El pikiri eskerýsiz qalmaıdy

Aımaqtyq májilis astanalyq oblystan bastaý aldy Jer reformasy boıynsha res­pýblıkalyq komıssııanyń al­ǵashqy kóshpeli májilisi Kók­shetaýda ótkizildi. Onyń jumysyna Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary Baqytjan Saǵyntaev tóraǵalyq etti. «Jer kodeksine engizilgen jańa ózgeristerdi talqylaý» kún tár­tibin qarastyrǵan oty­rysqa Res­pýblıkalyq komıs­sııa­nyń 29 múshesi, oblystyq vedomstvo­lar­dyń, sharýashylyq qurylym­dary­nyń basshylary, máslıhat depý­tattary, azamattyq qoǵam jáne BAQ ókilderi qatysty. Jer reformasy boıynsha res­pýb­lıkalyq komıs­sııanyń tóraǵasy Ba­qytjan Saǵyntaev Memleket basshy­synyń tapsyrmasymen qurylǵan onyń Astanada ótkizilgen alǵashqy úsh májilisi el aýqymyndaǵy ózekti máseleni talqylaýda sarabdaldyq pen salıqalyq úlgisin tanytqanyn atap ótti. «Onda pikir alýandyǵy men ashyq­ty­ǵynyń qamtamasyz etilýi ornyqty sheshimder qabyldanýyna negiz bola alady. Bul oraıda el men jerdi bólip qaraý­ǵa bolmaıdy. Sondyqtan, komıssııa músheleriniń aqyldasý aıasyn aı­maq­tarǵa shyǵarý týraly usynysy qyzý qoldaý tapty. Alǵashqy májilistiń astanalyq Aqmola oblysynda shaqy­rylýy da kezdeısoq emes. Bul óńir – elor­damyzdyń aglomerasııalyq aımaǵyn qalyptastyrýshy ári elimiz­degi agro­ónerkásip óndirisi damyǵan aımaqtar­dyń biri. Sondaı-aq, Kókshetaý­daǵy máji­lisimiz Memlekettik rámizder kúnimen tuspa-tus kelýin jaqsy nyshan­ǵa balaı­myz. Barshańyzdy merekemen quttyq­taımyn», dedi birinshi Vıse-premer. Májiliske qatysýshylarǵa jemisti jumys tilegen Aqmola oblysynyń ákimi Sergeı Kýlagın kún tártibine qatysty qysqasha habarlama jasady. «Shyndyǵynda, elordaǵa qarap boı túzep kele jatqan Aqmola oblysynyń turǵyndary jer qadirin biledi, onyń meıir-shapaǵat tógýi jolyndaǵy maqsatty jumystarymen abyroıǵa da bólene bilýde. О́ńirdiń jer aýmaǵy 14 mıllıon 621 myń gektardy alyp jatyr. Jer qorynyń 10 mıllıon 564 myń gektary aýyl sharýashylyǵy maqsatynda paıdalanylady. Munyń 10 mıllıon 542 myń gektary memlekettik emes jer paıdalanýshylarǵa bekitilgen. Sondaı-aq, osy 10 mıllıon 542 myń gektar jerdiń 82 myń gektary jeke­menshik ıeliginde. Bul jalpy aý­maqtyń 0,8 paıyzyn quraıdy. Qalǵan 10 mıllıon 460 myń gektar aýmaq jalǵa alý quqyndaǵy jer paıdalanýshylardyń enshisinde. Munymen birge, joǵaryda aıtylǵan jer kóleminiń nebári 206 gektaryn sheteldikter jalǵa alyp otyr», dedi oblys ákimi. Jıynda belgili bolǵandaı, jer zańdylyqtaryna qatysty ózgeristerdi halyqqa túsindirý men tal­qylaý jó­nin­degi mindetterdi oryndaýǵa baılanysty Aqmola oblysynda 27 adamnan turatyn jumys toby qurylǵan. Osy tektes toptar jergilikti jerlerde de arnaıy keste boıynsha tıisti sharalardy ót­kizýde. Al oblystyq jumys toby ózi qu­rylǵaly úsh májilis ótkizse, sonyń ekeýinde oblystyq qoǵamdyq keńestiń únqatysý alańy paıdalanylǵan. Buǵan qosa, aýyl sharýashylyǵy óndirisin uıymdastyrýshylar men jergilikti turǵyndardyń qatysýymen aımaqtyq semınar-keńester