Qaterli isikti jeńgen baldyrǵandar

Sońǵy derekterge kóz salsaq, jylyna elimizde 500-den astam bala qa­ter­li isikke shaldyǵady. 2017 jyly 558 bala onkologııalyq aýrýlarǵa shal­dyq­qan. Al obyrdyń sheńgelinen odan qoryqpaǵan, ómirge degen qushtar­ly­ǵyn joǵaltpaǵandar sırek bolsa da sytylyp shyǵýda.

Jýyrda, Almatydaǵy Pedıatrııa jáne balalar hırýrgııasy ǵylymı or­talyǵynda «Men – jeńimpazbyn!» qaı­­yrymdylyq jobasy aıasynda qa­ter­li dertti jeńgen balalar týraly eki birdeı áleýmettik beınebaıan kór­se­tildi. Tusaýkeser aıasynda ha­lyq­tyń on­kologııalyq dertke qatysty saý­at­ty­lyǵyn arttyrý maq­­satynda baspasóz má­slıhaty ót­ti.

«Men – jeńimpazbyn!» jobasy – qa­ter­li derttiń aldyn alýǵa bolatynyn eskertip, ony asqyndyrmaı erte bas­tan anyqtap, der kezinde qaralýdyń ómir­lik mańyzy zor ekendigin eske salatyn qaıyrymdylyq sharasy. Bul joba aýyr syrqatqa shaldyqqan balalar men olar­dyń ata-analaryna jan-jaqty kómek kór­setýge umtylýda.

Joba aıasynda túsirilgen áleýmettik ro­lıkte aýyr dertti jeńe bilgen qaısar ba­lalardyń ómiri baıandalady. Jańa beınebaıandardyń keıipkerleri – Alma­ty­daǵy Pedıatrııa jáne balalar hı­rýrgııasy ǵylymı ortalyǵy men Astana qalasyndaǵy Ana men bala ǵy­lymı ortalyǵynda em alyp jatqan ba­lalar.

6 jastaǵy Aqerke Asylbek anasymen birge baspasóz máslıhatyna q­a­ty­syp, emdelmeıdi degen dertti qalaı jeń­genderi týraly aıtyp, sharaǵa qa­ty­sýshy, ortalyqta em alýshy balalar men olardyń ata-analaryna úmit syılady. Úsh jarym jasynda jiti lımfoblastalyq leıkozǵa, ıaǵnı aq qan aýrýyna shaldyqqan ol ortalyqta 9 aı boıy emdelgen. Qazirgi ýaqytta balaqaı ońalyp, aýrýynyń beti qaıtýda.

«Aýyr kúnderdiń bári artta qaldy, shúkir! Alǵash ret aýrý týraly estigende meń-zeń bolyp qaldyq. Jyladyq. Bizge ortalyq mamandary da, psıhologtar da kómektesti. Sosyn ózimizdi sabyrǵa sha­qyryp, balamyzǵa bári jaqsy bolady, ja­zylyp ketesiń dep ýaıym-qaı­ǵyǵa je­ńilmeýge tyrystyq. Qyzym ómir­­di óte jaqsy kóredi, bul da jeńýge oń áserin tıgizdi. Qyzym aqjarqyn, sý­ret salýdy, bımen aınalysýdy una­tady. Ol kúnde, eń aldymen, ózine emes, barlyq bala jazylyp ketsinshi, aýyr­masynshy dep tilek aıtady. Bizdiń úmi­timiz ben senimimizdiń tiregi bola bil­gen Pedıatrııa ortalyǵynyń bilikti dá­ri­gerlerine zor alǵysymdy aıtamyn! Bi­z aýyl, aýdan, oblystan keıin senim ar­typ osy ortalyqqa sońǵy úmitimizben kel­gen edik. Men barsha ata-analarǵa úmit otyn sóndirmeńizder, kúresińizder degim keledi. Eń aldymen, baladan bu­ryn ata-analary myqty bolýy kerek», de­di Aqerkeniń anasy, Jambyl óńirinen kel­gen Nurgúl Manekeeva.

Elimizde balalardaǵy onkologııalyq aýrýlardy emdeıtin eki iri ortalyq bar. Onyń biri Pedıatrııa jáne balalar hırýrgııasy ǵylymı ortalyǵy bolsa, ekinshisi, Astanadaǵy Ana men bala ortalyǵy. Aýyr jaǵdaıdaǵy ba­la­lardyń barlyǵy kóbine Pedıatrııa or­talyǵyna kelip túsedi. Pedıatrııa or­talyǵyndaǵy balalar onkologııasy jáne gematologııa bólimi 115 orynǵa ar­nalǵan. Munda jylyna 2500 bala em­d­eledi. Bul bólimde kúndizgi stasıonar negizinde onkologııalyq, gema­to­log­ııalyq patologııasy bar, sırek jáne rev­matologııalyq aýrýǵa shaldyqqan pasıentterge stasıonar almastyratyn kó­mek kórsetiledi. Ortalyqtyń onkoge­matologııalyq qyzmeti ashylǵaly beri 5 myńnan asa leıkoz, ıaǵnı aq qan aýrý­yna shaldyqqan, 10 myńnan asa on­ko­-gematologııalyq aýrýlardyń aýyr tú­rimen aýyrǵan balalar qaralyp, em­delip shyqty. Balalardyń barlyǵy bu­ryn kvotamen tússe, qazir elektrondy por­tal arqyly keledi. Aıta keterligi, onkologııalyq aýrýlarǵa kezek múlde joq.

