2015 jylǵy 19 jeltoqsan, Almaty qalasy
Qor bırjasy úshin táýekelderdi basqarý men ishki baqylaý júıesin qalyptastyrý qaǵıdalaryn bekitý týraly
«Baǵaly qaǵazdar rynogy týraly» 2003 jylǵy 2 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń Basqarmasy qaýly etedi:
1. Qosa berilip otyrǵan Qor bırjasy úshin táýekelderdi basqarý men ishki baqylaý júıesin qalyptastyrý qaǵıdalary bekitilsin.
2.Mynalardyń:
1) «Qor bırjasynda táýekelderdi basqarý júıesiniń bolýyna qoıylatyn talaptar jónindegi nusqaýlyqty bekitý jáne Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy naryǵyn jáne qarjy uıymdaryn retteý men qadaǵalaý agenttigi Basqarmasynyń «Saýda-sattyqty uıymdastyrýshynyń uıymdyq qurylymyna jáne qor bırjasynyń lıstıngtik komıssııasynyń quramyna qoıylatyn talaptar týraly jáne Saýda-sattyqty uıymdastyrýshynyń saýda júıesinde jasalatyn mámilelerge qadaǵalaý jónindegi qyzmetti júzege asyratyn saýda-sattyqty uıymdastyrýshynyń uıymdyq qurylymynyń qyzmetin júzege asyrý erejesin bekitý jónindegi» 2008 jylǵy 28 qarashadaǵy № 195 qaýlysyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly»Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy naryǵyn jáne qarjy uıymdaryn retteý men qadaǵalaý agenttigi Basqarmasynyń 2009 jylǵy 30 qarashadaǵy № 244 qaýlysynyń(Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 5991 tirkelgen);
2) «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir normatıvtik quqyqtyq aktilerine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2014 jylǵy 27 tamyzdaǵy № 168 qaýlysymen (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 9796 tirkelgen, 2014 jylǵy 12 qarashada Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń respýblıkalyq quqyqtyq aqparat ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy respýblıkalyq memlekettik kásipornynyń «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde jarııalanǵan) bekitilgen Qazaqstan Respýblıkasynyń ózgerister men tolyqtyrýlar engiziletin normatıvtik quqyqtyq aktileriniń tizbesi 10-tarmaǵynyń kúshi joıyldy dep tanylsyn.
3. Baǵaly qaǵazdar naryǵynyń sýbektilerin qadaǵalaý departamenti (Hadjıeva M.J.) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen tártippen:
1)Quqyqtyq qamtamasyz etý departamentimen (Dosmuhambetov N.M.) birlesip, osy qaýlyny Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkeýdi;
2)osy qaýlyny Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde «Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń Respýblıkalyq quqyqtyq aqparat ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy respýblıkalyq memlekettik kásipornynyń «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa jiberýdi;
3) osy qaýly resmı jarııalanǵannan keıin ony Ulttyq Banktiń resmı ınternet-resýrsyna ornalastyrýdy qamtamasyz etsin.
4.Halyqaralyq qatynastar jáne jurtshylyqpen baılanys departamenti (Qazybaev A.Q.) osy qaýlyny Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde merzimdi baspasóz basylymdarynda resmı jarııalaýǵa jiberýdi qamtamasyz etsin.
5.Osy qaýlynyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki Tóraǵasynyń orynbasary O.A. Smolıakovqa júktelsin.
6.Osy qaýly alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Ulttyq Bank Tóraǵasy D.AQYShEV
Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2015 jylǵy 19jeltoqsandaǵy № 252 qaýlysymen bekitilgen
Qor bırjasy úshin táýekelderdi basqarý jáne ishki baqylaý
júıesin qalyptastyrý qaǵıdalary
1. Osy Qor bırjasy úshin táýekelderdi basqarý jáne ishki baqylaý júıesin qalyptastyrý qaǵıdalary (budan ári - Qaǵıdalar) «Baǵaly qaǵazdar rynogy týraly» 2003 jylǵy 2 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń (budan ári – BQR týraly zań) 49-1-babyna sáıkes ázirlendi jáne qor bırjasynda táýekelderdi basqarý jáne ishki baqylaý júıesin qalyptastyrý tártibin aıqyndaıdy.
2. Qor bırjasynyń Dırektorlar keńesi táýekelderdi basqarý jáne ishki baqylaý júıesiniń Qaǵıdalardyń talaptaryna sáıkes kelýin qamtamasyz etedi jáne qor bırjasynyń organdary, bólimsheleri men qyzmetkerleri táýekelderdi basqarý salasynda ózderine júktelgen mindetterdi oryndaý úshin jaǵdaı jasaıdy.