ótkizilgen. Oblysta Jer zańdylyǵyn túsindirý jónindegi «Call-ortalyq» ortalyq qurylyp, 43 ki­siniń telefon jáne elektrondy jeli­degi suraqtaryna tıisti jaýaptar qaıta­ry­lypty. Budan keıin sóz kezegi Aýyl sha­rýa­shy­lyǵy mınıstriniń orynbasary, komıs­sııanyń shtab jetekshisi Erlan Ny­sanbaevqa berildi. Ol Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń jalpy aýmaǵy 272,5 mıllıon gektardy quraıtynyn, onyń ishinde aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerler – 100,8 mıllıon gektar, zapastaǵy jerler – 100,1 mıllıon gektar (egistik, tyńaıǵan jerler – 2,4 mıllıon gektar, shabyndyq pen jaıylym alqaptary – 80,7 mln. gektar), qalǵan 60,2 mıllıon gektar jer eldi mekender, ónerkásip pen kólik, erekshe qorǵalatyn aýmaqtar, orman men sý qorlaryna jatatyndyǵyn atap kórsetti. Onyń sózine qaraǵanda, búgingi kúni 99,5 mıllıon gektar (98,7%) aýyl sharýashylyǵy maq­satyndaǵy jer uzaq merzimdi jalǵa beril­gen bolsa, onyń 1,3 mıllıon gektary (1,3%) ǵana jekemenshikte. Budan bólek, baıanda­mashy elimizde bosalqy (zapastaǵy) memlekettik jer 100,1 mıllıon gektar bolsa, onyń 83,2 mıllıon gektary aýyl sharýashylyǵy alqaptary sanalatynyn, áıtkenmen, bul jerdiń naryqtyq aınalymǵa tartylmaǵan kúıde qalyp otyrǵanyn atap ótti. Odan keıin E.Nysanbaev elimizdegi jer reformalarynyń tarıhy jóninde baıandaı kelip, ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartý maqsatynda 2015 jylǵy 1 qańtardan bastap sheteldikterge jerdi jalǵa berýdiń eń uzaq merzimi 25 jylǵa deıingi ýaqyt bolyp belgilengenin aıtty. Biraq, osy bir jarym jyldyń ishinde birde-bir sheteldik jalǵa jer alǵan joq. Sonymen birge ol: «Jekemenshikke sa­tylǵan aýyl sharýashylyǵy maqsat­yndaǵy jerlerdiń 2004 jyldan bastap ósimi bir deńgeıde bolyp otyr, ıaǵnı orta eseppen onyń jyldyq ósimi 0,1 paıyzdy quraıdy. Búginde agroqurylymdar aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerlerdiń basym bóligin jalǵa alý quqyǵymen paıdalanyp otyr. Munda sharýa qojalyqtary 57,5 mıllıon gektardan astam jer kólemin paıdalanatyn bolsa, basqa agroqurylymdar úlesinde 40,2 mıllıon gektar jer bar», dedi. Vıse-mınıstr, sondaı-aq, shetel­dik­ter men birlesken kásip­oryn­darǵa jer ýchas­kelerin jalǵa berý jaǵdaıyna da toq­tal­dy. «Olarǵa barlyǵy 65,1 myń gektar aýyl sharýashylyǵy jerleri beril­gen bolatyn. Onyń ishinde birlesken kásip­oryndar úshin 44,9 myń gektar, zańdy tulǵalarǵa 17,8 myń gektar jáne 2,4 myń gektar jer jeke tulǵalarǵa berilgen. Búginde birlesken kásiporyndarǵa berilgen 44,9 myń gektar jerdiń naqty paıdalanylyp otyrǵany 32,6 myń gektar, al osy jerlerdiń qazirgi kezde 29,7 myń gektary tolyǵymen Qazaqstan azamattaryna ótti. Odan basqa, 12,3 myń gektarlyq jer úlesi bar sheteldikterdiń jumystary toqtatylǵan, sebebi, olardyń tıisti qyzmet atqarý máseleleri sotta qaralýda. Aýyl sharýashylyǵy jerlerin sheteldik tulǵalarǵa jalǵa berýde, jerdiń tıimdi paıdalanylýyn qamtamasyz etý men osy jerlerdiń sheteldikterge