«Kýrskide» qyzmet etken kapıtan

Teńiz sardary

Qarýdyń kókesi ıadrolyq qarý ekeni, bul qazirgi keıbir memleketterdiń aıbat shegýge, qorqytý men qoqan-loqqy quralyna aınalǵanyn mektep oqýshysyna deıin biledi. Buryn mundaı qarýyn qu­pııa ustaıtyndar, endi ashyqtan-ashyq mende sondaı tajal shoqpary bar deýge shyqty. Bireýi álimjettik jasaı alam dep dóńaıbat kórsetse, ekinshisi ólsem de tuıaq serpip qalam dep otyr. Qazir jerdiń ústinde de, sýdyń astynda da osy tajal qarýynyń neshe atasynyń baryn kim bilgen, degenmen adamzattyń óz qolymen jasaǵan ıadrolyq qarýy ózine úlken qaýip bolyp tur. Júz myńdaǵan adamnyń ómirin jalmaǵan Hırosıma men Nagasakıdiń jarasy jazylmaı jatyp, Semeıdiń tóbesine qara bult tóndi. AQSh pen Keńes Odaǵynyń teketiresi óz eliniń de, ózge elderdiń aýmaqtaryn da ıadrolyq qarý synaǵynyń polıgondaryna aınaldyrdy. «Oqtalǵan myltyq báribir atylady» degendeı, ıadrolyq qarýdy oqtamaı-aq alyp júrýdiń de qanshama kúsh pen shyǵyndy qajet etetinin aıtyp jatýdyń ózi artyq. Iаdrolyq qarý turmaq, beıbit maqsatta paıdalanatyn atom elektr stan­salarynyń da qaltqysyz jumys isteýine eshkim júz paıyz kepildik bere almaıdy. Chernobyl jáne «Fýkýsıma-1» atom elektr stansalarynda bolǵan apattar zardaby áli joıylyp bitken joq.

Osy oraıda, Qazaqstannyń táýelsiz el retinde jasaǵan alǵashqy beıbitsúı­gish qadamdarynyń biri, bul álemdegi qýaty turǵysynan tórtinshi oryn alatyn ıadrolyq qarýdan bas tartýy, atom qarýy bar ózge elderge úlgi bolsa, qanekeı degiń keledi.

Iаdrolyq qarýdyń naǵyz tajal bir bóligi súńgýir qaıyqtarǵa ornalas­tyrylǵan. Joǵaryda aıtqanymyzdaı, ókinishke qaraı munda da oqys oqıǵalar, kútpegen apattar bolyp jatady. 1989 jylǵy 7 sáýirde bolǵan keńestik K-278 «Komsomoles» atom súńgýir qaıyǵynyń apaty týraly az jazylǵan joq. 69 adamnan turatyn áıgili keme ekıpajynyń 42-si qaza tapty. Olardyń ishinde qa­zaq jigiti, I rangili kapıtan Talant Ámıt­januly Bóriqulaqov ta bar edi. Qaı­tys bolǵannan keıin jaýyngerlik Qyzyl Tý ordenimen nagradtalǵan tarlan teńizshi Talanttyń naǵyz erjúrek komandır bolǵanyn reseılik áriptesteri áli kúnge deıin jazýda. Talanttyń kózin kórgen, birge bolǵan áriptesteri ol týraly ózderiniń estelik kitaptarynda jy­ly lebizin bildiredi. Buryn ózi de súń­gýir qaıyqshy-teńizshi bolǵan reseılik jazýshy Nıkolaı Cherkashın «Plamıa v otsekah» atty kitabynyń bir taraýyn Talant Bóriqulaqovqa arnaǵan. Ta­lant­tyń erligi jaıly áriptesimiz, bel­gili jýr­nalıst-ǵalym Amantaı Shárip «Tol­qyn jalyndaǵy taǵdyr» atty tamasha ocherk jazdy.

