Búginde qatarlary sırep, jyldan-jylǵa saýsaqpen sanarlyqtaı seldirep bara jatqan Uly Otan soǵysy ardagerlerine shynaıy qamqorlyq jasaý – Astana qalasyndaǵy Otan soǵysy múgedekteriniń ortalyq klınıkalyq gospıtali úshin qasıetti paryz. Qazir Qazaqstanda 3 myń Uly Otan soǵysynyń ardageri, 18 myń Aýǵan soǵysyna qatysýshy jaýynger-ınternasıonalıster, 5 myńnan astam Chernobyl apatynyń zardabyn joıýshylar, ondaǵan myń Semeı ıadrolyq synaq polıgonynan zardap shekkender bar. Osy toptarǵa qatysty azamattardyń zaqymdanǵan densaýlyǵyna arasha turý, respýblıkamyzdaǵy biregeı gospıtaldiń jaýapkershiligindegi júk eken.
Sońǵy onshaqty jyldyń órmeginde atalmysh gospıtalge adam densaýlyǵynyń shynaıy saqshysy, óz mamandyǵynyń naǵyz maıtalmany, Reseı Federasııasynyń eńbek sińirgen dárigeri Ádilhan Abdýlın basshylyq jasap keledi. Ol 1982 jyly óziniń týǵan óńiri – Chelıabınsk qalasyndaǵy medısınalyq ınstıtýtty bitirgennen keıin kóp jyldar Reseı Federasııasynyń emdeý oryndarynda jemisti eńbek etedi. 1992 jyldan bastap 2008 jyl osy gospıtaldiń bas dárigeri bolyp aýysqanǵa deıin Chelıabınsk, Magnıtogorsk qalalarynyń iri aýrýhanalarynda bas dáriger qyzmetin atqaryp, Reseı Federasııasynyń eńbek sińirgen dárigeri qurmetti ataǵyna ıe bolǵan. 2008 jyldan beri osy baı tájirıbesi men biliktiligin Astana qalasyndaǵy Otan soǵysy múgedekteriniń ortalyq klınıkalyq gospıtaliniń jumysyn jandandyrýǵa jumsap keledi.
Isker basshynyń biliktiligi júz jyldan astam shejiresi bar gospıtal ǵımaratyn osy zamannyń qurylys nysanyndaı tap-tuınaqtaı ustap, ishki bólmeleriniń árlerin kózdiń jaýyn alǵandaı bezendirýinen-aq kórinip tur. Gospıtal tabaldyryǵyn attaǵan adamdardyń janarlaryn eriksiz ózine tartatyn aıshyqty áriptermen jazylǵan aqparattyq habarlardyń barlyǵy derlik memlekettik tilde men mundalap tur. Bul ǵımarat 1914 jyly aqmolalyq kópes Moıseevtiń tapsyrmasy boıynsha salynǵan, elordamyzdaǵy sáýlet óneriniń kóne eskertkishteriniń birinen sanalady. Ǵasyrlar toǵysynda, ıaǵnı 2000 jyldyń basynda Uly Otan soǵysy ardagerlerin saýyqtyratyn gospıtal ǵımaratyna aınalǵan.
Búginde bul respýblıkalyq ardagerler gospıtalinde 70 oryndyq aýrýhana jáne ardagerlerge 16 medısınalyq mamandyq túri boıynsha qyzmet kórsetetin emhana jumys isteıdi. Negizinen terapevtik emdeýge arnalǵan stasıonarda kardıologııalyq jáne júıke aýrýlarynyń mamandandyrylǵan em-sharalary jasalady. Atalmysh gospıtal Astana memlekettik medısınalyq ýnıversıtetiniń klınıkalyq bazasy bolyp sanalady. Sondyqtan munda terapııa salasynyń bilikti ǵalymdary emdeý úrdisterin júrgizedi.
Aqıqatyn aıtsaq, Astanadaǵy Otan soǵysy múgedekteriniń Ortalyq klınıkalyq gospıtali elimizdegi soǵys jáne eńbek ardagerleriniń seniminen shyǵyp, qurmetine ıe bolǵan sanaýly medısınalyq ortalyqtardyń birinen sanalady. Munda jylyna 1700-den astam ardager stasıonarlyq em qabyldap, densaýlyqtaryn túzep shyǵady eken. Kún saıyn gospıtaldiń bilikti mamandary 65-70 naýqasqa turaqty emdeý sharalaryn qoldansa, gospıtal janyndaǵy emhanada osynsha adam densaýlyǵyn saýyqtyrady.
Bas dáriger Ádilhan Ámirbekulynyń aıtýynsha, gospıtalda sońǵy kezde dástúrli halyqtyq emdeý tásilderi de keńinen qoldanylyp kele jatyr eken. Atap aıtqanda, ınemen emdeý, súlik salý jáne araǵa shaqtyrý sııaqty dástúrli halyqtyq emdeý tásilderi syrqattar arasynda úlken suranysqa ıe bolýda.
