Qaımaǵy buzylmaǵan respýblıkanyń shalǵaı aýdandarynyń biri – Qaratóbe. Ejelden halqymyzǵa tán barlyq tamasha qasıetter – keńpeıildilik pen qonaqjaılylyq, darhandyq pen qanaǵatshyldyq, qoldaǵy barǵa shúkirshilik etý, ataly da bataly sózge toqtaý bul eldiń búgingi turǵyndarynyń boıynan da tolyqtaı tabylady. Buǵan ózgeni tyńdaı bilý mádenıetin de qosýǵa bolady.
Osyndaı tektilik pen márttik ahýaly Qaratóbe aýdanynyń ákimi Naýryzbaı Qaraǵoıshınniń jurtshylyq aldyndaǵy qorytyndy esebi kezinde de aıqyn ańǵaryldy. Aýdan basshysynyń 25 mınýtqa laıyqtalǵan esebi naqty taldaýlar men salystyrýlarǵa qurylýymen erekshelendi. Qaratóbe – respýblıkadaǵy mal sharýashylyǵyn óristetýge qolaıly óńirlerdiń biri. Osy artyqshylyq aýdan ekonomıkasynyń basty kózi bolyp qala bermek. Esep berý barysynda tórt túlik maldy óz tóli esebinen ósirý joldary basymdyqqa ıe ekenin bildik. Onyń ósimi ótken jylmen salystyrǵanda 100 paıyzdan asyp túsipti. Mal ósirýshilerdi materıaldyq turǵydan kótermeleý qaıtarymsyz sýbsıdııalar berý esebinen iske asypty.
Osyndaı kóńil kónshiter istermen qatar, áli de bolsa sheshimin tappaǵan máseleler de jetkilikti ekenin esep berýshi jasyryp qalǵan joq. Sonyń biri kásipkerlikti damytý isiniń búgingi talaptar deńgeıinen tómen turǵany. Bul túıitkildi tarqatýdyń basty joly paıdaly ispen aınalysqysy keletinderge shaǵyn nesıeler berý bolmaq. Sondyqtan da aldaǵy jyly biz osy máselege basa nazar aýdaryp otyrmyz, dedi Naýryzbaı Qadyrbaıuly.
Qaratóbe sekildi turǵyndar sanyn 100 paıyz óz qandastarymyz quraıtyn respýblıkanyń alys aýdandary mektepterinde bilim sapasy tómen bolyp keledi degen birjaqty kózqarastar joq emes. Dál osyndaı saryndaǵy áńgimeler aıtylyp ta, jazylyp ta júr. Áıtse de Qaratóbe topyraǵyndaǵy bilim sapasy mundaı syńarjaq pikirlerdi joqqa shyǵarady. Ulttyq biryńǵaı testileý nátıjeleri boıynsha ótken jyly aýdan mektepterin bitirgen túlekter oblysta aldyńǵy qatardan kórinipti. Atap aıtqanda, 227 túlektiń 73-i memlekettik grantqa ıe bolsa, Qaratóbe mektep-gımnazııasy respýblıkadaǵy eń úzdik 100 mekteptiń qataryna qosylypty.
Aýdan ákimi N.Qaraǵoıshın esebiniń taǵy bir ereksheligi – Qaratóbe sekildi alys aýdanǵa jas mamandar men kadrlardy turaqtandyrý baǵytyndaǵy jumystarǵa jan-jaqty toqtalǵany der edik. Taldaýlar tómendegini kórsetedi. Bıýdjettik nesıe qarajaty esebinen jas mamandardyń belgili bir bóligi turǵyn úı satyp alýǵa qol jetkizgen. Degenmen, olardyń bárine kommýnaldyq turǵyn úı berý múmkindigi joq ekeni jıyn ústinde ashyq aıtyldy. Sondyqtan da aýdan basshysy bólingen qarajatqa turǵyn úı satyp alý ǵana emes, sonymen birge, turǵyn úı salyp alý múmkindigi jóninde de oıly usynys bildirdi. Tek sonda ǵana jas mamandardyń aýylǵa turaqtanýy úshin bıýdjet esebinen bólingen qarajat tıimdi jumsalmaq.
Qaratóbe aýdanynyń ortalyǵynda ótken jyly tabıǵı gaz alaýy tutandy. Kelesi kezekte ony áleýmettik nysandar men turǵyn úılerge tartý mindeti qoıylǵan-dy. Qaratóbe aýdanyna jańadan taǵaıyndalǵan ákim Naýryzbaı Qaraǵoıshın dál osy shaqta iskerlik kórsete bilgenin, az ýaqyt ishinde kóptegen nátıjeli iske qol jetkizgenin Qaratóbe aýyldyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy Saılaý Baqytov aıtyp berdi.
Aldaǵy jyly tabıǵı gaz qubyrlary aýdandaǵy Sonaly, Úshaǵash jáne Qaldyǵaıty aýyldaryna tartylmaq. Onyń jobalaý-smetalyq qujattary ázir. Qarjylandyrý máseleleri sheshilgen. Osy máselege qatysty zaldan qoıylǵan №12 Aqmeshit saılaý okrýginiń depýtaty Esen Ǵumarovtyń saýalyna aýdan ákiminiń esebine qatysyp otyrǵan oblys ákiminiń orynbasary Berik Tolymbaev joǵarydaǵydaı jaýap qaıtardy.
Aýdan turǵyny Alfııa Muhambetrahımova ákim esebine oraı óz pikirin bylaısha bildirdi: Qandaı iske de jaýapkershilik qajet. Elge gaz kelýine baılanysty ony paıdalanýdyń qaýipsizdigin qamtamasyz ete alatyn mamandar qajet. Aýdanda osyndaı qyzmet túri ázirge óris ala almaı otyr. Sonymen birge, bizde balabaqshaǵa degen suranys áli de joǵary. Sondyqtan da mektep-gımnazııa jańa ǵımaratqa kóshýine baılanysty odan bosaǵan oryndy balabaqshaǵa berý oryndy dep sanaımyn.
Turǵyn tilegine oraı aýdan ákimi tarapynan oń jaýaptar qaıtaryldy. «Bul máseleler bıyl tıisti sheshimin tabatyn bolady», – dedi ol.
Taqyrypqa shyǵaryp otyrǵanymyzdaı, Naýryzbaı Qaraǵoıshınniń turǵyndarǵa bergen qorytyndy esebinde iskerlik ahýaly aıqyn ańǵaryldy. Qurǵaq sóz ben qurǵaq ýádege jol berilmegeni, qandaı másele qozǵalsa da onyń naqty sheshimdermen úndestik taba bilgeni aýdan basshysy esebiniń taǵy bir jetistigi bolyp qalmaq. Sondaı-aq, zaldan suraq qoıǵan turǵyndardy eń aldymen jeke bas qamdary emes, eldik maqsat-múddeler, onyń oń sheshimin tabýy tolǵandyratyny da joǵaryda aıtylǵandaı turǵyndardyń aýdan basshysy esebine qatysý mádenıetiniń bıiktigin kórsetkeni anyq.
Temir QUSAIYN.
Batys Qazaqstan oblysy.