Iá, súńgýir qaıyqtyń mamany bolý, atom qarýynyń mańynda júrý kez kel­genniń mańdaıyna jazyla bermeıtin taǵdyr. Ony aıtasyz, júz jerden jasyryn, qyryq elden qupııa ustalatyn ıadrolyq súńgýir qaıyqqa qazaq jigitiniń maman bolyp barýy sırek jaǵdaı. Ol úshin Talant sııaqty talantty teńizshi, bilimdi áskerı, erjúrek azamat, osy qarý­dyń kásibı mamany bolýy kerek ekeni túsinikti. Endeshe, Talanttaı saıypqyran teńizshiniń izin qýǵan baýyrlarymyz bar ma eken degen suraq oqyrmandarymyz­dy qyzyqtyrary sózsiz. Sóıtsek, bar eken, Syr boıynyń týmasy, ekinshi rangili kapıtan Bolat Qyp­shaqbaıuly Júsipov degen azamat bolyp shyqty.

Teńizshimen tanysý

Bir kúni el astanasynda jerlesim ári shyǵarmashylyq ustazym, aǵam dep syılaıtyn jazýshy Seıitqul Ospanovtyń shańyraǵyna jınaldyq. Aǵamyz aramyzdan ketkeli biraz jyl bolsa da, ja­zý­shynyń jubaıy – Danagúl jeńeshe­miz aǵa­myzdyń atyna arnap oqy­latyn qu­ran-saýaptaryn esh ýaqytta umytqan emes. Qoly qalt etse duǵalyq dastarqany­na kórshi-kólemmen qatar, aǵanyń kózin kórgen áriptesterin jınaı­dy. Bul joly da eske alý asyna jazýshynyń dostary men kýrstastarynan biraz adam jınal­ǵan eken. Olardyń arasynda buryn men ta­nymaıtyn, jazýshydan góri áskerı adamǵa uqsaıtyn bir kisi otyrdy.

– Sádý, bul óziń sııaqty áskerı maman, Seıitqul aǵańnyń kózin kórgen, ózińniń jerles iniń Bolat Qypshaqbaıuly degen bolady. Jaqynda Reseıden kelipti. Astan soń jaqynyraq tanysa jatarsyńdar, ­dep jeńeshem ony osy basqosýǵa arnaıy sha­qyrǵanyn aıtty. Sóıtip, te­ńiz­shi Bo­­latpen, teńizshi bolǵanda da ataq­ty «Kýrsk» atom kemesiniń bólimshe koman­dıri­men tanysýdyń sáti tústi.

2000 jyldyń 12 tamyzy kúni Barens teńizinde josparly jaýyngerlik jat­tyǵýyn oryndap júrgen Reseı eli ás­ke­rı-teńiz kúshiniń «Kýrsk» atom sýń­gýir qaıyǵy apatqa ushy­rady. Sý as­ty­na ja­ratylǵan alyp qaıyq 108 metr tereń­dik­ke batyp ketti. Bul sýbma­rına men onyń ekıpajy Reseı Federa­sııa­synyń Sol­tústik flotyndaǵy eń úzdigi dep esep­teletin.

Alapat apat

118 teńizshiniń-súńgýir qaıyqshynyń ómirin jalmaǵan apat týraly habar sol mezette Reseı eliniń ǵana emes, búkil jer júziniń alańdaýshylyǵyn týǵyzdy. Iаdrolyq qarýmen muzdaı qursanǵan mundaı alyp qaıyqtyń apattyq zardaby nege aparyp soqtyrary áli belgisiz edi. Ony basqa bireý emes, teńizshi ınjener-atomshy, osy qaıyqtyń altynshy bóliginiń komandıri bolǵan Bolat Qypshaqbaıuly bes saýsaǵyndaı bilýshi edi. Qaıyqtaǵy qyzmettiń bir jyly úsh jylǵa eseptelse de, mundaǵy qıyndyq pen keıinnen tartatyn zardaptyń ólshe­min kim ólshegen deısiń. Sondyqtan qy­ryq jasqa da jetpeı zeınetkerlikke kete barasyń. Bolat qaıyq bortyn tas­ta­ǵanda, ıaǵnı áskerı zeınetkerlikke bosa­tylǵan­da 37 jasta ǵana eken-aý...

