Qubylmaly qarasha Almatyny sıqyrlap tur. Jibek jańbyrdy bir aýa arasyndaǵy jelemik urshyqtaı ıirip, túndi tolqyta bastaǵanda umtylyp esik japtym. Taǵy da soı burshaq jaýa ma eken dep qaýiptenip túzge shyǵyp kelýge entelep esik ashyp kelesi tamnyń túbine jetkenimde mas kisideı sendelip, essiz túrde tamdy ıyǵymen soqqylap, arqasymen kúńirentip júrgen aǵamdy kórdim. Atalas, ákemniń inileri bolyp keletin kisi edi. Adamzat retinde sóılesýge esh múmkindik joq, býradaı jarap, túri sózben uǵysatyndardyń sanatynan báz-baıaǵyda shyǵyp ketken. Ol nege munshama kúıge tústi eken? Sharap ishken jan emes. Nege, nege? Elbeleńdep bir júrginshi ótip bara jatyr edi zor denesimen tam-úıdi, qýysty jonymen soqqylap qasirettiń quj qımylyndaı sergeldeń urǵanda ol shoshynyp jylystap tyndy. Bul jolda aǵamdy eshbir jan yryqqa ákele almas!
О́te qorqynyshty kesapatqa aınalǵan. Jolyndaǵyny qı sypyryp, balshyqtaı ezbek! Túzge shyǵam dep úıden attap alyp aǵamnyń tosyn qubylysynan seskenip, birde aqylym jetpeı ań-tań kúıde qabyrǵaǵa tyǵyla kettim. Aǵam ıyq-jonymen tar qýystardy urǵylap men turǵan jerge sendelektep jetip kelgende bıik tamnan qasqyrsha qarǵyp tóbesinen qarap turdym. Kelesi úıdiń aýlasynan sekirip túsemin be dep oılanyp turǵanda aǵam týra sol jaqqa jyljyp kelip te qaldy. Ekeýine de barmaı, tam ushymen júrip otyryp úıler arasyndaǵy qysqa saıraqqa sekirip tústim. Bir ǵajaby aǵam jolyndaǵynyń bárin soǵyp, qıratyp janyma kelgen kezde de eshkimdi kórgen joq, meni de. Kózin tuman jalap ketipti, dombyǵyp, kújireıip jyrtqyshtaı qalǵyp tur kózi. Al áreketi shıraq, joıqyn ári mas. Mas qımyldyń sharappen qatysyzdyǵyn, kilti basqa nársende ekenin meńzep em. Ol nárse ne eken? Jas kezinde tatty ma, tatpady ma, bilmeımin, meniń kózqarasymda ol aýyldyń syıly adamy, sharap tatyp alatyn ádetin kórmegem. Jańaǵy saıraqqa sekirip túsip ornyǵyp turǵanymda anadaıda jarqyraǵan saıraqpen álde bir keńesten juqa aq shashy kúmisteı jarqyraǵan, qasqa mańdaı, batyr keskindi, boıy alasa, aryqtaý ákem tip-tik kúıde shashynan, kózinen beri kádýelgi kúnderindeı nur shashyp kele jatyr eken, men tipti úıge qaıtqan ákemniń dál aldyna yrshyp túsken sııaqtymyn.
– Aǵańdy kórdiń be? – dedi.
– Iá, ol kisi bir túrli ǵoı, – dedim.
– Qyzy uzatylatyn bolyp soǵan shydamaı júr. Qyzynyń uzatylý keńesinen keldim. Kúıeý bala aǵańnyń altyn búıregin qan-tamyrymen qosyp qopsytyp julyp áketip bara jatyr. Aǵań tipti jádigóıge aınalyp ketken shyǵar.
– A,a,a... bylaı deńiz. Jańbyr toqtap, tún demigip tynshyp tur.
– Aǵań qyzyn bireýge berem dep emes, ózi jaqsy kórip ósirdi ǵoı. Odan artyq búıregi de, baýyry da bar ma?!
Bir uly qusalanǵan, shermende bolyp kúıik basqan tún keldi. Jańa ǵana lashyǵymnyń aldynda jaýhardaı saýsyldap tógilgen burshaqty túnniń rahaty, kúlgin-kók túnniń ǵajaıyp perishtelik boıaýlary kózden taıǵan. Eseńgirep búıregin qan tamyrymen qosa qyp-qyzǵylgóıge kúıinde jipteı sýyryp tartyp, jibin beline orap aǵadan qadam tastap sheginip uzap bara jatqan kúıeý balanyń kúıin, aǵamnyń doldanyp, qasireti sheńbirek atyp, tolqyny buzylǵan kúıin sezindim. Ákem durys aıtady, «Ol qaryndasymyzdy bireýge berem» dep emes, «ózimniń súıgen qyzym, qulynshaǵym!» dep ósirdi emes pe?!
Jas kezinde er júrek jigitterdiń biri bolǵan aǵam eregeskenge kezikse at baýyrynan úzeńgisin sýyryp alyp, bastan salyp ketetin batyrdyń ózi bolǵan. Endi mynaý keshe ǵana balaýsa, súırikteı áppaq qaryndasymyz eń úzdik oqýshy bolyp júr edi, kózime laqtaı ǵana kórinýshi edi. Endi mine ol da boı jetip uzatylaıyn dep jatyr. Qaıran qaldym aǵama, uzatylady degen qaryndasyma!
Dál qazir týystar úshin dúnıe tabıǵı qalyppen emes, arsy-kúrsi maqammen dóńgelek aınalýda. Sheńbirek qaǵyp, tolǵanys atady baǵanaǵydaı, eshteńe ózgermegen, dúnıe, aǵam, ákem, biz bárimiz qusaly!
Osydan bes aı buryn maýsym aıynda ákem kenje qyzy Altaıdy basqa aýdanǵa uzatyp edi, ol kezde men bara almadym. Endi búgingi Almatydaǵy qońyrqaı kesh osylaı. Qıyn, qıyn!
Akýladaı atylyp turatyn ákemniń aıbarly minezi, ishten tynǵan qońyr kerbezdigi men jaısańdyǵy, kóziniń aldyn qoıý jıekteıtin qasiretteri... Iá, ákem sol kezde dúnıeni baýyryna birneshe búktep ózgergen shyǵar?!... Ákemniń ózine túr-tulǵasy, aıbary men ójettiligi, namysy men arlylyǵy tartqan balasy edi ápkem. Meniń otym, meniń órttiligim ol basqa, ákemniń qarapaıym qalyby – sol qyzy edi. Kúıiktenbeı qaıtsin ákem. Tún ishin jarqyratqan juqa shashy, kóziniń ot sıqy... túsinikti sózderi bul túndi mamyrasan kúıge bólep tur. Endi qaıtýym kerek, kúńirengen ákemniń inisin qoltyqtap qaıtýym kerek pe?
Uly ákeler úshin qyz uzatylýy mereı emes, aıdaharmen birge ot jalap kúrsiný ǵana!
Kókbóri MÚBARAK
