Taldaýǵa sáıkes sharýashylyq qyzmetke klımattyq faktorlardyń ózgerýin engizý nátıjesinde shartty-tabıǵı kezeńmen salystyrǵanda Jem ózenindegi aǵynnyń ortasha jyldyq kólemi 201 mln tekshe metr (58%-ǵa), Oıyl ózeni boıynsha 233 mln tekshe metrge (25%-ǵa) deıin tómendedi.
Genezısi boıynsha Qazaqstannyń jazyq ózenderi qarmen qorektenetin ózenderge jatady. Sondyqtan qysqy kezeńdegi jaýyn-shashyn mólsheriniń uzaq merzimdi dınamıkasy taldanyp, oǵan sáıkes sońǵy 20 jylda jaýyn-shashynnyń azaıýy baıqalǵany anyqtaldy. Bul rette ózenderdiń eki basseıninde de aýanyń ortasha jyldyq temperatýrasynyń joǵarylaýy baıqalady. Bul óz kezeginde sý tasqyny bastalatyn ýaqyttyń neǵurlym erte merzimge yǵysýyna ákeledi, osylaısha atalǵan kezeńniń uzaqtyǵyn arttyrady.
Búginde shaǵyn ózender aǵynynyń azaıý sebepterin anyqtaýdy ary qaraı zertteý jáne onyń ekojúıesin saqtaý úshin usynystar ázirleý mańyzdy mindetterdiń biri. Bul úshin Qazgıdromet Jem jáne Oıyl ózenderi basseınderiniń qazirgi jaǵdaıyn zertteý men aǵynnyń ózgerý sebepterin anyqtaý boıynsha ekspedısııalyq is-sharalar ótkizýdi josparlap otyr.
Jem men Oıyl ózenderiniń basseınderinde gıdrometrııalyq baqylaýlar 1935 jyldan beri júrgizilip keledi. О́tken ǵasyrdyń elýinshi jyldarynyń ortasynda Jem ózeni aǵynynyń ortasha jyldyq kólemi 474 mln tekshe metr, Oıyl ózeninde 310 mln tekshe metrdi quraǵan. Jaıylma sýarý men shaǵyn gıdrotehnıkalyq qurylystar úshin bógetter júıeleriniń paıda bolýynan aǵynnyń ortasha jyldyq kólemi 18%-ǵa qysqardy jáne Jem ózeni boıynsha 388 mln tekshe metrdi, Oıylda 253 mln tekshe metrdi qurady.
Osyndaı ózgerister elimizdiń basqa óńirlerinde de oryn alýda. О́z kezeginde iri sý obektileriniń salalaryn qorektendiretin shaǵyn ózenderdiń osy ispetti máselelerin zerdeleý tek Qazgıdromet mamandary úshin emes, sonymen birge sý qaýipsizdigi salasyndaǵy búkil ǵylymı qoǵamdastyq úshin birinshi kezektegi mańyzdy mindet bolyp sanalady.