Týǵan elden jyraqta júrgen janǵa teńiz ǵana jubanysh bolǵanyn Bolat áskerden birjola bosatylǵanda ǵana bildi. Ol kóp oılanyp jatpastan elge – Qazaqstanǵa qaıtý kerek dep sheshti. Syr óńirine kelip, aǵaıyn-týmalarymen qaýyshqan soń, Temirtaý qalasyna kelip turaqtady. 2000 jylǵy 14 tamyzdyń keshinde, Temirtaýdaǵy páterinde otyr­ǵan Bolatty kenetten bezildep qoıa bergen telefon shyryly selt etkizdi. Sý astynda júr­gende bomba jarylyp jatsa da eleń qyl­maıtyn saqa teńizshiniń júregi aldamapty. «Kýrsk» – óziniń «týǵan qaıyǵy», áskerı ómirge shyńdaǵan jaýynger uıasy jattyǵýdan oralmapty. Ekıpajben baı­lanys joq, eki kúnnen beri súńgýir teńizshilerdiń taǵdyry belgisiz. Olardyń aty-jónderin, áskerı shenderine deıin jatqa biletin Bolat úıge syımady. О́zi de sol qaıyqtyń ishinde, óziniń jaýyn­gerlik kúzet bóliginde júrgendeı ala­surdy. «Áli úmit bar, tiri bolýlary tıis!» Bir jaǵynan solaı oılasa da, ekin­shi ja­ǵynan, kenetten bolǵan apattyq jaǵdaıda qolǵa alynatyn, mindetti túrde oryndala­tyn buıryq baryn túsinedi... Eski tanystaryna qaıta-qaıta telefon shalyp júrip, «Kýrskiniń» 12 tamyz kúni saǵat 9.40-ta jaýyngerlik daıyndyqqa, sosyn 11.40-tan 13.40-qa deıin kemeniń avıa­tasymaldaýshy tobynyń oqý shabýy­lyn pysyqtaýlary kerektigin bildi. Ekı­paj oqý-jattyǵý nysandary bo­ıyn­sha qanatty zymyrandarmen jáne tor­pedolarmen atys jasaýlary tıis-tuǵyn. Saǵat 15.00-de korabl komandıri, birin­shi rangili kapıtan Gennadıı Lıachın qol­­basshylyq aldynda esep berýi kerek bo­latyn. Biraq baılanysqa eshkim shyqpaǵan...

Sýyt habar álemdik BAQ arqyly jer júzin sol sátte-aq aralap ketti. Teńizshi-súńgýirshilerge eshkim kómek bere almady. Jaýyngerlik bólimsheniń burynǵy komandıri, tájirıbeli teńizshi, ekinshi rangili kapıtan Bolat Júsipov birden-aq áriptesteriniń qatesine sengen joq. О́z komandasynyń kásibı sheberligin biletin ol, bul ekıpajdyń eshqashan qatelespeıtinin túsinetin. Ol teńdesi joq sýbmarınanyń múmkindigin alǵa tarta otyryp, apattyń sebebine ákelgen óziniń boljamdaryn oıǵa alyp, ekshep kórdi. Bir jyldan keıin, úlken apattyń sebebi týraly resmı túrde qorytyndy shyqqan kezde, Bolat óz kúdiginiń rasqa shyqqanyna esh tańǵalǵan joq.

– Eń aldymen, – deıdi Bolat, – men ózim úshin dápterime qaıyqtyń jobasyn syza otyryp, ekıpaj múshelerin qalaı qutqarýǵa bolatyn baǵyttaryna boljaý jasap kórdim. Iá, qansha boljaý ja­sasań da, atom qaıyǵynyń óz tártibi men jaýyngerlik jarǵysy boıynsha, eń aldymen qutqarý quraldary, ıaǵnı torpedolyq apparattary dereý iske qo­sylýy tıis. Olar qandaı jaǵdaı bolsa da, zymyrandyq jyldamdyqpen atylý arqyly ekıpaj múshelerin qutqara alady. Biraq teńizshiler ony qoldanbaǵan. «Nege?» degen suraq týady. Ekinshiden, jeke quram tótenshe jaǵdaı bola qalǵan kezde, ekinshi bólikke jınalýǵa tıis bolatyn. Onda aýyz sýdyń, konservilengen, qurǵaq taǵamdardyń, basqa da kerek-jaraqtardyń birneshe kúnge jetetin qory bar arnaıy qutqarýǵa arnalǵan júzý kamerasy saqtalǵan. Sondyqtan torpedolyq apparattar isten shyqqanda nemese oǵan bara almaı qalǵannyń ózinde barlyq ekıpaj músheleri júzý kamerasyna syıyp ketýshi edi. Sóıtip, sýdyń betine shyǵyp, syrttan keletin qutqarýshylardy kútýge bolatyn. Degenmen, bul da jasalmaǵan. Olaı bolsa, qandaı da bir sebeppen barlyq qutqarý quraldary zaqymdalǵan nemese joıylyp ketken.

