Qazaqstan 2021 jylǵy 1 qańtardan bastap Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq organdarynda tóraǵalyq etýdi qabyl alýyna baılanysty jasaǵan úndeýinde Memleket basshysy osy birlestik qyzmetiniń alǵashqy bes jylynyń qorytyndylary boıynsha Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq tabysty da tartymdy ıntegrasııalyq joba boldy dep senimmen aıtýǵa bolatynyn atap ótken. Sonymen qatar álem búginde týrbýlentti jaǵdaıda ekenine, ekonomıka men qarjy naryqtarynda saqtalyp otyrǵan turaqsyzdyq koronavırýs pandemııasynyń teris áserimen ýshyǵa túskenine toqtalǵan. Prezıdenttiń aıtýynsha, bul halyqaralyq qatynastardaǵy kóptegen problemany jalańashtap, ekonomıkalyq ózara árekettestiktiń qalyptasqan modelderin, qaǵıdattary men quraldaryn qaıta oı eleginen ótkizýge jetelep otyr.
«Osyndaı jaǵdaılarda biz, Odaq retinde, mynadaı uzaqmerzimdi basymdyqtarǵa baǵdarlanýǵa tıistimiz: ekonomıkalyq jáne áleýmettik júıelerdiń ornyqtylyǵyn saqtaý, azamattardyń ál-aýqatyn arttyrý jáne EAEO men oǵan múshe-memleketterdiń progresin qamtamasyz etý. Eýrazııalyq ekonomıkalyq ıntegrasııanyń 2025 jylǵa deıingi damýynyń strategııalyq baǵyttaryn tıimdi de tolyqqandy iske asyrý, sóz joq, atalǵan maqsattarǵa jetýge yqpalyn tıgizedi. Qazaqstan tóraǵalyq etetin jylda kelesi máselelerge aıryqsha nazar aýdarýdy usynamyz.
Birinshiden, óndiristik kooperasııaǵa tyń serpin berilýge tıisti. Bul maqsatqa qol jetkizý úshin ónerkásipte, agroónerkásip sektorynda jáne qyzmet kórsetý salalarynda birlesken kásiporyndar qurý talap etiledi. Buǵan qosa jańa birlesken ınfraqurylymdyq jobalardy iske asyrý bizdiń elderimizdiń sharýashylyq sýbektileriniń óndiristik baılanystylyǵy men tıimdi ekonomıkalyq ózara árekettestigin qamtamasyz etedi.
Integrasııalyq ózara árekettestiktiń atap kórsetilgen salalarynda Eýrazııalyq damý bankiniń áleýeti barynsha paıdalanylýǵa tıisti.
Birlesken kásiporyndar qurý jáne múshe-memleketterdiń ónerkásip salalary arasyndaǵy baılanystardy nyǵaıtý, sondaı-aq ózara saýda kólemin ulǵaıtý jáne bizdiń memleketterimizdiń naryqtaryndaǵy kedergilerdi alyp tastaýǵa qosymsha serpin beredi. Osy basymdyqtardy eskere otyryp, «EAEO sheńberindegi ónerkásiptik yntymaqtastyqtyń negizi baǵyttaryn» jańa mazmunmen tolyqtyrý talap etiledi», dedi Memleket basshysy.
Prezıdent atap ótkendeı, bul sharalar jınaqtala kelgende Odaqtyń ortaq naryǵynda básekege qabiletti ónerkásip taýarlaryn óndirýdegi kooperasııa úshin jaǵdaı týǵyzady, birlestiktiń barlyq qatysýshysynyń shıkizattyq emes eksportynyń kólemin eleýli ulǵaıtýyna ákeledi.
«Ekinshiden, bizdiń elderimizdiń arasyndaǵy ózara saýdada saqtalyp otyrǵan kedergilerdi joıý daýsyz basymdyq bolyp tabylady. Bıznestiń Úkimetter men Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııadan batyl is-qımyldy kútýi ádil. Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııanyń aldynda barlyq saýda kedergilerin belsendi de transparentti túrde joıý jáne jańalaryn boldyrmaý, taýarlardyń, qyzmetterdiń, kapıtal men jumys kúshiniń erkin qozǵalysyndaǵy alyp qoıý men shekteýlerdi barynsha qysqartýdy qamtamasyz etý mindeti tur.
Monıtorıng pen taldaý ortalyq, óńirlik jáne mýnısıpıaldyq deńgeılerdegi saýda kedergilerin túgel qamtýǵa tıisti.
Birinshi kezekte, kúsh-jigerdi ózara saýdaǵa meılinshe teris áser etetin kedergilerge shoǵyrlandyrǵan jón. Import almastyrý jónindegi ulttyq baǵdarlamalar, naryqty óz ónimderimen tolyqtyrý mindetteri Odaqtyń quqyqtyq normalaryn múltiksiz saqtaı otyryp júzege asyrylýǵa tıis.