«Qazaqstanda jylyna orta eseppen alǵanda 500-den astam bala aýyr dertke ushyrap, dárigerlerge júginedi. 2017 jyly 558 bala onkologııalyq aý­rý­larǵa shaldyqqan. Onyń 230-y leıkoz, aq qan aýrýy. Bul aýrý kóp jaǵdaıda týa salysymen jáne 3 jas­­qa deıingi aralyqta anyqtalýda. Onko­logııalyq aýrýlardyń jartysy týabitti jáne gendik. Qýantatyn jaǵ­daı, qazirgi tańda qaterli isik deregi azaı­yp keledi. Birinshiden, arnaıy baǵ­darlama jasalyp, aýrýdy dál anyq­taıtyn dıagnostıka jaqsardy. Bu­ryn bala týǵannan keıin kóp uzamaı shetinep ketetin. Onyń qaterli isikten kóz jumǵanyn ata-anasy, tipti, dáriger de bilmeı qalatyn edi. Qazir bul dert emdeletin boldy. Se­nim bolsa jazylyp ketedi. О́ki­nish­tisi, saýyǵyp ketken ba­lalardyń keı­birinde dert qaıtalanýy múm­kin. Osy qaıtalanýshylyq aýrýdyń sanyn art­tyryp otyr. 20 jyl buryn leı­koz em­delmegen. Qazir balalardyń kó­bi jazy­lyp ketýde», – dedi Pedıatrııa orta­ly­ǵynyń dırektory Rıza Boranbaeva.

2012 jyldan bastap ortalyqta eń kúrdeli zamanaýı joǵary tehnologııa ádisi – transplantasııa ádisi qoldanylyp jatyr. «Naqty aıtqanda, kúrdeli onko­logııalyq jáne gematologııalyq aýrý­la­rǵa shaldyqqan balalardy emdeýde ge­mopoezdik ózektik jasýshalardy tran­splan­tasııalaý, súıek kemigin aýys­tyrýdy qolǵa aldyq. Onkologııalyq jáne onkogematologııalyq aýrýlarǵa shal­dyqqan balalarǵa ómir súrýge múm­kindik beretin 70-ten astam gemo­poezdik ózektik jasýshalar (GО́J) transplantasııasy operasııasy jasalynyp, bul aýrýdy emdeýdiń jańa ádi­si meńgerildi. 2017 jyldan týys­tyq donordan gemopoezdik ózektik jasý­sha­lard­yń (GО́J) gaplouqsas transplan­ta­sııalaýdy engizdik. Bul ota boıynsha 2017 jyly 47 transplantasııa jasasaq, aldyńǵy jyly 12 ota jasaǵan edik. Qazirgi ýaqytta bul terapııaǵa úl­ken mán berilip keledi», – dedi Rıza Boranbaeva.

Dárigerler balalardyń tezirek saýyǵyp ketýine emosııalyq jaǵdaı da áser etetindigin alǵa tartýda. Bul jaǵ­daıdy eskergen Pedıatrııa ortal­y­ǵy bir mezet aýrýdy umyttyrý úshin túr­li sharalar uıymdastyrýdy qolǵa al­ǵan. Má­selen, kishigirim konsert, teatr­lan­dyrylǵan qoıylym qoıý, «Se­ný já­ne ómir súrý» syndy túrli forým­dar­ǵa qatysý jáne basqa da amaldar bar.

Qoǵamdyq jáne qaıyrymdylyq ıgi istermen 3 jyldan beri aınalysyp kele jatqan «Help Today» qoǵam­dyq qo­rynyń tóraıymy Elmıra Álıeva «Men – jeńimpazbyn!» sııaqty áleý­met­tik beınebaıandardy túsirýdegi basty maq­s­at qoǵamǵa aýyr syrqatty jeńýge bola­tynyn jetkizý ekendigin aıtady.

Qoǵamnyń bir muńyn da bolsa azaı­týǵa septigin tıgizip, qaıyrymdy ister­diń basy-qasynda júrgen uıym osy jyl­­dar ishinde múmkindigi shekteýli 50-den astam balaǵa kómek kórsetip, júz­degen qaıyrymdylyq aksııalar men jár­meńke, qaıyrymdylyq konsertter syn­dy túrli sharalar ótkizip keledi.

Tanystyrylymy ótken eki áleý­met­tik rolıkter jobaǵa qoldaý bildir­gen «Business TV» men «KazDesign Production» prodıýsserlik kompa­nııa­lardyń kómegimen tegin túrde ja­sal­ǵan. Úmit syılaıtyn, ómir súrý­ge qul­shynys beretin áleýmettik rolık­ter­di qo­ǵamdyq oryndarda shyǵarýǵa Almaty qa­lasy prokýratýrasy da atsalysqaly otyr.   

Jobaǵa Densaýlyq saqtaý mınıstr­ligi, Pedıatrııa jáne balalar hırýr­gııasy ǵylymı ortalyǵy, Ana men bala ǵy­lymı ortalyǵy, «UMC» kor­pora­tıv­tik qory, Almaty qalasy prokýratýrasy, «Business TV» men «KazDesign Production» prodıýserlik kompanııalary, «Elarna» kınokanaly, «Questoria» agenttigi qoldaý bildirdi.

Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»

ALMATY