– Kásibı maman, sol atom qaıyǵynyń bir múshesi retinde óz oıyńyzdy jalǵas­tyra túskende, basty sebep sonymen ne boldy dep oılaısyz?

– Bul jerde qaıyq jabdyqtary­nyń jaı synyp qalýy degen múmkin emes, – dep jalǵastyrdy áńgimesin Bolat. – Se­bep tereńde. Búkil álemdi aýzyna qarat­qan alyp ımperııa Keńes Odaǵy taraǵan soń Soltústik flotqa keletin naǵyz mamandar da azaıdy. Buryn biz kez kelgen aqaý bolǵan kezde zaýyt-óndirýshiniń ókilderin shaqyryp alatynbyz, keńestik kezeń ketken soń teńizshiler mundaı nárselerdi óz kúshterimen oryndaýǵa kóshti. Biraq teńizshiler tehnıkany jóndeýmen emes, jaýyngerlik kúzetpen aınalysýy kerek qoı. Usaq-túıekti ózimiz jóndep alamyz, al kúrdeli bolsa she? Ekıpajdyń ár­bir múshesi apat kezindegi qımyldyń al­gorıtmin jatqa biletin, biz sanaýly se­kýnd­tardyń ishinde tap-tuınaqtaı bolyp jınalyp, aqaýdy túzetýge, qıyndyqtan shyǵa bilýge, kúrdeli sheshim qabyldaýǵa daǵdylandyq. Teńiz syrtynda da mundaı qıyndyqqa tap bolǵan kezde tas-túıin bolý úshin jattyǵýlardyń neshe túri ótetin. Ekıpajdyń árbir múshesi keme bólimi ishinde júrgende tas qarańǵy bolsa da, qandaı jabdyqtyń qaıda turǵanyn, qandaı júıeni iske qosýdy birden taba alatyn. Sondyqtan qaıtalap aıtqanda, adam qolymen jasalatyn qateniń bolýy múmkin emes edi.

Maman retinde aıtarym, eń birinshi basyma kelgen oı – torpedonyń jarylýy. Keńes ýaqytynda súńgýir qaıyqtardy búkil odaqtas elder bolyp jasadyq de­sek, artyq aıtqandyq emes. Bir el qarý-jaraq jasady, ekinshisi jabdyqtar men prıborlardy daıyndady degendeı. Torpedolardyń basym kópshiligi Almaty qalasyndaǵy Kırov atyndaǵy zaýytta jasalatyn, biraq Keńes Odaǵy taraǵan soń, táýelsiz elder óz joldaryn tańdady. Almaty zaýyty torpedo oǵyn jasaýdy toqtatty. Endi ony almastyratyn kásiporyn kerek boldy. Aqyry «Dagdızel» atalatyn daǵystandyq ká­sip­oryn tańdaldy. Qurǵaqtaǵy polıgon­darda bul torpedolar ózderin jaqsy kór­sete bildi, biraq sýǵa kelgende prob­le­malar shyǵa bastady.

Bolattyń oıynsha, torpedolyq apparatta «jýan torpedo» dep atalatyn jarylys bolǵan. Osy shyqpaı qalǵan «jýannyń» kesirinen barlyq torpedolar tutanyp ketken. Al olardyń sany jıyrmadan kóp ekenin kóz aldyńyzǵa elestetseńiz, ne bolǵanyn baǵamdaı be­rińiz. Jarylystyń kúshi birinshi, ekinshi bólikterdi jáne torpedolyq bólikti, oǵan qosa barlyq qutqarý apparattary men apattyq jaǵdaıǵa arnalǵan júzý kamerasyn joıyp jibergen.

Eki myń gradýsqa deıingi jarylystyń qýatynan, ásirese atalǵan bólikterde bolǵan teńizshiler birneshe sekýndtyń ishinde janyp ketken. Alǵashqylar ne bolǵanyn túsinbeı de ketti desek, kemeniń sońǵy – quıryq bóligindegi teńizshiler zymyrannyń tozaq otynyń naǵyz azabyn kórgen. Besinshi, altynshy, jetinshi jáne segizinshi bólik teńizshileri, jarǵy tártibi boıynsha jınalyp, toǵyzynshy bóliktegi qutqarý esiginiń aldynda jetkende, jarylys qýaty qýyp jetken.