ótip ketpeýin saqtaý úshin zańnamalarda birqatar shekteýler qoıylǵan. Sondaı-aq, jerdi paıdalanýshylar jer ýchaskelerin maqsatty paıdalanbaǵan nemese jer zańnamasyn buza otyryp paıdalanǵan jaǵdaıda jer ýchaskesi Jer kodeksiniń 92, 93, 94-baptaryna sáıkes májbúrli túrde memleket menshigine qaıtarylady», dedi. Aqmola oblysy ákiminiń birinshi oryn­basary Qadyrhan Otarov óz sózinde aýyl sharýashylyǵy basym sıpat ala­tyndyqtan, jer resýrstary óńirdiń ekonomıkalyq damýynyń negizi sana­latyndyǵyn bólektep kórsetti. «Aýyl sharýashylyǵy alqaptaryn tıimdi ári uqypty paıdalaný oblystyń áleýmettik-ekonomıkalyq áleýetin kóterýdiń irgetasy sanalady. Osymen bir mezette, naryqtyq ekonomıka jaǵdaıynda, jerge menshik máselesi aıryqsha mańyzǵa ıe bolýda. Bul oraıda, menshik qatynasy búgingi kúni aýylǵa ınvestısııa tartýǵa kepildik beredi. О́ıtkeni, aýyl sharýashylyǵy óndirisin qarjy quıylymynsyz damytý, odan qomaqty qaıtarym kútý, zamanalyq turǵyda tehnıkalyq jaraqtandyrý qıyn. Búgingi kúnniń tájirıbesi aýyl sharýashylyǵy óndirisin odan ári damytýda ekonomıkalyq, birinshi kezekte jer reformasyn júrgizýdiń pisip-jetilgendigin kórip otyrmyz. Onsyz kúrdeli istiń tıisti nátıje bermeıtini aıqyn. Sondyqtan, oblys turǵyndary arasynda jer reformasynyń negizgi maqsattary men qaǵıdattaryn keńinen túsindirý belsendi sıpat aldy. Bizdiń oblysymyzdyń jer qory jerdiń barlyq jeti sanatyn qamtıdy. О́ńirde 22-den 53-ke deıin túrlenetin bonıtet balymen birneshe aımaqtar bar, alaıda, oblys eldiń jalpy astyq túsiminiń shamamen 25 paıyzyn óndiredi jáne óndiriletin astyqtyń sapasy boıynsha birinshi orynda. Bul kórsetkishterge aýyl sharýashylyǵy salasyna ınvestısııalardy tartý esebinen qol jetkizilgen», dedi ol. Oblysta aýyl sharýashylyǵy maq­sat­yndaǵy jerge jeke menshiktilik engi­zilgen kúnnen bastap, bar-joǵy 82 myń gektar jer rásimdelgen nemese aýyl sharýashylyǵy jerleriniń 1 paıyzyn quraıdy, onyń basym bóligi aýyl sharýashylyǵy nysandaryna qyzmet kórsetý úshin satyp alynypty. Qalǵan 10,4 mıllıon gektar nemese 99 paıyzy ýaqytsha uzaq merzimdi jer paıdalaný quqyǵynda. Aýyl sharýashylyǵy jerlerin jekemenshikke satyp alýdyń tómendigi qoldanystaǵy baǵamen jer­­lerdi satyp alý tıimsizdiginiń jáne úılesimdi jeńildik beriletin tetik­teriniń bolmaýynyń saldarynan dep túsindirildi. Odan ári baıandamashy: «Qazirgi kúni bel­gi­lengen bazalyq tólem stavkalary­nyń nátıjesinde bizde jer naryǵy jaqsy damyp keledi», dedi. Onyń aıtýynsha, 1 gektar jyrtyndy jerge baǵa 20,0 myń teńgeden 46,5 myń teńgege deıin, jaıylym jer úshin 6,1 myń teńgeden 8,9 myń teńgege deıin aýytqıdy. Sondaı-aq, talqylaýlar kezinde jer­di paıdalaný jáne ony jekemenshikke berýde konkýrstyq sharalarǵa qatysty másele kóterildi. Bul oraıda, aǵymdaǵy jyly 6 aýksıon ótkizilse, onyń ishinde, jalǵa berý ádisimen bir aýksıonda 294 telimdi quraıtyn 21203 gektar jer saýdaǵa qoıylǵan. Jalpy ótkizilgen aýksıondyq sharalar nátıjesinde 1852 gektarlyq 