Baspasóz – 2011

ORALDYQ OQYRMANDAR ORTASYNDA Gazetimizde buǵan deıin habarlanǵanyndaı, respýblıkanyń batys oblystaryna shyǵarmashylyq issapary kezinde “Egemen Qazaqstan” RG” AQ prezıdenti Saýytbek Abdrahmanov M.О́temisov atyndaǵy Batys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetinde qala zııalylarymen, oqý ornynyń professor-oqytýshylar quramymen jáne stýdent jastarmen kezdesti. Basqosýda gazet basshysy men oraldyq oqyrmandar arasynda jandy baılanys ornady. S.Abdrahmanov olardyń qoıǵan san alýan suraqtaryna tolyqqandy jaýaptar qaıtardy. Kezdesý keshin ýnıversıtet rektory, tarıh ǵylymynyń doktory, professor Tuıaqbaı Rysbekov ashyp, alǵashqy sózdi Saýytbek Abdrahmanovqa berdi. – Budan on toǵyz jyl buryn táýelsizdikke qolymyz jetken kez­de onyń talaptaryn oqyr­man­darǵa alǵash jetkizgen basylym – “Ege­men Qazaqstan”. Sóıtip ol jańa ta­rıhymyz júktegen kúrdeli min­detti qaıyspaı, qaımyqpaı óz moı­nyna ala bildi. Ári “Egemen” osy kıeli mindet pen paryzdy bú­gingi kúnge deıin abyroımen at­qa­ryp keledi, – dep bastady ol óz sózin. Qazir ne kóp, shyǵyp jatqan ár­túrli gazet-jýrnaldar kóp. Bel­gili bir baǵyt pen  taqy­ry­p­tar­dy ǵana ja­za­tyn salalyq basylymdar da jet­ki­likti. “Egemen Qazaq­stan­nyń” olar­dan artyqshylyǵy ámbebap­tyq sı­pa­tynda. Odan oqyr­­mandar san alýan ta­qyryp­tar­daǵy mate­rıal­dar­dy taý­yp oqı alady. Adamnyń zer­desin ush­tap, oı-órisin ósirýde bas­pa­sózdiń orny bólek. Bul turǵyda ın­ternet pen onyń saıttary gazettiń rólin aıyr­bastaı almaıdy, – dep oı túı­gen S.Abdrahmanov kelesi kezekte kez­desýge kelgenderdi oı-pikir almasyp otyrýǵa shaqyrdy. Bas basylym jó­nin­degi alǵashqy tilekti oraldyq pro­fes­sor, fı­losofııa ǵylymdary­nyń dok­tory, gazettiń turaqty avtor­la­ry­nyń biri Tilekjan Rysqalıev jetkizdi. – “Egemende” resmı mate­rıal­dar óte kóp jazylady dep júr­gen­der bar. Men bul tym birjaqty aı­tylǵan pikir dep esepteımin. Mun­syz biz elimizdiń kúndelikti tynys-tirshiligin, qol jetken tabystardy, alda turǵan mindetter men pro­ble­malardy bile almas edik. Eger bas basylym Elba­sy­myzdyń saıasaty men Úkimettiń qolǵa alǵan isterin oqyr­mandarǵa uda­ıy jetkizip otyrsa, barsha halyqty sol eren is­terdi oryndaýǵa jumyl­dy­ryp jatsa, budan artyq qandaı mereı bolmaq. Budan ári S.Abdrahmanov zaldan qo­ıylǵan oqyrmandar saýaldaryna jaýaptar qaıtardy. Olardyń bir-ekeýin keltirelik. Álfııa Jaqsyǵalıeva, Batys Qazaqstan memlekettik ýnıver­sı­tetiniń 4-kýrs stýdenti: – Bizdiń re­s­pýb­lı­ka­da jastardyń rýhanı-ta­nym­dyq sý­sy­nyn qandyra alatyndaı gazetter men jýrnaldar joq sekildi. Buǵan ne deısiz? – Múldem joq desek, sál ush­qa­ry­laý ketermiz. Joq emes, bar. Bir­qatar gazetter jap-jaqsy ma­te­rıal­dar berip júr. Bul ba­sy­lym­dar óz ataýyna sáıkes jastar prob­le­ma­laryna kóbirek nazar aýdarsa, órisi óse túsetinine eshqandaı kú­mán joq. Son­daı-aq respýb­lıkada “Jul­dyz­dar ot­basy” degen