3. Qaǵıdalarda mynadaı uǵymdar paıdalanylady:
1) baǵa táýekeli – qor bırjasynyń menshikti aktıvteri esebinen satyp alynǵan qarjy quraldarynyń naryqtyq qunyna áser etetin qarjy naryqtaryndaǵy jaǵdaılar ózgergen jaǵdaıda týyndaıtyn, qarjy quraldary qunynyń ózgerý saldarynan shyǵystardyń (shyǵyndardyń) týyndaý táýekeli;
2) bedel táýekeli – jaǵymsyz qoǵamdyq pikir nemese qor bırjasyna degen senimniń tómendeýi saldarynan shyǵystardyń (shyǵyndardyń) týyndaý táýekeli;
3) bek-testıng – qor bırjasy boıynsha tarıhı derekterdi paıdalanýmen jáne eseptelgen nátıjelerdi kórsetilgen operasııalardy jasaýdyń aǵymdaǵy (naqty) nátıjelerimen salystyra otyryp táýekelderdi ólsheý rásimderiniń tıimdiligin tekserý ádisteri;
4) valıýtalyq táýekel – qor bırjasy óz qyzmetin júzege asyrǵan kezde shetel valıýtalary baǵamdarynyń ózgerýimen baılanysty shyǵystardyń (shyǵyndardyń) týyndaý táýekeli. Shyǵystardyń (shyǵyndardyń) qaýiptiligi valıýtalar boıynsha pozısııalardy qundyq mánde qaıta baǵalaýdan týyndaıdy;
5) korporatıvtik basqarý – qor bırjasynyń tıimdi jumys isteýin qamtamasyz etýge, onyń aksıonerleriniń quqyqtary men múddelerin qorǵaýǵa baǵyttalǵan, qor bırjasynyń joǵarǵy organy, basqarý organy, atqarýshy organy jáne ózge de organdary arasyndaǵy ózara qarym-qatynastar keshenin bildiretin jáne aksıonerlerge qor bırjasynyń qyzmetine tıimdi baqylaý men monıtorıng jasaý múmkindigin beretin qor bırjasyn strategııalyq jáne taktıkalyq basqarý júıesi;
6) kredıttik táýekel – seriktestiń svoptar, opsıondar, forvardtar jáne kredıttik táýekelge ushyraıtyn ózge qarjy quraldary boıynsha mindettemelerin oryndamaýyna baılanysty jáne osy baǵaly qaǵazdar men ózge qarjy quraldary boıynsha esep aıyrysýdy retteý kezeńinde týyndaıtyn shyǵyndar táýekeli kiretin, emıtenttiń baǵaly qaǵazdy shyǵarý talaptarynda belgilengen merzimde negizgi boryshty jáne baǵaly qaǵazdy ustaýshyǵa tıesili syıaqyny tólemeýi saldarynan shyǵystardyń (shyǵyndardyń) týyndaý táýekeli;
7) quqyqtyq táýekel – qor bırjasynyń Qazaqstan Respýblıkasy zańnamasynyń talaptaryn buzý, onyń ishinde qor bırjasynyń ishki qujattary BQR týraly zańnyń 83, 84, 85, 86, 87, 88 jáne 89-baptarynyń talaptaryna sáıkes kelmeý, qor bırjasynyń qyzmet praktıkasynyń onyń ishki qujattaryna sáıkes kelmeý, al Qazaqstan Respýblıkasynyń beırezıdentterimen qarym-qatystarda – basqa memleketter zańnamasynyń talaptaryn buzý saldarynan shyǵystardyń (shyǵyndardyń) týyndaý táýekeli;
8) menshikti aktıvterdi ınvestısııalaý saıasaty – ınvestısııalaý obektileriniń tizbesin, qor bırjasynyń menshikti aktıvterine qatysty ınvestısııalyq qyzmettiń maqsatyn, strategııalaryn, talaptaryn jáne shekteýlerin, menshikti aktıvterdi hedjırleý jáne ártaraptandyrý talaptaryn aıqyndaıtyn qujat;
9) operasııalyq táýekel – ishki prosesterdi júzege asyrý barysynda qyzmetkerler tarabynan jol berilgen kemshilikterdiń nemese qatelikterdiń, saýda júıesiniń jumys isteý nátıjesinde, sondaı-aq syrtqy oqıǵalardyń saldarynan shyǵystardyń (shyǵyndardyń) týyndaý táýekeli;
10) ótimdilikti joǵaltý táýekeli – qor bırjasynyń óz mindettemelerin yqtımal oryndamaýyna ne ýaqtyly oryndamaýyna baılanysty táýekel. Baǵaly qaǵazdardyń aktıvter retinde ótimdiligin joǵaltý táýekeli olardyń tómen shyǵasylarmen jáne qolaıly baǵalar boıynsha tez satylý múmkindigimen aıqyndalady;
11) «stop-loss» lımıtteri – menshikti aktıvter esebinen satyp alynǵan qarjy quraldarymen operasııalar boıynsha zalaldyń shekti túrde jol beriletin deńgeıi;
12) stress-testıng – qor bırjasynyń qarjylyq jaı-kúıine qor bırjasynyń qyzmetine áserin tıgizetin erekshe, biraq yqtımal oqıǵalardyń áleýetti yqpalyn ólsheý ádisteri;
13) stresstik jaǵdaılar – saýda-sattyqty júzege asyrý barysynda qor bırjasynyń saýda júıesiniń jumysynda shamadan artyq jumys isteýdiń, irkilisterdiń, qatelikterdiń jáne (nemese) ózge aqaýlardyń kezdeısoq týyndaý jaǵdaılary;
14) «take-profit» lımıtteri - menshikti aktıvter esebinen satyp alynǵan qarjy quraldarymen operasııalar boıynsha kiristerdiń shekti jol beriletin deńgeıi boıynsha lımıtterdi belgileý saıasaty;
15) táýekelderdi basqarý júıesi - tórt negizgi element: táýekeldi baǵalaý, táýekeldi ólsheý, táýekeldi baqylaý jáne táýekel monıtorıngi kiretin prosess;
16) ýákiletti organ - Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki;
17) ishki aýdıt qyzmeti - Qazaqstan Respýblıkasynyń aksıonerlik qoǵamdar týraly zańnamasyna sáıkes qurylǵan qor bırjasynyń bólimshesi;
18) ishki baqylaý júıesi - qor bırjasynyń rentabeldiktiń jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyn, qor bırjasynyń saıasatyn, ishki qaǵıdalar men rásimderdi saqtaýǵa, shyǵyndar táýekelin nemese qor bırjasynyń bedel táýekelin tómendetýge yqpal etetin qarjylyq jáne basqarý eseptiliginiń senimdi júıesin qoldaýdyń uzaq merzimdi maqsattaryn iske asyrýyn qamtamasyz etetin ishki baqylaýdyń rásimderi men saıasatynyń jıyntyǵyn bildiretin táýekelderdi basqarý júıesiniń bóligi;
19) ishki qujattar - qor bırjasy, onyń organdary, bólimsheleri men qyzmetkerleri qyzmetiniń talaptary men tártibin retteıtin qujattar.
4. Qor bırjasy jyl saıyn, esepti jyldan keıingi jyldyń 1 shildesinen keshiktirmeı ýákiletti organǵa Qaǵıdalarǵa 1-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha qor bırjasynyń táýekelderdi basqarý júıesine qoıylatyn talaptardyń oryndalýyn baǵalaý jóninde esep beredi.
5. Baǵa táýekeli, paıyzdyq táýekel, qor bırjasy qarjy quraldaryna ınvestısııalaǵan aktıvter boıynsha valıýtalyq táýekel jónindegi stress-testıng Qaǵıdalarǵa 2-qosymshanyń 1, 2 jáne 3 nysandary boıynsha keminde toqsanyna bir ret esepteledi.
