Sońǵy jyldary elimizde shaǵyn jáne orta kásipkerlikti damytý myqtap qolǵa alyndy. Memlekettik baǵdarlamalardyń sheńberinde olarǵa qarjy bólinip, kásibin dóńgeletip áketýge múmkindikter qarastyrylýda. Degenmen, onyń kópshiligi aýylǵa jetpeı jatady. Qarjynyń basym bóligi qaladaǵy kásipkerlerden ári aspaıdy. Bul rette ne isteýge bolady? Qyzylorda qalasynyń ákimdigi byltyr «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasymen birigip «Mıkrobıznes Qyzylorda» jobasyn qolǵa aldy. Sol boıynsha oblystyq ákimdik 360 mıllıon, «Atameken» 360 mıllıon teńge shyǵaryp, aýyldaǵy kásipkerlerdi qoldaýdy jan-jaqty bastap ketti.
Atalǵan máseleni Kásipkerler palatasy, О́ńirlik keńes músheleri túpkilikti zerttegen. Respýblıkalyq deńgeıde qarjy bólinip jatyr. Biraq shaǵyn kásippen aınalysatyn azamattarǵa, ásirese aýyldyń kásipkerlerine onyń jetpeı jatqany belgili bolǵan. Basty sebep ekinshi deńgeıli bankter qoıatyn talaptyń qatańdyǵy eken. 2014 jyly oblystyń óz qarjy ınstıtýtyn qurý týraly kelisim jasaldy. Osylaısha, aımaqta «Qyzylorda» óńirlik ınvestısııalyq ortalyǵy quryldy. 2015 jyly jalpy quny 342 mıllıon teńgeni quraıtyn 56 joba nesıelendirildi. Bul qarjy ınstıtýtynyń aýyl bıznesin kóterýge erekshe úles qosý arqyly suranysqa saı ekendigin kórsetti. Al bıyldan bastap «Atameken» UKP men oblys ákimdigi birlesken «Mıkrobıznes Qyzylorda» jobasyn júzege asyrýda. Osylaısha shaǵyn nesıelendirýdi damytý aıasynda bıyl oblys respýblıka kólemindegi «Atameken» UKP-nyń qanatqaqty jobasy boıynsha 4 aımaqtyń qataryna engizildi. Nesıelendirý «ALMEKS» holdıngtik toby» AQ usynǵan qaryz esebinen júzege asyrylady. Jobanyń negizgi mindeti – mıkrobıznesti damytý arqyly jańa jumys oryndaryn qurý, jumyssyzdyqty azaıtý, kooperasııanyń damýyna jaǵdaı jasaý, aýylsharýashylyq ónimderin qaıta óńdeý jáne tereń qaıta óńdeý jobalaryn iske asyrý, óndiristik jáne ótkizý ınfraqurylymdarynyń damýyna járdemdesý, ishki jáne syrtqy saýda bazarlary men dıstrıbıýtorlyq jelini biriktirý.
Jobanyń ereksheligi – eldimeken kásipkerlerin qarjylandyrýǵa baǵyttalǵan. Aýyl kásipkerleri úshin bankterden kásipkerlik maqsatqa nesıe alý ájeptáýir qıyndyq týdyratyny barshaǵa aıan. Bul jerde, kepil retinde usynylatyn jyljymaıtyn múlikke qatań talap qoıylady jáne ózge de kedergiler jetkilikti. Osy rette, óńirlik ınvestısııalyq ortalyq aýyl turǵyndarynyń kez kelgen jyljymaıtyn múlikterin kepil retinde qabyldaı beredi. Qazirgi tańda «Qyzylorda» óńirlik ınvestısııalyq ortalyǵy arqyly jalpy quny 441,9 mıllıon teńgeni quraıtyn 70 joba maquldandy. UKP tarapynan 50 mln. teńge kólemindegi birinshi transh bólindi. Búgingi tańda Ulttyq palata shaǵyn nesıelendirý boıynsha 8 jobany qarjylandyryp, kásipkerler jumysyn bastap ketti. «Atamekennen» bólinetin qarjynyń ereksheligi 7 paıyzben, 15 mıllıon teńgege deıin 5 jylǵa beriledi.
«Mıkrobıznes Qyzylorda» jobasy aıasynda qarjy alǵan otbasylardyń biri Qarmaqshy aýdanyndaǵy Tortýlovtar áýleti. Otaǵasy Jamıtbek Tortýlov eńbek jolynyń birneshe jylyn temirjol vagondaryn jóndeýge arnasa, keıingi ýaqyttarda jekemenshik kásiporynda tokar qyzmetin atqarǵan. О́tken jyly jumystan qysqaryp qalǵannan keıin, óz kásibin ashýdy oılastyra bastaǵan. Tortýlovtar kóp oılanbastan aýdandaǵy suranysqa ıe jylyjaı sharýashylyǵyn qolǵa alýdy jón dep tapqan. Qajetti jer telimi de bar. Jylyjaıdy sýarý máselesin úıden 30 metr qashyqtyqta jatqan ózen sheship berdi. Palatanyń kásipkerlerdi qoldaý qorynyń Qarmaqshy bólimi jańa is bastaǵaly otyrǵan kásipkerge bıznes jospar jasaýǵa jáne ózge de qujattardy ázirleýge kómek kórsetti. Joba boıynsha jylyjaıda qııar men qyzanaq ósiriletin bolady. Búgingi kúnniń ózinde aýdannyń kóterme-saýda ortalyqtarynan kásipkerdiń ónimderine suranys artýda. Bıznes-josparmen tanysqan Qamqorshylar keńesi jobanyń aýdan úshin tıimdiligin eskerip, qarjylandyrýǵa ruqsat berdi. Qazir olar Shymkent qalasynan kerekti qural-jabdyqtardy satyp alyp, kásipterin bastap ketti.
Erjan BAITILES,
«Egemen Qazaqstan»
Qyzylorda oblysy