jýrnal shyǵyp turady. Tym jaqsy tara­lymy bar. Degenmen, Álfııa, siz oryndy suraq qoıyp otyr­syz. О́zińiz aıtqandaı, jastarǵa arnalǵan osyndaı bir keńistik bos turǵandaı kórine beretini de ras. Shyn qolǵa alsa onyń ornyn tol­tyrýǵa bolady. Ári mundaı baǵyttaǵy gazet-jýrnal­dardy mınıstrlikte tirkeý son­shalyqty qıyn da emes. Baýyrjan Ǵubaıdýllın, oblys­tyq “Oral óńiri” gazetiniń bas redak-tory: – Qazaqstanda ártúrli dinı aǵym­dar paıda bola bastaǵany bá­rimizdi alańdatady. Osyndaı jaǵ­daıda biz dástúrli ıslamǵa bet burý baǵytyn solǵyndatyp alyp júrgen joqpyz ba? Osy túıtkil jónindegi kózqara­sy­ńyz­dy bilgimiz keledi? – Túpteı kelgende, qaı dinniń de ustanatyn baǵyty bireý-aq. Ol tek jaqsylyqty ýaǵyzdaý, ar-ojdan taza­ly­ǵyna úndeý. Jaman­nan jırendirý. Din­derdiń o bastaǵy osy jal­py­adam­zattyq izgi mıs­sııa­sy burmalanyp ketip júrgen bolsa, bul ózge bir áńgi­meniń úlesine tıedi. Suraǵyńyzǵa oraı qaıtarar ja­ýabym biz ıslam dini­niń ony us­ta­nýshylar úshin ıkemdi bol­ǵanyn qa­lar edik. Jasyratyny joq, bizde má­seleniń osy jaǵy je­tispeı jatqandaı kórinedi. О́zge dindermen salystyra qara­ǵanda tarıhtaǵy sońǵy din retinde ıslamnyń artyqshylyq jaqtary óte kóp. Alaıda kóp jaǵdaılarda osy artyqshylyqty dáleldep, taıǵa tańba basqandaı qyp ustartyp berý jaǵy kemshin be dep qalasyń. О́kinishke oraı, bizde teologııa áli kúnge ǵylym retinde qulash jaıa almaı keledi. Árıne, dinimizdiń ereksheligin eskerýde eleýli ister de joq emes. Mysaly, belgili aıtysker aqyn Muhambet­jan Tazabekov basqa­ra­tyn “Asyl arna” telearnasy ıslam di­niniń ustanatyn baǵytyn, onyń atqara­tyn izgi maqsatyn respýb­lıkanyń orys tildi kórermenderine belgili bir jú­ıemen usynyp júrgeni tek quptaýǵa, qol­daýǵa laıyqty qadam dep oı­laı­myn. Jaısań Aqbaı, tarıhshy-ólke­tanýshy: – Búgingi kezde gazet ataýyndaǵy “Ege­men” degen anyqtaýysh qajet pe? – On toǵyzynshy ǵasyrda ómir súr­gen arqaly aqyn Murat Móń­ke­uly­nyń: “Egemen bolmaı el bolmas, etek­ten kesip jeń bolmas” degen shý­maq­tary bar.  Bul jerde ege, egemen degen sóz orys tilinde qolda­ny­la­tyn sýverenıtet degen sózdiń ba­la­masyna jaqyndaıdy. Sondyqtan da biz ege­men degen uǵym men ataýdy sanaly túr­de qaıtalaımyz. Ári bul ataý búginde belgili bir deńgeıde gazettiń brendine aınala alǵanyn da nazardan tys qaldyrýǵa bolmaıdy. Gazettiń abyroıy men salmaǵy eń eldymen onyń atynda emes zatynda ǵoı dep oılaımyz. Onyń ústine Reseıde shy­ǵatyn “Komso­mol­skaıa pravda”, “So­vets­kıı sport” degen gazet ataýlary áli kúnge deıin saq-ta­lyp keledi emes pe? Ne úshin? Sol ataý­lardan aıy­rylsa oqyr­man­dar­dyń kóp bóligin jo­ǵaltyp alatynyn onyń basy-qa­synda otyrǵandar bilmeıdi emes, jaqsy biledi. Brend degenimizdiń de bir mysaly osy. Kezdesýdi M.