6. Saýda-sattyqty uıymdastyrý jáne júrgizý bóliginde operasııalyq táýekel boıynsha stress-testıng qor bırjasynyń saýda júıesin stresstik jaǵdaılardy jáne saýda júıesiniń elementteri qyzmet etý parametrlerin, onyń ishinde júıelik biriktirgishterdi, operasııalyq júıeni, derekter bazasyn, saýda júıesine avtorlastyrý (qol jetimdilik) deńgeıin, paıdalanýshylar sanyn, aqparattar aǵymyn, saýda-sattyq kólemin, toqsanyna bir retten jıi emes negizgi jáne (nemese) qosalqy serverge júktemeni qosa alǵanda, jınaqtaýǵa, quramdaýǵa jáne modeldeýge testileý jolymen júrgiziledi.
7. Qaǵıdanyń 3-qosymshasyna sáıkes nysan boıynsha operasııalyq táýekel boıynsha stress-testıngti qor bırja ýákiletti organǵa esepti jartyjyldyqtan keıingi aıdyń 5 (besinshi) jumys kúninen keshiktirmeı usynady.
8. Qor bırjasynda táýekelderdi basqarý júıesiniń bolýy qor bırjasy qyzmetiniń korporatıvtik basqarý, lısenzııalanatyn qyzmet túri sheńberinde operasııalar júrgizý praktıkasynyń bolý, saýda júıesiniń jumys isteý jónindegi talaptarǵa sáıkes kelýin kózdeıdi.
9. Qor bırjasynyń táýekelderdi basqarý júıesi mynadaı baǵyttardy qamtıdy:
1) qarjy quraldarymen saýda-sattyq barysyn uıymdastyrý, júrgizý jáne basshylyq etý;
2) qor bırjasynyń músheleri men emıtentter beretin aqparatty jınaý, engizý, saqtaý jáne taratý;
3) saýda-sattyqty uıymdastyrý barysy kidirissiz, úzilissiz bolýyn qamtamasyz etý maqsatynda, saýda júıesine turaqty monıtorıng júrgizý;
4) saýda-sattyqty uıymdastyrý barysynda paıdalanylatyn qor bırjasynyń baǵdarlamalyq-tehnıkalyq qamtamasyz etýiniń aýdıti;
5) bırjalyq mámileler boıynsha esep aıyrysýdy júzege asyrý;
6) saýda-sattyq, baǵamdar, baǵalar, ındekster, ındekstiń eseptik bazasy boıynsha aqparatty jınaý, engizý jáne saqtaý;
7) qor bırjasynyń menshikti aktıvterin qarjy quraldaryna ınvestısııalaý;
8) qor bırjasyn basqarýdyń uıymdyq-fýnksıonaldyq qurylymyn qurý jáne jetildirý;
9) ishki qujattardy ázirleý jáne bekitý;
10) qor bırjasynyń múddeli organdary sheshim qabyldaý úshin qajetti aqparatty berý jáne qor bırjasynyń organdary men bólimsheleri arasynda aqparat almasý;
11) Qazaqstan Respýblıkasynyń baǵaly qaǵazdar naryǵy týraly zańnamasynda jáne táýekelderdi basqarý salasyndaǵy ishki saıasatta belgilengen talaptardyń saqtalýyna monıtorıng;
12) qor bırjasynyń múshelerimen jáne treıderlermen jumysty uıymdastyrý tártibin aıqyndaý, onyń ishinde daýlardy qaraý men sheshý boıynsha rásimderdi anyqtaý, sondaı-aq qor bırjasynyń músheleri men treıderler ózderiniń mindetterin oryndamaǵan jaǵdaıda, tıisti sharalardy qoldaný.
10. Táýekelderdi basqarý júıesi myna ishki qujattardyń bolýyn kózdeıdi, biraq olarmen shektelmeıdi:
1) qor bırjasynyń táýekelderdi basqarý jónindegi saıasaty;
2) qor bırjasynyń menshikti aktıvterin ınvestısııalaý tártibi;
3) ishki baqylaý men ishki aýdıtti júzege asyrý rásimderi;
4) qylmystyq jolmen alynǵan kiristerdi zańdastyrýǵa (jylystatýǵa) jáne terrorızmdi qarjylandyrýǵa qarsy is-qımyldarǵa baǵyttalǵan rásimder;
5) qor bırjasynda oryn alǵan jáne potensıaldy múdde qaqtyǵysyn basqarý rásimi;
6) qor bırjasynyń basshylary men ózge qyzmetkerleri ınsaıderlik aqparatty qoldanýyn boldyrmaýǵa baǵyttalǵan rásimder;
7) qor bırjasynyń saýda júıesinde qarjy quraldarymen jasalǵan mámileler boıynsha esep aıyrysýlardy júzege asyrý tártibi;
8) saýda júıesiniń paıdalanýshylaryn akkredıtteýdiń (sertıfıkattaýdyń) tártibi men talaptary;
9) qor bırjasynyń aqparattyq saıasaty;
10) tehnıkalyq qaýipsizdik boıynsha nusqaýlyq.
