Shynynda biz qandaımyz, osy?

«Egemenniń» osy jylǵy 15 qyr­kúıektegi sanynda jýrnalıst Jaqsybaı Samrattyń «Biz osy qandaımyz?» atty maqa­la­sy ja­rııa­lanǵan edi. Osy dú­nıeni oqyp otyryp, ózekti dú­nıe bol­ǵan soń men de oı-pikir jazýdy jón kórdim. Qazir, shúkirshilik, halyqtyń turmysy óte jaqsy. Toı-dýman, qudaıy as berý, súndet toıy – bár-bári de asta-tók bolyp, mol bolyp jatady. Dastarqan ústi keń qu­lash, kól-kósir. Kafe, dám­hana­lar­da kezekke turǵandar qan­shama? Biraq, keıingi kezde básekelestik kóbeıip, shekten shyǵý degenge or­yn berilip bara jatyr. Mine, osyndaılar toı­dyń sánin ketiredi. Jaqynda bir inimizdiń bala­sy úılendi. Aǵyl-tegil shashý­dyń aıaǵynda aýyl-aımaqqa dep bir aǵamyzdyń alaqanyna bir páshki myń teńgelikter saldy. Anaý bolsa ony ýystap, ońdy-soldy shashty... Bul qaıdan shyq­qan dás­túr? Myrzalyq degen osyn­daı bola ma eken? Aq­sha degen qaǵaz bolsa da mań­daı­ter, taban aqynyń óteýi emes pe, ony shashý ózińe de óz­gege de qurmet emes qoı... Osy shekten shyǵý emes pe? Taǵy bir mysal. Bir aǵamyz­dyń úıi myqty kásipker-zańger­men kórshi edi. Ol kisi irgeles, ortaq dýaldy ákteıin dep kór­shisiniń darbazasyn ashyp, ishine kirip, qumsylaq jasaıdy. Al kór­shisi bolsa meniń ruqsaty­m­syz darbazamdy ashtyń dep tal­túste polısııa shaqyrtady. Bu­ǵan qandaı ýáj aıtýǵa bolady? Úı arasynda úı joq eki kórshi bol­mashyǵa bola qazir dúrdaraz bo­lyp ketti. Osyǵan kim kináli? Isataı Elýbaev bizdiń eldiń syıly azamattarynyń biri edi. Jazmysh shyǵar, zeınetkerlikke de jetpeı daýasyz dertten kenetten kóz jumdy. Ol kezinde obkomnyń birinshi hatshysynyń kómekshisi, bólim meńgerýshisi sekildi qyzmetterdi abyroımen at­qardy. Oblystyq jastar uıy­­­myn­da jumys jasap, arty­nan qa­lalyq jastar uıymyn bas­­qardy. Sońǵy kezderi oblys­tyq máslı­hat­tyń apparatynda eńbek etken edi. Qalalyq keńes­ke birneshe ret depýtat bolyp saılan­dy. Jany jaısań azamat án-jyrdy jaqsy kóretin ári aıtýly dombyrashy edi. Otyr­ǵan jerin án-kúıge bó­lep, ha­lyqty ábden rıza qylatyn. Mine, osy azamattyń dúnıe­den ozǵanyna jaqynda 10 jyl toldy. Azamattyń jarqyn esimi umytylmasyn dep turǵyn­dar­dyń qozǵaýymen onyń atyna Qyzylorda qalasynan bir kó­she­niń aty berilip, eskertkish taqta ornatyldy. Osy iske bas­tamashy bolǵan onomastıkalyq komıssııa, qalalyq máslıhat pen ákimdik­ke halyq rıza boldy. Bári jaqsy-aý, biraq «jaq­sy­lyq qylsań bútin qyl» degendi qyzylordalyq sheneýnikter bilmeıdi eken. Kósheniń atyn berý rásimine qalanyń ardagerleri, qonaqtar, mar­qum­nyń Astanadan, Almaty­dan kelgen týystary bar – kóp adam jı­naldy. Kósheni ózimiz ash­yp, eskertkish taqta qoı­dyq. Bi­­raq jergilikti bılik qyms etpedi... Adamnyń kóńili sharaına ǵoı. Marqumnyń alys-jaqyn­nan kelgen týystary da, jaqyn jora-joldastary da bılik ba­synda otyr­ǵandardyń osyndaı nemketti isterine kóńilimiz qu­la­zyp ta­rastyq. Olardyń ha­lyq­tyń kó­ńi­lin kózge ilmeı, otyrǵan oryn­ta­ǵyn bá­ri­nen jo­ǵary qoıatyn minezderi qa­ryn ashyrdy. Biz osy qandaı bo­lyp bara jatyrmyz, aǵaıyn? Qaıyrbek MYRZAHMETULY, ardager jýrnalıst. Qyzylorda.