О́temisov atyn­daǵy Batys Qa­zaq­stan memlekettik ýnıver­sıtetiniń rek­tory Tuıaqbaı Rysbekov qory­tyn­dylap, ujym múshelerimen kezdesýge ýaqyt taýyp mándi de maǵynaly, tálimdi de tárbıeli áńgimeler aıtyp bergeni úshin gazet basshysy Saýytbek Abdrahmanovqa rahmet aıtty. Temir QUSAIYN. Oral. ______________________ Sýretti túsirgen  Rafhat HALELOV. * * * ALǴA BASÝShYLYQ ARNALARY KEŃEIE TÚSTI Aqtóbe oblysyna Elbasy Nur­sul­tan Nazarbaevtyń kelip, bir­talaı jańa nysandardyń tusaýyn kesip, óńirden bastaý alǵan “Aýyl­dyń gúldenýi – Qazaqstannyń gúl­denýi” marafon-festıvalin qo­ry­tyndylaý saltanatyna qatysyp, marafonda belsendi eńbek etken jastarǵa 64 avtomobıldiń kiltin, 100 noýtbýkti jáne Astana qala­synda qydyryp qaıtýǵa 2000 jol­dama tapsyrǵan qýanyshty sátiniń qyzýy basyla qoımaǵan-dy. Osy kezde “sabaqty ıne sátimen” degen­deı, Aqtóbege jumys sapa­ry­men kelgen “Egemen Qazaqstan” respýb­lı­kalyq gazeti” aksıonerlik qoǵa­my­nyń prezıdenti Saýytbek Abdrah­manovty oblys ákimi Eleýsin Saǵyndyqov jyly shyraıda qabyl­dap, keń otyryp áńgimelesti. Shynynda da, oblys basshy­sy­nyń kóterińki kóńil -kúıin túsinýge bolady. Elbasy sol saparynda halyq al­dynda sóılegen sózderinde óńirdiń ındýstrııalyq-ınnova­sııalyq joba­lardy júzege asyrýda oblystardyń arasynda kóshba­s-taýshylar qatarynda ekenin aıtýy, al jyl sanap kórkeıip, sáýlettenip kele jatqan Aqtóbeni elimizdegi úzdik qalalardyń biri dep baǵalaýy jaı aıtyla salmaǵany belgili. Bul baǵanyń astarynda óńirdi alǵa bastyrýǵa baǵyttalǵan qyrýar sharýalar jatyr, sońǵy jyldardaǵy eko­nomıkalyq damý qarqyny osyn­daı tujyrym jasaýǵa berik negiz qalaıdy. – Biz ındýstrııalyq-ınnova­sııa­lyq jobalardy júzege asyrýǵa budan bes-alty jyl buryn negiz qaladyq. Oǵan aldyn-ala joba-jospar­larymyz bolǵandyqtan tııanaqty daıyn­dyq­pen kiristik. Údemeli ındýs­trııalyq-ınnovasııalyq damýdyń memlekettik baǵdarlamasy aıasynda óńirde jalpy quny 1,0 mlrd. teńge bolatyn 84 joba júzege asyrylýda. Bıyl 143,9 mlrd. teńge quraıtyn 43 joba iske qosy­lady. Osy kezge deıin 18 jańa nysan paı­dalanýǵa berildi. Elbasyna “Aq­tó­berentgen” AQ shy­ǵaryp jatqan kom­pıýterlik tomograf unady. Mun­daı tomograf biregeı qondyrǵy, ári arzan. Sondaı-aq, metallýrgııalyq za­ýyt­tyń da bolashaǵy zor, – dedi Eleý­­sin Naýryz­baıuly óńirdegi ilge­rileý izderi qaıdan bastaý ala­ty­nyn sez­dire otyryp. Oblys basshysy Sa­ýytbek Abdrahmanovpen áńgimede bı­ylǵy qýańshylyqtyń zardabyn joıýǵa baılanysty shar­ýa­lardy da aı­nalyp ótpedi. Azyq-túliktik astyq qoryn jasaýǵa jetki­likti tuqymmen, jem­men qamtamasyz etýge Úkimet qoldaý kór­setken. Sonyń nátı­je­sinde oblysqa tonnasy 26,5 myń teńge turatyn 130 myń tonna astyq bólingen. Mal azyǵymen qamtamasyz etý tap­syrmasy 115 paıyz oryn­dalǵan. Eleýsin Saǵyndyqov oblysta áleý­mettik máselelerdiń ońdy she­shilip otyrǵanyn jetkizdi. Qazirgi tańda 290 myńǵa jýyq adam áleý­met­tik jeńildikterdi paıdalanady. Olar­dyń ishinde, Uly Otan soǵysyna qa­tysýshylar men olarǵa teńes­ti­ril­gen­der kommýnaldyq tólemderden tolyq bosatylǵan bolsa, Chernobyl