11. Qor bırjasynyń táýekelderdi basqarý jónindegi saıasaty mynalardy aıqyndaıdy:
1) táýekeldi basqarý jónindegi qor bırjasynyń dırektorlar keńesiniń, basqarmasynyń, jaýapty bólimshesiniń jáne basqa bólimsheleriniń táýekeldi basqarý salasyndaǵy ókilettigi men fýnksıonaldyq mindettemelerdi, sondaı-aq osy organdar jáne bólimsheler arasynda aqparatpen almasý tártibin;
2) qor bırjasynyń qyzmetimen jáne onyń saýda júıesi jumys istep turýymen baılanysty táýekelder kórsetkishteriniń sandyq mánin anyqtaý tártibin qosa alǵanda, táýekelderdi sáıkestendirý men baǵalaý boıynsha rásimderdi, sondaı-aq táýekelder kórsetkishteriniń barynsha ruqsat etilgen mánin anyqtaý boıynsha rásimderdi;
3) qor bırjasynyń qyzmeti jáne onyń saýda júıesiniń qyzmet etý prosesinde týyndaıtyn táýekelderdi basqarý jónindegi sharalardy;
4) osy tarmaqtyń 2) tarmaqshasynda belgilengen rásimderdiń tıimdiligi monıtorınginiń, qor bırjasynyń táýekelder kórsetkishteriniń mánderi men táýekelderdi basqarý jónindegi sharalardy baǵalaýdyń birdeıliginiń tetigin;
5) osy tarmaqtyń 2) tarmaqshasynda belgilengen rásimderge jáne osy tarmaqtyń 3) tarmaqshasynda belgilengen sharalarǵa sáıkes kelmegen jaǵdaıda qoldanylatyn sharalar tıimdiligi monıtorıngin júrgizý tetigin;
6) sáıkestendirilgen (anyqtalǵan) táýekelderdiń monıtorıngi, baǵalaý jáne baqylaý boıynsha rásimderdi, onyń ishinde:
qor bırjasynyń táýekelderdi basqarý jónindegi jaýapty bólimshesi táýekelderdi sáıkestendirý boıynsha qor bırjasynyń basqa bólimshelerimen birigip qabyldaıtyn sharalar;
táýekelder týyndaýynyń jıiligin baǵalaýdy, osy táýekelder ákep soqqan yqpaldy keıinen bólýdi jáne táýekelder kórsetkishteriniń barynsha ruqsat etilgen mánderin belgileýdi qosa alǵanda, qor bırjasynyń táýekelderdi basqarý jónindegi jaýapty bólimshesi júzege asyratyn táýekelderdi baǵalaý;
táýekelder kórsetkishteriniń mánderi men osyndaı kórsetkishterdiń barynsha ruqsat etilgen mánderi ózgerýiniń monıtorıngin qosa alǵanda, qor bırjasynyń táýekelderdi basqarý jónindegi jaýapty bólimshesi júrgizetin táýekelderdiń, sondaı-aq táýekelder kórsetkishteri mánderiniń táýekelder kórsetkishteriniń barynsha ruqsat etilgen mánderine sáıkes kelmegen jaǵdaıda táýekelderdi barynsha azaıtý maqsatynda qoldanylatyn sharalardyń monıtorıngi;
zııanǵa ushyraýǵa ákep soǵatyn jáne (nemese) qor bırjasynyń bedel jáne quqyqtyq táýekeline áser etýge yqpal etetin kez kelgen mańyzdy jaǵdaılar jóninde dırektorlar keńesine dereý eseptilikti berý tetigi.
12. Qor bırjasynyń menshikti aktıvterin ınvestısııalaýdyń tártibinde menshikti aktıvter esebinen qarjy quraldarymen mámilelerdi júzege asyrýdyń talaptary men tártibi, menshikti aktıvter esebinen qarjy quraldarymen mámilelerdi júzege asyrý prosesinde qoldanylatyn qujattardyń úlgi nysandary belgilenedi jáne mynalar boıynsha rásimder sıpattamasyn qamtıdy:
1) qor bırjasynyń menshikti aktıvterin ınvestısııalaý saıasatyn ázirleý;
2) qor bırjasynyń menshikti aktıvterine qatysty ınvestısııalyq sheshimder qabyldaý úshin usynymdar daıyndaý, onda mynalar kózdelgen:
usynymdar berýge ýákiletti tulǵalar laýazymdarynyń tizbesi;
ınvestısııalyq portfeldiń jaı-kúıin taldaýdy júzege asyrý tártibi;
ınvestısııalaýdy júzege asyrý boljanatyn qarjy quraldary aınalymynyń jáne kiristiliginiń bolýyn, talaptaryn taldaýdy júzege asyrý tártibi;
ınvestısııalaýdy júzege asyrý boljanatyn qarjy quraldarymen baılanysty táýekelderdi taldaýdy júzege asyrý tártibi;
usynymdardy berý úshin mańyzdy faktorlardy taldaýdy júzege asyrý tártibi;
3) ınvestısııalyq komıtet jumysynyń sıpattamasyn, otyrystardyń ótkizý jáne nátıjelerin rásimdeý kezeńdigin qamtıtyn qor bırjasynyń menshikti aktıvterine qatysty ınvestısııalyq sheshimderdi qabyldaý;
4) ınvestısııalyq sheshimderdi daıyndaý, qabyldaý jáne oryndaý prosesinde qor bırjasynyń organdary men bólimsheleriniń ózara árekettesý;
5) menshikti aktıvter esebinen qarjy quraldarymen mámileler jasaý jáne kómek kórsetý arqyly mámile jasaý boljanatyn (osyndaı bar bolsa) deldalmen (brokermen) ózara is-qımyl etý prosesteriniń sıpattamasy bar olardyń oryndalýyna baqylaýdy júzege asyrý, mámileler jasaýǵa baqylaý, aktıvterdiń quramyn jáne qozǵalysyn salystyryp tekserýdi júzege asyrý, jasalǵan mámilelerdiń ishki esepke alýyn jáne qujat aınalymyn júrgizý, sondaı-aq menshikti aktıvter esebinen qarjy quraldarymen mámilelerdi jasaýǵa baqylaýdy júzege asyratyn laýazymdy tulǵalardyń tizbesi;
6) qor bırjasynyń basqarmasy menshikti aktıvter esebinen jasalǵan qarjy quraldarymen operasııalar jónindegi qyzmettiń nátıjeleri týraly eseptilikti ýákiletti organǵa daıyndaý.
13. Menshikti aktıvter esebinen qarjy quraldarymen mámileler jasaýdy qamtamasyz etý maqsatynda, qor bırjasy mynalar kiretin, biraq olarmen shektelmeıtin menshikti aktıvterdi ınvestısııalaý saıasatyn ázirleıdi:
1) menshikti aktıvterdi ınvestısııalaýdyń maqsattary men strategııasy;
2) ınvestısııalaý obektileriniń sıpattamasy men tizbesi;
3) qarjy quraldarynyń túrleri jáne ashyq valıýtalyq pozısııa úlesi boıynsha menshikti aktıvterdi ınvestısııalaý lımıtteri;
4) menshikti aktıvter esebinen jasalatyn qarjy quraldarymen mámilelerge qatysty bekitilgen talaptar men shekteýler;
5) hedjırleý quraldarynyń tizbesin jáne sıpattamasyn kórsete otyryp, menshikti aktıvterdi hedjırleý jáne ártaraptandyrý talaptary;
6) menshikti aktıvterdi ınvestısııalaýǵa baılanysty negizgi táýekelder týraly aqparat.