– Eger olar esikti ashyp úlgergende de, qutylý múmkin emes deıdi, áńgimesin jalǵastyrǵan altynshy bóliktiń burynǵy komandıri Bolat Qypshaqbaıuly, shyǵa­tyn dóńgelek esik tym tar, odan birer se­kýnd ishinde birneshe adamnyń ótip ketýi múmkin emes. О́rt bolyp jatqanda kıilýi tıis jeke-jeke aýa jutý apparattary týraly aıtpaı-aq qoıaıyn, óıtkeni olardy qoldanbaq túgili, bir bólikten ekinshi bólikke ótýge eshqandaı múmkindik bolmaǵan.

Múmkindik demekshi, qarýlas dostary jınalyp barýǵa jete almaı alǵan toǵyzynshy bóliktiń komandıri kapıtan Kolesnıkovtiń qaltasynan mynadaı hat shyǵypty: «Tas qarańǵy, qaltamdaǵy my­­na qaǵazǵa túrtip jazýǵa tyrysa­ıyn. Qutqarylamyz degen úmit 10-20% ǵana. Bireýlerdiń osyny taýyp alyp oqı­tynyna sengim keledi. 9-bóliktiń jeke quramynyń tizimi osynda. Shyǵýǵa tyrysamyz. Bárińe sálem, úmitten basqa eshteńe qalmady... Kolesnıkov». Bul kapı­­tannyń sońǵy haty edi...

Kemeniń atyn qalaı qoısań, solaı júze­di degen bar. «Kýrsk» súńgýir kemesi de Kýrsk qalasyndaı alǵa umtyldy. Uly Otan soǵysy kezindegi Kýrsk doǵasy shaıqasynda erlik kórsetken erlerdiń teńizshi urpaqtary da aıaǵyna deıin shaı­qasty. Janqııarlyq erlikpen qaza tapty.

– Bul meniń jaýyngerlik dostarym, meniń kemem, meniń qaıyǵym edi, – deıdi Bolat. – «Kýrsk» atom súńgýir qaıyǵy Keńes Odaǵynyń tehnıkalyq ja­raqtandyrylýy jaǵynan eń sátti ja­­salǵan kemeleriniń biri bolatyn. Apat­qa az qalǵanda, ıaǵnı 2000 jyldyń 30 shil­desinde «Kýrsk» Severomorsk qa­la­syn­da ótken Áskerı-teńiz flotynyń kúnine oraı ótken merekelik sherýge qa­tysqan. Al 15 qazanda Jerorta teńizinde ótetin úlken manevrlik jaýyngerlik jattyǵýǵa shyqpaq bolǵan eken. Taǵdyr «Kýrskini» oǵan jetkizbeı, 12 tamyz kúni Barens teńiziniń túbinde máńgilikke qal­dyrýdy jazypty...

Teńizshi taǵdyry

Dostary men «Kýrsk» atom súńgýir kemesin esine alyp otyrǵan Bolat aldy­myzǵa áskerı ómirdegi sýretterin jaıyp saldy. Teńiz ben keme týraly aıtqanda, Bolat teńizge quldılaǵan albatrostaı qomdanyp, erekshe kóńilmen ashylyp sala beredi eken. Shynynda da, ómiriniń kóbin otbasynan góri teńizge arnaǵan adamnyń basqasha bolýy múmkin emes. Súńgýir qa­ıyqtyń ekıpaj músheleri sý astynda ap­talap emes, aılap, jyldap júredi. Keme olar úshin óz úıinen jaqyn desek, teńiz­shilerdiń óz sózin qaıtalaǵanymyz ǵana.