76 jer telimi saty­lyp, memlekettik bıýdjetke 145 mıllıon teńge qarjy aýdarylypty. Bu­ǵan qosymsha, ótken 5 aıda 14 konkýrs ótki­zilip, aýyl sharýashylyǵy aınalymyna 195 telimnen turatyn 114,5 myń gektar jer qosylǵan. Otyrysta oblys aýdandarynda ótki­­zil­­gen semınar-keńesterde qol­da­nys­­­taǵy zań­dylyqtaǵy ózgeris aýyl sharýa­shylyǵy jerine qatysty ekendigine qa­ramastan, jeke turǵyn úı qurylysyna jer bólý máselesi ótkir qoıylyp otyrǵany, qazir oblys boıynsha kezekte 100 636 adam turǵany, suranys Astana qalasy mańaıynda óte joǵary ekeni (Selınograd aýdanynda 69 147 adam, Arshalyda – 5996, Shortandyda – 5567, Býrabaıda – 4883, Kókshetaý qa­la­synda – 11 748 adam) aıtylyp ótti.   Mundaǵy negiz­gi sebep, bólinistegi jer­diń tıisti ınfra­qurylymdarmen qamta­masyz etilmeýinde jáne Astana mańaıynda jer qorynyń jetkilik­sizdiginde bolyp otyrǵan kórinedi. Komıssııa tóraǵasy B.Saǵyntaev qa­lyptasqan dástúr boıynsha oń qa­nat­tan bastap sóz berdi. Kókshetaý qa­lasynyń qurmetti azamaty, ardager dáriger Bolat Janádilov Qazaqstan je­ri babalarymyzdan qalǵan asyl mura, Táýel­sizdigimizdiń tiregi, urpaǵymyzdyń bolashaǵy ekendigin atap ótti. «Jer – el azamattarynyń ortaq qa­zynasy. Bul jóninde Jer reformasy boıynsha respýblıkalyq komıssııa mú­sheleri jerine jetkizip aıtyp jatyr, baspasózde salıqaly maqalalar jarııalanýda. Áıtkenmen, ortalyq teledıdardyń «Serpilis» baǵdarlamasynda jer reformasy tek qana jermen aınalysatyndarǵa qatysty másele degen sıpatta áńgime qozǵalǵanyna qynjyldym. Bul – durys emes. Onda barlyǵymyzdyń úlesimiz bolǵandyqtan, qalyń jurtshylyq taǵdyrsheshti máseleden shet qala almaıdy. Syrttan Qazaqstandy kórkeıtemin dep eshkim kele qoımaıdy, olardyń óz múddesi bar. Qazaqstan jeriniń negizgi ınvestory – Qazaqstan Úkimeti. Bizde kóptegen jaqsy baǵdarlamalar qabyldandy. О́kinishke qaraı, birshamasy toqtap qaldy. Bólingen qyrýar qarjy qaıda qaldy? Jerdiń qazirgi ıesi kim? Qaraýsyz, aramshóp basyp ketken kıelimizdi olardan nege qaıtaryp almasqa. Usaq ujymdardy biriktirip, qýattandyrýmen kim aınalysady? Osylardy sheshetin ýaqyt keldi. Obal-saýap úshin qurylǵan komıssııa bul oraıda naqty sheshimder qabyldap, tıisti oryndarǵa usynys jasaıdy degen tilektemiz», dedi B.Janádilov. О́z kezeginde Aqmola ob­lystyq «El birligi» qo­ǵam­­dyq birles­tiginiń tóraǵasy San­syz­baı Muhıtanov Elbasynyń tapsyr­ma­sy­men qurylǵan komıssııanyń elge shy­ǵýy jurtshylyqty serpiliske tú­sirgenin jetkizdi. «Aqyldasqannyń artyqtyǵy joq. Nursultan Ábishuly jerdiń she­tel­dikterge satylmaıtynyn shegelep aıtty. Biz muny qýana qoldaımyz. Investor óz múddesimen keletini belgili. Ol meılinshe kóp paıda taýyp, kapıtaldyń shetke aǵynyna jol ashady. Bulardan qalǵan, qaljyraǵan jerdiń eńsesin qaıta kóterý ońaı sharýa emes. Jerdiń sapasy jóninde áńgime kóp aıtylyp jatyr. Ony nege qatań baqylamasqa. Bul oraıdaǵy tekseriske moratorııdi toqtatqan jón dep sanaımyn. Sondaı-aq, jer qadirin biletin