14. Qor bırjasynyń menshikti aktıvterin ınvestısııalaýdyń saıasatyn jáne oǵan engiziletin ózgerister men tolyqtyrýlardy qor bırjasynyń dırektorlar keńesi bekitedi.
15. Ishki baqylaýdy jáne ishki aýdıtti júzege asyrý rásimderi:
1) ishki aýdıt qyzmetiniń quramyn, onyń fýnksııalaryn, mindetteri men ókilettikterin;
2) ishki aýdıtti jáne ishki baqylaýdy júzege asyratyn qyzmetkerlerge qoıylatyn talaptardy;
3) ishki aýdıt pen ishki baqylaýdyń mánin jáne obektin;
4) ishki aýdıt qyzmetiniń tekserý júrgizý aýqymyn jáne jıiligin;
5) ishki aýdıtti júrgizý kezinde mindetti túrde paıdalanylatyn baǵalaý júıesin;
6) ishki aýdıtti júrgizý josparyn jasaýǵa qoıylatyn talaptardy;
7) ishki aýdıt qyzmetiniń tekserý nátıjeleri týraly esepti qor bırjasynyń dırektorlar keńesine usyný merzimderin jáne nysanyn aıqyndaıdy.
16. Qylmystyq jolmen alynǵan kiristerdi zańdastyrýǵa (jylystatýǵa) jáne terrorızmdi qarjylandyrýǵa qarsy is-qımyldarǵa baǵyttalǵan rásimderge mynalar kiredi, biraq olarmen shektelmeıdi:
1) «Qylmystyq jolmen alynǵan kiristerdi zańdastyrýǵa (jylystatýǵa) jáne terrorızmdi qarjylandyrýǵa qarsy is-qımyl týraly» 2009 jylǵy 28 tamyzdaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Zańyna (budan ári – Kiristerdi jylystatýǵa qarsy is-qımyl týraly zań) 4-babynyń 1-tarmaǵynda belgilengen operasııalardyń bir túrine sáıkes keletin jaǵdaıda, Kiristerdi jylystatýǵa qarsy is-qımyl týraly zańǵa sáıkes klıentterdi sáıkestendirý jáne olardyń operasııalaryna monıtorıng jasaý;
2) Kiristerdi jylystatýǵa qarsy is-qımyl týraly zańǵa sáıkes qarjylyq monıtorıngti júzege asyratyn jáne qylmystyq jolmen alynǵan kiristerdi zańdastyrýǵa (jylystaýǵa) jáne terrorızmdi qarjylandyrýǵa qarsy is-qımyl boıynsha ózge sharalardy qabyldaıtyn memlekettik organǵa qarjylyq monıtorıngke jatatyn operasııalar týraly, onyń ishinde kúmándioperasııalar týraly málimetter men aqparatty berý.
17. Qor bırjasy qyzmetin júzege asyrý barysynda onyń organdarymen jáne (nemese) bólimsheleri arasynda týyndaıtyn qor bırjasynda oryn alǵan jáne potensıaldy múddeler qaqtyǵysyn basqarý rásimine mynalar kiredi:
1) mynalardy qamtamasyz etýge baǵyttalǵan qor bırjasynyń organdary sheshim qabyldaý rásimderi:
qor bırjasy organdarynyń músheleri qabyldaıtyn sheshimderdiń táýelsizdigin;
qor bırjasy organdarynyń músheleri qabyldaıtyn sheshimderge múddeli bolmaýyn;
qor bırjasy organdary músheleriniń jáne qyzmetkerleriniń qor bırjasy organdarynyń otyrystaryn júrgizý barysynda alynǵan aqparatty tulǵalardyń kópshilik tobynyń arasynda osy aqparatty resmı jarııa etkenge deıin ony óziniń jeke maqsatynda ne úshinshi tulǵalardyń múddesine qoldanýlaryn shekteý;
2) qor bırjasy organdarynyń otyrystaryn júrgizý qorytyndysy boıynsha hattamalardy mindetti jasaý men saqtaý boıynsha talaptar;
3) qor bırjasynyń bólimsheleri arasynda, qor bırjasynyń organdary men bólimsheleri arasynda, qor bırjasynyń organdary arasynda oryn alǵan jáne áleýetti múddeler qaqtyǵysyn sıpattaý;
4) oryn alǵan múddeler qaqtyǵysyn retteý maqsatynda qor bırjasy júrgizetin is-sharalar, sondaı-aq áleýetti múddeler qaqtyǵysyn retteýge baǵyttalǵan aldyn alý sharalary.
18. Insaıderlik aqparatty qor bırjasynyń basshylary men ózge qyzmetkerleri qoldanýlaryn boldyrmaýǵa baǵyttalǵan rásimder mynany qamtıdy:
1) ınsaıderlik aqparatty óziniń múddesi nemese úshinshi tulǵalardyń múddesinde qoldanýmen mámilelerdi jasaýdy boldyrmaýdy;
2) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda kózdelgen jaǵdaılardy qospaǵanda, ınsaıderlik jáne oǵan negizdelgen aqparatty úshinshi tulǵalarǵa berýdi jáne tulǵalardyń kópshilik toby arasynda ony taratýdy boldyrmaýdy;
3) qor bırjasy qyzmetkerleriniń ınsaıderlik aqparatqa negizdelgen qarjy quraldarymen jasalǵan mámileler týraly usynymdardy úshinshi tulǵalar berý múmkindigin shekteýdi.
19. Qor bırjasynyń saýda júıesinde qarjy quraldarymen jasalǵan mámileler boıynsha esep berýdi júzege asyrý tártibi mynalardy kózdeıtin rásimderdiń sıpattamasyn qamtıdy:
1) qor bırjasynda aınalymǵa jiberilgen qarjy quraldarymen jasalǵan mámileler boıynsha eseptesýdi uıymdastyrý men júzege asyrýdy;
2) osy tarmaqtyń 1) tarmaqshasynda kórsetilgen eseptesýdi júzege asyrý úshin qajetti aqparattardy daıyndaýdy;
3) qor bırjasynyń baǵdarlamalyq-tehnıkalyq qamtamasyz etýin mámileler boıynsha eseptesýdi júrgizý júıesinde qateler men tehnıkalyq jańylýlar bolýyna monıtorıngi jáne testileýdi;
4) qor bırjasynyń saýda júıesinde jasalatyn mámileler boıynsha eseptesýdi júzege asyrý prosesinde saýda-sattyq qatysýshylary men qor bırjasy arasyndaǵy máselelerdi sheshýdiń tártibin.