Úshinshiden, transshekaralyq kólik kúrejoldary men logıstıkalyq habtardyń áleýetin jan-jaqty jáne tolyqqandy iske qosý mańyzdy. Bul saladaǵy tıimdi yntymaqtastyq saýda-ekonomıkalyq baılanystardy keńeıtýde jáne búkil eýrazııalyq qurlyqta senim ornatýda sheshýshi ról atqarady. Osy maqsatta Eýrazııalyq ıntegrasııalyq birlestikti «Bir beldeý – bir jol» bastamasymen selbestiretin ózara tıimdi birlesken jobalardy damytý jumystaryn belsendirýdi usynamyz. Eýrazııalyq taranzıttik baǵyt Eýropa-Azııa saýda-kólik beldeýinde halyqaralyq saýda úshin barynsha tartymdy ári básekege qabiletti bolýǵa tıis.
Múshe memleketterdiń ulttyq taýar ótkizýshi júıelerin túıistirý jobasyn, sonyń ishinde eýrazııalyq kóterme-logıstıkalyq keshender qurý arqyly júzege asyrý EAEO kólik dálizderiniń jalpy tıimdiligin qatysýshy elderdiń sharýashylyq sýbektileri úshin de, sheteldik seriktester úshin de arttyrýǵa múmkindik beretinine senim bildiremiz.
Qazaqstan Respýblıkasy men Qytaı Halyq Respýblıkasynyń shekarasynda «Qorǵas torabynyń» áleýetin, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasy men О́zbekstan Respýblıkasynyń shekarasynda qalyptasyp jatqan «Ortalyq Azııa» halyqaralyq saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq ortalyǵynyń múmkindikterin EAEO-nyń barlyq múshesiniń múddesine saı tolyq paıdalanýdy usynamyz.
Tórtinshiden, jalpyny qamtıtyn sıfrlandyrý EAEO elderiniń ekonomıkalaryn damytýdyń qozǵaýshy kúshine aınalýǵa tıis. Sıfrly tehnologııalardy ónerkásip, aýyl sharýashylyǵy, kólik salalaryna engizý isin sapaly túrde údetý mańyzdy.
Zamanaýı IT-sheshimderdi qoldanýdy birinshi kezekte kedendik retteýde, salyqtyq ákimshilendirýde, veterınarlyq qadaǵalaýda jáne taýarlar men qyzmetterdiń oryn aýystyrý erkindigine tikeleı yqpal etetin basqa da salalarda keńeıtken jón.
EAEO-nyń Yqpaldastyrylǵan aqparattyq júıesiniń sátti qyzmet etýin qamtamasyz etýge den qoıý mańyzdy. Bul bizdiń elektrondy derek almasý aıasyndaǵy jumysymyzdy meılinshe sapaly qurýǵa múmkindik beredi.
Elderimizdiń IT-qoǵamdastyqtaryn Sıfrly kún tártibiniń ózekti máselelerin sheshý úshin maqsatty túrde, belsendi ári tepe-teń tartý Odaqtyń múddelerine tolyq jaýap beredi dep esepteımiz.
Besinshiden, syrtqy naryqtarǵa shyǵýdy kezeń-kezeńimen keńeıtý, úshinshi eldermen jáne ıntegrasııalyq birlestiktermen saýda-ekonomıkalyq qarym-qatynastardy qarqyndy damytý qajet etiledi. Osyǵan baılanysty «EAEO – EO» formatynda dıalog qalyptastyrý jumysyn belsendirý men júıelendirý mańyzdy dep paıymdaımyz. Eýropalyq komıssııamen jáne Eýroodaqtyń ózge de organdarymen yntymaqtastyq teńquqyly jáne pragmatıkalyq turǵyda bolýǵa tıis. Osyǵan uqsas júıeli dıalogti Ońtústik-Shyǵys Azııa (ASEAN) memleketteri qaýymdastyǵymen de qalyptastyrǵan jón», dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Memleket basshysy úlesine álemdik saýdanyń úshten biri tıetin jańa saýda birlestigi – Jalpyny qamtıtyn óńirlik ekonomıkalyq seriktestikpen (RCEP) ózara is-qımyldyń tıimdi strategııasyn ázirleý jumysy kútip turǵanyn da eske saldy. Sondaı-aq atalǵan bastamalardy tolyqqandy júzege asyrý úshin Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa apparatynyń úılesimdi ári tıimdi jumysy mańyzdy mánge ıe ekenin aıtty. Osyǵan baılanysty Prezıdent Komıssııanyń kadrlyq quramyna kandıdattardy irikteý máselesin merıtokratııa qaǵıdattary negizinde, kásibılik pen iskerlik qasıetterdi eskere otyryp, EEK-ti qarjylandyrýdaǵy memleketterdiń úlestik qatysýyna turlaýsyz túrde sheshý qajettigine nazar aýdardy.
Sóziniń sońynda Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan Respýblıkasy EAEO-ǵa tóraǵalyq kezeńinde kórsetilgen kún tártibin belsendi ilgeriletýge nıetti ekenin jáne seriktester tarapynan syndarly qoldaýǵa arqa súıeıtinin aıta kelip, mejelengen maqsattarǵa jetý árbir memlekettiń ekonomıkalyq damýyna qýatty serpin beretinine jáne EAEO áleýetin nyǵaıtatynyna senim bildirgen.
Káribaı Musyrman,
«Egemen Qazaqstan»