halqymyz jerdi kúte almaıdy degen astamshylyq bolady. О́zimizdiń mamandarymyzǵa qoldaý kórsetý kerek» dedi birles­tik tóraǵasy. Al «TNK» agro­fır­masynyń atqa­rýshy dırektory Almas Seıitqasymov  jerge jekemenshik júıesiniń engizilýi óz qaı­tarymyn beretinin sóz etti. «Holdıng dárejesindegi bizdiń ujym 200 myń gektarǵa kútim jasap otyr. О́nim­derimizge suranys joǵary. Mu­nyń barlyǵy qyrýar eńbektiń, qarjy quıylymynyń, jańa tehnologııany qoldanýdyń, tártip pen janashyrlyqtyń nátıjesinde múmkin bolýda. Bul oraıda memleket tarapynan qoldaý da arqa­myzdy keńite túsedi. Sondyqtan jerge menshik qatynasyn qoldaımyz jáne onyń tıimdiligin jurtshylyq jaqsy biledi. Komıssııa músheleriniń nazaryna myna máseleni jetkizgim keledi. Jýyr­daǵy otyrystyń birinde 50 gektarǵa deıingi jeri barlarǵa jer tegin berilsin degen usynys aıtylyp qaldy. Bul usynys qana ekendigin túsinemin. Biraq, osy habar tarasymen jurttyń bári sharýa qojalyǵyn ashýǵa kiristi. О́z paılaryn alyp jatqandar da bar. Dál 10 sotyqtyń máselesi sııaqty. Sondyqtan, ár sózdi salmaqtaı bilsek, naqtylyq, ashyqtyq qajet dep oılaımyn. Buǵan qosymsha, táp-táýir jumys istep kele jatqan «Agrobıznes-2020» baǵdarlamasyn qaıta jańǵyrtýdy usynar edim», dedi ol. Budan keıin «Sarytomar» sharýa qojalyǵynyń jetekshisi Bolat Tur­lybekov, jýrnalıst Baqyt Smaǵul, ob­lys­tyq kásipkerler assosıasııasynyń tóraǵasy Marat Jumabekov, A.Baraev atyndaǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory Jeksenbaı Qasqarbaev, eńbek ardageri Qaıyrgeldi Ákimbekov, barlyǵy oblystyń 24 adamy sóz alyp, ózderin tol­ǵan­dyryp júrgen oılaryn ortaǵa saldy. Májiliske qatysýshy Respýb­lı­ka­lyq komıssııa músheleri Kenjeǵalı Sa­ǵa­dıevtiń, Ibragım Janǵorazovtyń ata­ly sózin, Qýanysh Aıtahanovtyń, Aqyl­bek Kúrishbaevtyń, Ivan Saýerdiń, Jek­senbaı Dúısebaevtyń, Murat Ábe­novtiń salıqaly pikirin, Ákim Jan­uzaq­ovtyń, Dosmuhambet Kóshimniń, Aı­dos Sarymnyń baıypty baılamdaryn yqylas qoıa tyńdady. Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary, komıssııa tóraǵasy Baqytjan Saǵyntaev keńes sońynda jýrnalısterge bergen suhbatynda Kókshetaýdaǵy kósh­peli májilis oıdaǵydaı ótkenin, qoıyl­ǵan maqsattyń oryndalǵanyn atap kórsetti. «Prezıdent Jer kodeksiniń qoǵamdyq rezonans týdyrǵan birqatar normalaryna bıyl jyldyń sońyna deıin moratorıı jarııalady. Nursultan Nazarbaev keń kólemdi túsindirý sharalaryn júrgizip, bul jumysqa búkil partııalar men qoǵamdyq uıymdardy tartyp, jer máselesi boıynsha óz pozısııasyn bildirgen barlyq azamattardy dıalogqa shaqyrýdy tapsyrǵan bolatyn. Búgingi májilis joǵary deńgeıde uıymdastyryldy. Ol barlyq aýdanǵa onlaın rejiminde taratyldy. Sóz suraǵandardyń barlyǵyna mıkrofon usynyldy, ashyq pikir almasý ornyqty. Bulardyń barlyǵy komıssııa nazarynan tys qalmaıdy», – dedi ol. Aldynda eki saǵatqa jobalanǵan otyrys tórt saǵattan astam ýaqytqa sozyldy. Solaı bolýy da kerek edi. Májilisten keıin komıssııa músheleri Býrabaı aýdanyndaǵy «Esil-Agro» JShS eńbek ujymymen kezdesýge qatysty. Baqbergen AMALBEK, «Egemen Qazaqstan» Aqmola oblysy