20. Qor bırjasynyń saýda júıesiniń paıdalanýshylaryn akkredıtteý (sertıfıkattaý) tártibi men talaptaryna mynalar kiredi:
1) qor bırjasynyń saýda júıesiniń paıdalanýshylarynyń fýnksıonaldyq mindetterine qaraı jekelegen sanattaryn aıqyndaý;
2) qor bırjasynyń saýda júıesi paıdalanýshylarynyń jekelegen sanattarynyń ár qaısysyna akkredıtteýden (sertıfıkattaýdan) ótý talaptaryn belgileý;
3) saýda-sattyq júıesiniń paıdalanýshylaryn qor bırjasynyń ishki qujattarynyń talaptaryna sáıkestigin tekserýdi júrgizý.
21. Qor bırjasynyń aqparattyq saıasatyna mynalar kiredi, biraq onymen shektelmeıdi:
1) qor bırjasynyń emıtenttermen jáne qor bırjasy múshelerimen, sonymen qatar buqaralyq aqparat quraldarymen ózara is-qımyl tártibi;
2) qor bırjasynyń bedeline yqpal ete alatyn aqparattyń turaqty monıtorıngi boıynsha talaptar;
3) qor bırjasynyń bedeline zııan ákeletin aqparat paıda bolǵan jáne taratylǵan jaǵdaıda, qajetti sharalardy qoldaný boıynsha talaptar.
22. Kaýipsizdik tehnıka jónindegi nusqaýlyq mynalardy qamtıdy:
1) órt qaýipsizdigi boıynsha negizgi talaptardy;
2) tótenshe jáne kútpegen jaǵdaılar týyndaý jaǵdaıynda qor bırjasy qyzmetkerleriniń is-áreketteriniń sıpaty bar, tótenshe jáne kútpegen jaǵdaılar týyndaý jaǵdaıyndaǵy is-áreketter josparyn;
3) qor bırjasynyń qyzmetkerleri baǵdarlamalyq-tehnıkalyq keshenin jáne ózge jabdyqty paıdalaný tártibin;
4) qor bırjasynyń úı-jaılary jabylý aldynda qaraýdyń júıeliligi.
23. Qor bırjasynyń qyzmetin júzege asyrý barysynda organdary men (nemese) bólimsheleriniń arasynda týyndaıtyn oryn alǵan jáne áleýetti múddeler qaqtyǵysyn basqarý maqsatynda, qor bırjasy mynadaı sharalardy qoldanady:
1) múddeler qaqtyǵysy oryn alǵan nemese ol týyndaýy yqtımal bólimshelerdiń qor bırjasynyń túrli basshylaryna eseptiligin qamtamasyz etiledi;
2) oryn alǵan jáne áleýetti múddeler qaqtyǵysyn eskerip, qor bırjasynyń bólimsheleri men organdary arasynda aqparatty almasý tártibi ázirlenedi jáne engiziledi;
3) ishki aýdıt qyzmeti qor bırjasynyń bólimsheleri men qyzmetkerleriniń qyzmetin qor bırjasy qabyldaǵan oryn alǵan jáne áleýetti múddeler qaqtyǵysyn basqarý rásimderine sáıkes kelýin tekserýdi únemi júzege asyrady.
24. Táýekelderdi basqarý jónindegi bólimsheniń basshysy men qyzmetkerleri joǵary bilimdi, kásibı biliktiligi jáne táýekelderdi basqarý salasynda jumys úsh jyldan kem emes tájirıbesi bar bolady, sonymen qatar Qazaqstan Respýblıkasynyń baǵaly qaǵazdar naryǵy týraly zańnama boıynsha bilimderi bolýy qajet.
25. Táýekelderdi basqarý jónindegi bólimsheniń basshylary men qyzmetkerlerine qosymsha qoıylatyn talaptardy qor bırjasy belgileıdi.
26. Ishki aýdıt qyzmetiniń basshylary men qyzmetkerlerine bir ýaqytta qor bırjasynyń basqa bólimsheleriniń basshylary men qyzmetkerleriniń, sondaı-aq qor bırjasy organdarynyń fýnksııalary júktelmeıdi.
27. Ishki aýdıt qyzmetiniń basshylary men qyzmetkerlerinde joǵary bilimi bar, Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyq zańnamasy, onyń ishinde Qazaqstan Respýblıkasynyń baǵaly qaǵazdar naryǵy týraly zańnamasy boıynsha bilimderi bar, kásibı biliktiligine ıe, qarjylyq qyzmetti usyný men retteý salasynda bir jyldan kem emes jumys ótili (tájirıbesi) bar, sonymen qatar ekonomıkalyq qyzmet salasynda jasaǵan qylmysy úshin, memlekettik qyzmet jáne memlekettik basqarý múddesine qarsy jemqorlyq jáne ózge qylmysy úshin zańda belgilengen tártippen ótelmegen nemese alynbaǵan sottylyǵy joq.
28. Qor bırjasynyń dırektorlar keńesi ishki aýdıt qyzmetiniń qyzmetkerlerin taǵaıyndaıdy.
29. Qor bırjasy óziniń qyzmetinde táýekelderdiń mynadaı túrlerin jikteıdi jáne sáıkestendiredi:
1) operasııalyq táýekelderdi;
2) quqyqtyq táýekelderdi;
3) bedel táýekelderin;
4) baǵalyq, valıýtalyq jáne paıyzdyq táýekelderdi;
5) ótimdilik joǵaltý táýekelderin;
6) táýekelderdi basqarý boıynsha qor bırjasynyń saıasatyna sáıkes ózge táýekelderdi.
