqtaldy. Belarýstiń Qazaq­standaǵy Ulttyq kórmesi, ústi­mizdegi jyly Almatyda ótken ekinshi qazaqstandyq-belarýstik kásipkerlik forýmy, sondaı-aq Gomel qalasynda (Belarýs) ótken Saýda-ekonomıkalyq ynty­maq­tastyq jónindegi úkimetara­lyq komıssııanyń 8-shi otyrysy ekijaqty saýda-ekonomıkalyq yn­tymaqtastyqty arttyrýǵa aı­tar­lyqtaı úles qosatyn bolady. Kezekti 9-shy otyrys 2012 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń bir óńirinde ótýi tıis. Búgin Belarýs Respýblıkasy­nyń Prezıdenti A.Lýka­shen­ko­nyń UQShU-ǵa múshe memleketter parlamentteriniń basshy­lary­men kezdesýi bolady dep kútilýde. Sońynan UQShU Parlamenttik Assambleıasy keńesiniń otyrysy ótedi. Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan» – Mınskiden.