apatyn aýyzdyqtaýǵa jáne Aýǵan soǵysyna qatysýshylarǵa da kommýnaldyq jeńildikter berilgen. Bıyldyń ózinde on segiz myń jańa jumys orny ashyl­ǵan, jumyssyzdyq deńgeıi 0,3 prosent quraıdy. О́ńirde halyqtyń turmys jaǵdaıy jaqsara túsken. Ústimizdegi jyldyń shilde aıynda ortasha jalaqy 64 myń teńge bolsa, tamyzda 70 myń teńge qurady. Eleýsin Naýryz­baı­uly, oblysta gaz, elektr baǵasy basqa óńirlerge qaraǵanda anaǵurlym tómen eken­digine naqty mysaldar keltirdi. Áńgime barysynda Saýytbek Abd­rahmanov Reseıge shyǵarylatyn sapaly etti daıyndaý jaıyn surady. Oblys basshysy bul baǵytta “Tan­dem” JShS óndiretin et ónimderiniń otyzdan astam túrimen ishki rynokty qamtamasyz etip qana qoımaı, kór­shiles oblystarǵa da shyǵa­ra­tynyn jetkizdi. Eleýsin Naýryz­baı­uly, astanalyq qonaqty ústimizdegi jylǵy segiz aıda ob-lystan respýb­lı­ka­lyq bıýdjetke 280 mlrd. teńge tús­ke­ninen, onyń 40 mlrd. teńgesi ob­lysta qaldy­ryl­ǵanynan habardar etti. Saýytbek Abdrahmanov Ábil­qa­ıyr hannyń máıitin anyqtaýǵa qa­tys­ty ju­mystarǵa da qyzyǵý­shy­lyq ta­nytty. Oblys basshysynyń aı­tý­ynsha, Ábilqaıyr hanǵa baılanysty biraz sharýa júrgizilgen, endigi másele hannyń qazyp alynǵan múrdesin DNK boıynsha anyqtaýǵa tirelip tur. Al Tileý Aıtulyna eskertkish ornatý, kóshe atyn berý aldaǵy ýaqytta oılastyrylatyn boldy. Áńgime arnasy baspasózge jazylýǵa aýǵanda “Egemen Qazaqstan” gazetiniń oblys­taǵy taralymyn 9500 danaǵa jet­kizýdiń múmkindigi bar ekendigine toqtam jasaldy. Sodan keıin elimizdiń bas basy­ly­mynyń basshysy oblys ákimi Eleýsin Saǵyndyqovpen birge Keńes Odaǵynyń Batyry Álııa Mol­da­ǵulova dańǵyly boıyndaǵy Batyr­lar alleıa­synyń ashylý saltanatyna qatysyp, aqtóbelik batyrlar eskert­­kishterine gúl shoqtaryn qoıdy. Alleıa qurylysyn júr­giz­gen “Granıt” JShS 87,4 mln. teńgeniń jumysyn atqarypty. Keńes Odaǵynyń Batyr­la­ry alleıasynyń ashylý sal­ta­na­tyn­da sóz sóılegen oblys ákimi Eleýsin Saǵyndyqov erlikti qasterleýdiń, ony jas urpaqtyń jadynda jań­ǵyr­týdyń úlken paryz ekenine toqtaldy. Astanalyq qonaq “Nur Ǵasyr” meshiti men Qazaqstan Respýb­lıkasynyń tuńǵysh Prezıdenti atyndaǵy saıabaq arasynda orna­lasqan alǵashqy jer asty ótkel jolynyń saltanatty ashylý rásimine de qatysty. “Egemen Qazaqstan” RG” AQ prezı­denti Saýytbek Abdrahmanov jumys saparynyń ekinshi bóliginde “Nur Otan” HDP oblystyq fılıa­lynda partııa belsendilerimen, oblystyq jáne qalalyq máslıhat de­pýtattarymen kezdesti. Kezdesýde “Nur Otan” HDP partııalyq baqylaý komıtetiniń múshesi retinde de sóz alǵan Saýytbek Abdrahmanov “Nur Otannyń” eldegi saıası turaq­ty­lyq­ty, ultaralyq tatýlyqty, konfe­s­sııa­ara­lyq kelisimdi qalyp­tastyrýdaǵy, ekonomıkalyq damýǵa yqpal etý tetikterin paıdalanýdaǵy múmkin­dik­teri jaıly keńinen áńgimeledi, kezdesýge qatysýshy­lardyń gazetke, basqa da máse­lelerge baılanysty bir­qatar suraqtaryna jaýap berdi. Satybaldy SÁÝIRBAI. Aqtóbe oblysy.