30. Operasııalyq táýekelderge mynalarmen baılanysty táýekelder kiredi:
1) jaýapkershilikti bólýdi, esep berýshilik pen basqarýdyń qurylymyn qosa alǵanda, qor bırjasynyń aıqyndalmaǵan jáne tıimsiz uıymdastyrýshylyq qurylymymen;
2) aqparattyq tehnologııalar salasyndaǵy tıimsiz strategııalarmen, saıasatpen jáne (nemese) standarttarmen, baǵdarlamalyq qamtamasyz etýdi qoldanýdaǵy kemshiliktermen;
3) qor bırjasynyń qyzmetkerlerin tıimsiz basqarýmen jáne (nemese) onyń biliktiliksiz shtatymen;
4) qor bırjasynyń saýda júıesin ruqsatsyz paıdalanýmen jáne qor bırjasyndaǵy saýda-sattyq prosesine qatysýshy-treıderlerdiń biliktiliginiń jetkiliksizdigine ne qor bırjasynyń saýda-júıesinde olar mámilelerdi jasaǵanda qatelikterdi jibergenderimen;
5) qor bırjasy qyzmetin júzege asyrý prosesteriniń jetkiliksiz tıimdi qurylymymen ne ishki erejelerdi saqtaýdyń nashar qadaǵalaýymen;
6) qor bırjasynyń qyzmetine kútilmegen jáne baqylanbaǵan syrtqy faktorlardyń áserimen;
7) qor bırjasynyń qyzmetin reglamentteıtin ishki qujattarda (erejelerde) kemshilikter men qatelerdiń bar bolýymen;
8) qarjy quraldarymen saýda-sattyq prosesi buzylýyna jáne qor bırjasynda operasııalardy júzege asyrýmen;
9) qor bırjasynyń músheleri men emıtentteri beretin konfıdensıaldy aqparatty zańsyz qoldanýmen;
10) qor bırjasyndaǵy organdary men bólimsheleri arasynda múddeler qaqtyǵysy týyndaýymen;
11) aqparatty jınaýmen, engizýmen, saqtaýmen jáne taratýmen baılanysty qateler týyndaýymen;
12) qarjy quryldarynyń quny men kiristiligin baǵalaýdy jáne olar boıynsha eseptesýdi júzege asyrýdy kózdeıtin qor bırjasynyń ádistemelerinde barynsha dál eseptesýdi jetkiliksiz júrgizýmen;
13) qor bırjasynyń baǵdarlamalyq-tehnıkalyq qamtamasyz etýi jumys isteýinde qateler men jańylý týyndaý yqtımalymen;
14) qor bırjasy qyzmeti kezinde jetilmegen tehnologııalardy paıdalaný saldarynan, onyń ishinde saýda-sattyqty uıymdastyrý men ótkizý, eseptesýdi júrgizý, qor bırjasynyń saýda júıesinde jasalǵan mámilelerdi qadaǵalaý jónindegi qyzmetti júzege asyrý boıynsha jáne júıeli basqarý fýnksııalaryn oryndaý prosesterin qosa alǵanda, zııan paıda bolý yqtımalymen;
15) potensıaldy táýekelder retinde qor bırjasy sáıkestendiretin ózge jaǵdaılarmen.
31. Qor bırjasynyń quqyqtyq qamtamasyz etý bólimshesi (zań bólimshesi) qor bırjasy Qazaqstan Respýblıkasy zańnamasynyń talaptaryn buzýynan, onyń ishinde qor bırjasynyń ishki qujattary Qazaqstan Respýblıkasynyń normatıvtik quqyqtyq aktileriniń talaptaryna sáıkes kelmegende, qor bırjasynyń qyzmetiniń praktıkasy onyń ishki qujattaryna sáıkes kelmegende týyndaıtyn quqyqtyq táýekelderdi retteýdi mynalar arqyly qamtamasyz etedi:
1) qor bırja qyzmetiniń Qazaqstan Respýblıkasy zańnamasyna, qor bırjasynyń ishki erejeleri men rásimderine jáne kelisim qatynastarynyń talaptaryna sáıkes kelýine baqylaýdy júzege asyrý;
2) qor bırjasynda saýda-sattyqty ótkizý prosesinde qor bırjasy músheleriniń qyzmeti Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda, qor bırjasynyń ishki erejelerinde belgilengen talaptarǵa sáıkes kelýine baqylaýdy júzege asyrý;
3) qor bırjasynyń personalyn turaqty negizde qor bırjasynyń qyzmetin retteıtin Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasymen tanystyrý;
4) qor bırjasynyń qyzmetin retteıtin Qazaqstan Respýblıkasy zańnamasy ózgerýine baılanysty, qor bırjasynyń Qazaqstan Respýblıkasy zańnamasynda belgilengen talaptardy oryndamaýy táýekelderi týyndaý múmkindigin baǵalaýdy ótkizý.
32. Táýekelderdi sáıkestendirý, baǵalaý jáne baqylaý prosesteriniń maqsaty bolyp mynalar tabylady:
1) sáıkes keltirilmegen táýekelder men qaýipti aldyn ala anyqtaý;
2) táýekelder kórsetkishteriniń barynsha ruqsat etilgen minderin baǵalaý sapasyn kóterý;
3) táýekelderdi baqylaýdyń balamaly mehanızmderin damytý;
4) táýekelderdi barynsha tómendetý men basqarý boıynsha ýaqtyly is-sharalardy qabyldaýdy qamtamasyz etý;
5) táýekelderdi basqarý bólimshesin qosa alǵanda, qor bırjasynyń jekelegen bólimshelerin táýekelderdi sáıkestendirý men baǵalaý prosesine tartý, sonymen qatar, táýekelderdi basqarý salasynda qor bırjasy qyzmetkerleriniń jaýapkershiligin arttyrý.
33. Táýekelderdi sáıkestendirý rásimi qor bırjasynyń bólimsheleri qyzmetiniń túrine baılanysty táýekelderdi basqarý bólimshesimen birge qor bırjasynyń ár bólimshesi júzege asyratyn muqııat sholý men monıtorıngke negizdeledi.
34. Sáıkestendirý táýekelderi myna sıpattar boıynsha taldanady:
1) táýekelderdiń bastalý jıiligi;
2) táýekeldiń áser etý kólemi.
35. Taldaýdyń nátıjesi negizinde táýekelder shekti retinde aıqyndalǵan táýekelder kórsetkishteriniń mánine qatysty qabyldanatyn jáne qabyldanbaıtyn retinde dıfferensıaldanady.