– Súńgýir kememizde qyzmet etýge, jú­rip-turýǵa bar jaǵdaı jasalǵan edi, – deıdi Bolat keme múshelerimen bir­ge tús­ken sýretterge qaraı otyryp. – Af­rıka eliniń savannalary salyn­ǵan peı­zajdarmen qatar, óz elimniń – Qazaq­stannyń kórikti jerleriniń sýretterin ilip qoıatynmyn. Ashanamyz da jaqsy edi. Senesiz be, dem­alys, mereke kúnderi tamaqty da óz qalaýymyzsha ishýshi ek, kimge ýkraın borshy, kimge orys pel­meni, al maǵan árıne, qazaqsha et. Son­dyqtan aspazdarymyz ár ulttyń tama­ǵyn dámdi etip pisire alatyn óz isi­niń sheberleri boldy. Gúl ósiretinbiz, te­ńizde kórip júrgen balyqtar azdaı, kaıý­tamyzda akvarıýmdar bolýshy edi. Sondaǵy kishkentaı balyqtarǵa qa­rap otyryp, ózimizdiń Syrdarııa eske túse­tin. Bala kezimde Syrdyń sýyna tú­sip júrip, teńizshi bolýdy armandap edim. Sol arman meni Qyzylordadaǵy orta mektepti bitirgen soń, sonaý Sevastopol qalasyna apardy. Barǵan boıdan birden emtıhandarǵa daıyndalyp, áskerı-teńiz ýchılıshesiniń ıadrolyq-energetıkalyq qon­dyrǵylar fakýltetine oqýǵa tústim. Ony fızık-atomshy mamandyǵy boıyn­sha bitirip, teńizshi leıtenantynyń for­masyn kıgendegi qýanyshymyz áli kóz aldymda. Ýchılısheni bitirgen boıda biz­di Soltústik flotqa jiberdi. Sol 1983 jyl­­dan bastap talaı jaýyngerlik keme­ler­men joryqqa shyǵýǵa týra keldi. Keıin «Kýrskige» birjola aýysyp, ás­kerı ómi­rimniń bárin osynda ótkizdim. Ot­stav­kige keter aldynda da meniń sońǵy mingen kemem osy «Kýrsk» K-141 edi. Ol meniń dostarymnyń máńgilik sońǵy kemesi bolady dep kim oılaǵan? Ata-baba­larymyzdyń dástúri boıynsha qaza bol­ǵan adamǵa kóńil aıtqanda, jatqan jeri jaıly, topyraǵy torqa bolsyn deýshi edi. Al sýda máńgilikke qalǵandarǵa ne aıta­rymdy bilmeımin. Sý – bar tir­lik­tiń bastaýy, bar tirliktiń qoregi. Aıt­paq­shy, teńizshiler arasynda baǵzy zaman­dardan beri kele jatqan teńizde ólgen teńiz­shini teńizge aǵyzyp jiberedi degen jazyl­maǵan zań bar. Múmkin, taǵdyr... Sýǵa jara­tylǵan jannyń, teńizshiniń taǵdyry...

Muhıtta muqalmaǵan, teńizde toz­ba­ǵan, «Kýrsk» atom qaıyǵynda bolat­taı shyńdalǵan Bolatty óz elimizge kelgen­de taǵdyrdyń taǵy bir qıyndyqtary kútip tur edi. Elim dep kelgen sırek maman­dyq ıesin, ıadrofızık mamanyn, kásibı teńizshini qushaq jaıa qarsy alǵan eshkim bolmapty. Biraq sýǵa da batpaǵan, otqa da janbaǵan baýyrymyzdyń tirlikten túńilmeı, Temirtaý degen qalada turyp jatqan jaıy bar. Talaı synnan súrinbeı ótken Bolattyń naǵyz temir men bolat shyńdalatyn jerdi tańdaýyna tańǵalmaı kórińiz. Degenmen, ol týyp-ósken óńiri – Syr boıyn esh umytqan emes. Teńizshi bolsam degen balalyq armandaryn sa­ǵyn­ǵan shaqta Qyzylorda qalasynda­ǵy, Qar­maqshy, Qazaly aýdandaryndaǵy Júsip babasynan, Qypshaqbaı qarttan taraǵan aǵaıyn-baýyrlaryna at izin salyp turady, Syrdyń boıyn jaǵalap qaıtady...

Týǵan jerden túlep ushqan, shet jerde júrse de qazaqtyń namysyn qoldan bermegen atpal azamattyń ómir jolyn, teńizshi tirligin sóz etip jatsaq, tilshi retinde qolǵa qalam alǵandaǵy mindetimizdiń birin oryndaǵanymyz ǵana. Esimderi el esinde júretin erjúrek teńizshilerdiń erlikteri, Bolat baýyrymyzdyń áskerı boryshyn adal atqarǵan jaýyngerlik joryqtary, ónegeli joly jas urpaqqa úlgi bolǵaı.

Sádýaqas JUBATOV,

zapastaǵy polkovnık,

áskerı jýrnalıst