*Qatysýshylar lebizi

Keńesbek BEKTAS, «Hladokombınat» JShS dırektory, Kókshetaý qalasynyń qurmetti azamaty: – El ishin birshama dúrliktirgen máselege qatysty Elbasymyz durys sheshim qabyldady. Jer kodeksiniń keıbir býyndaryna toqtam salyp, bul oraıdaǵy pikir jıyntyǵyn qamtamasyz etý úshin arnaıy komıssııa qurǵany, oǵan el Úkimeti basshysynyń birinshi orynbasary, syıly azamat Baqytjan Saǵyntaevty tóraǵa etip taǵaıyndaýy bolashaqty oılaǵan qadam dep túıdik. Kópti kórgen sharýa adamy bolǵandyqtan, el ishindegi jaǵdaılarǵa qulaq túrip júremiz. Jer satylmaýy tıis, satylsa saýdaǵa túsedi. El azamattaryna jalǵa berýdiń ózinde tıisti baqylaý bolýy qajet. О́ıtkeni, teginniń qadiri joǵyn kórip júrmiz. Bul jaýapkershilikti arttyrady. Qazirgi kúni jeri kóp basshylar malmen aınalysýdy artyq shyǵyn sanaıtyny jasyryn emes. Osy sala órkendese, óńdeýshi kásiporyndar da ońalar edi. Telman MUQYShEV, bilim salasynyń ardageri: – Aqmola oblysy – qashanda yntymaq-berekesimen aıshyqtalǵan óńir. Halyq saýatty. Elbasy moratorııi jarııalanysymen aqsaqaldar bas bolyp, bul toqtamnyń mánisine baılanysty túsinik jumystaryn júrgizdik. «El birligi» uıymy da belsendilik tanytty. Oblys ákimi arnaıy shaqyryp aqyldasty. Jalpy, bul jumys baıaǵyda bastalýy kerek edi. Úkimettiń kásibıligi synǵa túsken kez qazir. О́zimniń jeke pikirime kelsek, jerdi sheteldikterge satýǵa qarsymyn. Tipti, ózimizdiń keıbir keýdemsoqtarymyz barshamyzdyń ortaq ıgiligimizdegi jerdi satyp alyp, aıaq bastyrmaýǵa aınaldy. Aýyldardyń aınalasyndaǵy jerler jalǵa berilgen. Turǵyndar qozy-laǵyn, qulyn-taıshasyn arqandap baǵýda degen ne sumdyq. Meırambek QIYQOV, «Qazaq tili men mádenıeti» qoǵamdyq uıymynyń tóraǵa­sy: – Men 48 jyl aýyl sharýa­shy­lyǵynda istedim, basshy qyz­mette boldym. Jeri­mizdi hımııamen sýaryp, azdyryp-tozdyrǵan mysaldardy bilemiz. О́z azamattarymyzǵa satýǵa da, jalǵa berýge de bolady. Bul halqymyzdyń jigerin tasytady, alǵa umtyldyrady. Qazaqstanda sheteldikinen kem emes bilim ordalary bar. Aýylǵa kóńil bólinse, maman tabylady. Jermen turaqty jumys isteıtinder ony túbinde satyp alady. Muny da qoshtaýymyz kerek. El­ba­symyzdyń qazirgi jaǵdaıǵa baılanys­ty qolǵa alyp jatqan sharalary osy maqsatty kózdeıtini anyq. Qudaıbergen QUSAIYNOV, ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, professor: – Aýyl problemasynyń kóbeıýi oǵan kóńil bólmeýden týyndaıdy. Kezinde barlyq turǵynǵa paı úlesi tegin taratylǵanymen, odan paıda kórgender shamaly. Sol paıymyzdyń qaıda qalǵany belgisiz. Kim paıdalanyp júr? Ony jınap alǵan pysyqaılar eńbekaqyǵa bir qap un, bir arba shóp beredi, miz baqpaıdy. Jónge keltiretin ýaqyt boldy ǵoı solardy. Belarýs, Izraıl tájirıbesi kooperasııanyń tıimdiligin kórsetip otyr. Bizde zań bar, soǵan qaıtadan jan bitirý qajet. Halqymyz «Birigip istese, bilek te nyǵaıady» demeýshi me edi?