36. Táýekelderdi baǵalaý men baqylaý nátıjeleri qor bırjanyń tolyq qyzmetine sııaqty jeke qyzmet túrine de táýekel kórsetkishiniń sandyq mánin aıqyndaý úshin qoldanylady.
37. Táýekelder kórsetkishteriniń sandyq máni táýekelder kórsetkishteriniń barynsha joǵarǵy ruqsat etilgen mánin, belgilengen shekteýli kórsetkishterine táýekelderdiń sáıkestigin, sondaı-aq belgilengen shekteýli kórsetkishterge sáıkes kelmeıtin táýekelderdi barynsha tómendetý men basqarý úshin tıisti sheshimderdi qabyldaý qajettiligin baǵalaýǵa múmkindik beredi.
38. Qor bırjasynyń jekelegen qyzmetine tán táýekelder kórsetkishteriniń sandyq mánin osy qyzmetti júzege asyratyn qor bırjasynyń bólimsheleri táýekelderdi basqarý bólimshesimen birigip esepteıdi.
39. Qor bırjasynyń táýekelderdi basqarý jónindegi bólimshesi qor bırjasynda qarjylyq quraldarmen saýda-sattyq prosesi buzylýyna ákelgen tehnıkalyq jańylýlar men ózge jaǵdaılar týraly dırektorlar keńesi men basqarmaǵa habarlaıdy.
40. Qor bırjasynyń dırektorlar keńesi qarjylyq quraldarmen saýda-sattyq prosesi buzylýyna ákelgen tehnıkalyq jańylýlar men ózge jaǵdaılar týraly aqparatty ol jaǵdaı bastalý kúninen keıingi kúni ishinde ýákiletti organǵa berýdi qamtamasyz etedi.
41. Qor bırjasynyń táýekelderdi basqarý jónindegi bólimshesi táýekelder bastalý jaǵdaılarynyń sany jáne táýekelder bastalý nátıjesinde keltirilgen zııannyń mólsheri týraly aqparatty dırektorlar keńesi men basqarmaǵa toqsan saıyn jasaıdy, táýekelder men olar bastalýdan bolǵan saldardy barynsha tómendetý boıynsha is-sharalar josparyn beredi.
42. Qor bırjasynyń táýekelderdi basqarý jónindegi bólimshesi táýekelder kórsetkishteriniń sandyq mánin baǵalaý boıynsha ázirlegen qorytyndysynyń negizinde qor bırjasynyń basqarmasy dırektorlar keńesi bekitetin táýekelder kórsetkishteriniń barynsha joǵarǵy ruqsat etilgen mánin aıqyndaıdy.
43. Jańa táýekelder paıda bolǵan jaǵdaıda jáne táýekelder kórsetkishteriniń máni táýekelder kórsetkishteriniń barynsha joǵarǵy ruqsat etilgen mánine sáıkes kelmegen jaǵdaıda, táýekeldi sáıkestendirgen jáne (nemese) osy sáıkessizdikti anyqtaǵan qor bırjasynyń bólimshesi dırektorlar keńesine jáne basqarmaǵa ol týraly habarlaıdy.
44. Táýekelderdi baǵalaý nátıjesiniń negizinde olardy barynsha tómendetýge baǵyttalǵan yqtımal is-sharalar anyqtalady.
45. Táýekelderdi barynsha tómendetý táýekelder kórsetkishteri táýekelder kórsetkishteriniń shekti máninen asyp túsken jaǵdaılarda qajetti bolyp tabylady. Táýekelderdi barynsha tómendetý myna is-sharalarmen shektelmeı júzege asyrylady:
1) ishki baqylaý júıesin engizý, táýekelderge muqııat monıtorıng júrgizý men qadaǵalaýdy júzege asyrý, táýekelderdi basqarý salasynda qyzmetkerlerdiń biliktiligin arttyrý;
2) qor bırjasynyń qyzmeti prosesinde qor bırjasynyń organdary qabyldaıtyn sol jáne ózge sheshimderge tán táýekelder týyndaǵan jaǵdaıda, zııandy sáıkestendirý men barynsha tómendetý boıynsha rásimderdi jetildirý;
3) treıderler bolyp tabylmaıtyn, biraq osyndaı lımıtterdi belgileýge ýákiletti tulǵalar qor bırjasyndaǵy saýda-sattyq prosesine qatysýshylar - treıderler úshin qarjy quraldary boıynsha lımıtterdi belgileýdi kózdeıtin baǵdarlamalyq-tehnıkalyq qamtamasyz etýdi qor bırjasynyń engizýi;
4) saýda-sattyqty uıymdastyrý prosesinde eki jylda bir retten sırek emes qoldanylatyn qor bırjasynyń baǵdarlamalyq-tehnıkalyq qamtamasyz etýine aýdıtti júrgizý.
46. Dırektorlar keńesi táýekelder týyndaýy boıynsha eseptilikti berý tártibin bekitedi, onyń maqsaty bolyp mynalar tabylady:
1) táýekelder týyndaý saldarynan bolǵan shyǵyndar týraly aqparattyq bazany qurý;
2) táýekelder týyndaý nátıjesinde bolǵan naqty zııan týraly aqparatty taldaýy arqyly táýekelderdi basqarý men barynsha tómendetý prosesterin jetildirý;
3) táýekelder týyndaý nátıjesinde paıda bolatyn zııannyń qunyn kezeńdi baǵalaýdy júrgizý;
4) táýekelder týyndaýynyń mańyzdy jaǵdaılaryna ýaqtyly jáne tıisti den qoıýdy qamtamasyz etý;
5) derekterdi jınaý men engizý jónindegi rásimderdi tolyq úılestirýdi qamtamasyz etý, sondaı-aq aqparatty qaıtalaý jáne (nemese) jiberip alý boıynsha qatelerdi boldyrmaý.
47. Qor bırjasynyń menshikti aktıvterin tıimdi ınvestısııalaýdy qamtamasyz etý maqsatynda, toqsanyna bir retten jıi emes mynalar júrgiziledi:
1) emıtenttiń qarjylyq jaı-kúıin taldaýdy qosa alǵanda, emıtentterdi jáne olar shyǵarǵan (bergen) qarjy quraldaryna, onyń aktıvteri qunynyń odan ári ósý potensıalyna, qabyldanǵan mindettemeler boıynsha jaýap berý q