Elbasymyzdyń baǵaly bastamasy baıandy jalǵasyp jatyr
Prezıdent Nursultan Nazarbaevty álemdik deńgeıdegi saıasatker, óz elin táýekelge toly táýelsizdiktiń tar jol, taıǵaq keshýinen alyp shyǵyp, aınalasy jıyrma jyldyń ishinde dúnıe dıdaryna myǵym memleket retinde tanytqan tulǵa, kemel kóshbasshy retinde kórsetken qasıetteriniń biri – oıshyldyǵy. Elbasymyzdyń osy jyldar ishinde dúnıejúzilik qoǵamdastyqtyń ortasyna salǵan kóptegen usynystary júzege asqany belgili. Saıasattyń san túrli sebepterine baılanysty kezinde tolyq kóleminde oryndalýy múmkin bolmaǵan oılarynyń ózi ýaqyt óte kele kókeıkestiligin arttyryp, qajettiligin dáleldeı túsýde. Nursultan Nazarbaevtyń sondaı usynystarynyń biri 1994 jyly Máskeý memlekettik ýnıversıtetinde Eýrazııalyq odaq qurý jónindegi ıdeıasy edi. Sodan bergi jyldar adamnyń kúni adammen bolsa, halyqtyń kúni halyqpen, memlekettiń kúni memleketpen ekendigin aqyry dáleldep shyqty. Munyń naqty bir dáleli – taıaýda Vladımır Pýtınniń bizdiń Elbasymyz ıdeıasyn qoldaǵan maqalasynyń jaryq kórýi.
Bul taqyrypty búginde Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy keńistigindegi jurtshylyq belsene talqylap jatyr. Reseılik «Izvestııa» gazetinde Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Eýrazııalyq odaq: ıdeıadan bolashaqtyń tarıhyna» atty maqalasy jarııalandy. Ol bizdiń gazetimizde búgin berilip otyr. Burnaǵy kúni Astanadaǵy L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa Ulttyq ýnıversıtetinde «Qazaqstan jáne jańa álemdegi eýrazııalyq ıdeıa» atty taqyrypta halyqaralyq ǵylymı forým ótkenin aıtqan bolatynbyz. Biz tómende sol forýmǵa qatysýshylardyń osy maqala jónindegi pikirlerin jedel jarııalap otyrmyz.
* * *
IDEIа ISKE ASÝDA
Nursultan Nazarbaev Eýrazııalyq Odaq ıdeıasyn 1994 jyly bizdiń ýnıversıtette alǵash ret kótergende, shynyn aıtaıyn, ol teorııalyq sıpatta ǵana qabyldanǵan edi. Ol kezde mundaı Odaqtyń is júzine asaryna sený qıyn-dy. Ortalyqtanýdan qashý ıdeıasy barlyq respýblıkalardaǵy basym baǵyttaǵy ıdeıa bolatyn. Eýrazııalyq odaqtyń sol kezde iske aspaıtyndyǵynyń sebepterin Nursultan Ábishuly óziniń maqalasynda da ashyp kórsetipti. 1993 jyldyń qyrkúıeginde qol qoıylǵan ekonomıkalyq odaq týraly kelisimdi alty memleket qana ratıfıkasııalaǵan. Olardyń ishinde Reseı, Ýkraına jáne Belorýssııanyń bolmaǵany taǵy bar. Osyndaı jaǵdaıda Eýrazııalyq Odaq týraly ıdeıany sanalardyń qabyldaı qoıýy ońaı emes edi. Tek saıasattaǵy suńǵyla mamandar ǵana onyń bolashaǵy bar ekenin uqqan bolýy múmkin. Al búgin, mine, sol ıdeıanyń naqty is júzine asyp kele jatqandyǵynyń kýási bolyp otyrmyz. Eýrazııalyq ekonomıkalyq qoǵamdastyqtyń atqaryp jatqan isteri, Keden odaǵynyń tabystary aýyz toltyryp aıtarlyqtaı. Keshegi forýmda ol jóninde kóp aıtyldy. Qoǵamdastyq músheleri arasyndaǵy taýar aınalymy jeti jylda tórt ese ósken eken, osynyń ózi – Eýrazııalyq Odaqqa qarsylarǵa qarsy qoldanylatyn bultartpas argýment. Forýmda qol jetkizilgen tabystar týraly aıtylǵanda barlyq tyńdaýshylar úlken qyzyǵýshylyq bildirgenine kýá boldyq. Meniń oıymsha, ıntegrasııadaǵy úlken tabystar áli alda. Eýrazııalyq Odaq, ortaq rynok qana bizdi zor tabystarǵa jetkize alady. Sondyqtan men Eýrazııalyq Odaqtyń bolǵanyn hosh kóremin. Biz jeke-jeke eshqashan da úlken tabystarǵa qol jetkize almaımyz. Bizdiń basqa túgili ǵylym men bilim berý isindegi uqsastyqtarymyz aıryqsha. Jalpaq tilmen aıtqanda, biz – genetıkalyq turǵydan bir qamyrdan jasalǵan ónimdermiz. Uly oıshyldar, kóregen oqymystylardyń bári sony dáleldegen. Olar týraly ǵylymı forýmda da jaqsy aıtyldy. О́z basym Eýrazııalyq Odaq bizdiń saıasatkerlerimiz belgilegen 2015 jyldan bastap kúshine enetinine senemin. Vıktor SADOVNIChII, M.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetiniń rektory.