– Týǵan jerimiz synaq alańyna aınalyp, ýlanǵan aýamen tynystap, densaýlyǵymyzdy jas kezimizden-aq joıyp alǵan ekenbiz. Osydan onshaqty kún buryn men bul gospıtalge qatty naýqastanyp túsken edim. Basqa em-domdarymen qosa, deneme súlik salyp, myna Abaı baýyrym meniń betimdi beri qaratty. Qazir boıyma tyń bir kúsh quıylǵandaı ózimdi jeńil sezinip, jaǵdaıym jaqsaryp qaldy, – deıdi Semeı polıgonynyń zardabynan zaqymdanǵan pavlodarlyq azamat Serjan Isabekov. Ara jáne súlik salyp emdeıtin dástúrli bólimniń bas mamany, gerýda-terapevt Abaı Nurjanulyna emdelýshi ardagerlerdiń alǵysy sheksiz.
– Bul klınıkalyq gospıtalge Ádilhan Ámirbekuly bas dáriger bolyp kelgennen bergi jyldarda úlken ıgilikti ister júzege asyryldy. Dástúrli halyqtyq em sharalaryn qabyldaýmen birge, osynda kelgen kúnnen-aq shyn máninde Qazaq elinde júrgendeı sezinesiń. Mundaǵy barlyq qarym-qatynas memlekettik tilde júrgiziledi. Syrqattardyń aýrýynyń shejiresi jazylatyn («Istorııa boleznı») kitapshalar da qazaq tilinde toltyrylady, – deıdi sózge aralasqan mańǵystaýlyq ardager-ınternasıonalıst Jalǵasbek Qorqytov.
«Jaqsyny kórmek úshin» demekshi, Qazaqstannyń birde-bir emhanasynda joq mundaı tájirıbemen tanysýǵa asyqtyq.
– Bizdiń emdeý ortalyǵyndaǵy barlyq is qaǵazdar memlekettik tilde júrgiziledi. Kezinde qarjy-býhgalterlik is qaǵazdaryn qazaq tilinde júrgizýden qınaldyq. Bul salada memlekettik tilde jazylǵan blankiler tabýdyń ózi qıyn boldy. Sodan birte-birte syrqattardyń jeke kitapshalaryn da tolyqtaı memlekettik tilge kóshirdik, – deıdi bas dáriger baısaldy babynan jańylmaı.
Ol bizdi joǵary sanattaǵy maman, kóz dárigeri Tatıana Novıktiń bólmesine bastap keldi. Mine, tamasha, orys tildi bilikti maman qabyldaýynda otyrǵan ardagerdiń jeke kitapshasyna qoldanylatyn emdeý úrdisterin memlekettik tilde jazyp, syrqatqa jan-jaqty aqyl-keńesin berip otyr. Biz saýatty toltyrylǵan, medısınalyq termınderine deıin túsinik berilgen kitapshalardy aqtaryp otyryp:
«Sizge myna kitapshalardy qazaq tilinde toltyrý qıyn emes pe?» degen suraǵymyzǵa «Memlekettik tilde saýatty jazý jáne bilý sol memlekette eńbek etetin árbir mamannyń mártebesi emes, tikeleı mindeti», – dep Tatıana Iýrevna qysqa ǵana qaıyrdy.
Astana qalasyndaǵy Otan soǵysy múgedekteriniń ortalyq klınıkalyq gospıtali irge kótergen alǵashqy kúnnen-aq biliktiligine júrek jylýy rýh bergen aq halatty abzal jandar ardagerlerge qaltqysyz medısınalyq qyzmet kórsetý kúzetine turdy. О́z isine sheksiz berilgen tájirıbeli mamandardyń joǵary dárejedegi qaltqysyz qyzmetiniń, ardagerlerge degen shynaıy qamqorlyqtyń nátıjesinde gospıtal ujymy 2009 jyly elimizdegi eń úzdik medısına mekemeleriniń quramyna kirdi. 2011 jyly gospıtal Astana qalasy densaýlyq saqtaý mekemeleri arasynda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń «Altyn sapa» konkýrsynyń jeńimpazy atandy.
Ujym alǵan asýlar gospıstalde uzaq jyldardan beri jemisti eńbek etip kele jatqan tájirıbeli kadrlardyń arqasy ekeni daýsyz. Bilikti basshy Ádilhan Abdýlın iri ujymǵa jetekshilik etken jyldar ishinde óz isiniń bilikti kadrlarynan turatyn berik komanda qalyptastyra bildi. Búginde bul irgeli ujymda 200-ge tarta adam eńbek etedi. Onyń ishinde joǵary sanattaǵy 30 bilikti dáriger, 70 meıirbıke syrqat jandardyń densaýlyǵyn jaqsartý úshin ýaqytpen sanaspaı eńbek etedi. Bul rette joǵary sanattaǵy terapevt Aıjan Noǵaıbaeva, tájirıbeli de bilikti maman Baǵdat Quspanov, kóz dárigeri Tatıana Novık jáne basqalardyń esimderin erekshe atap ótken oryndy.
Ortalyq klınıkalyq gospıtaldiń ujymy ardagerlerdiń densaýlyǵyn saýyqtyrý jolyndaǵy qaltqysyz eńbekterimen birge adam janyna jylylyq uıalatatyn ıgi bastamalarǵa da uıytqy bolýdy dástúrge aınaldyrǵan. Osydan birneshe jyl buryn Ortalyq klınıkalyq gospıtal bazasynda sýretshilerdiń halyqaralyq baıqaýyn ótkizý bastamasy ómirge keldi. Sodan beri halyqaralyq osy bir aýqymdy shara Ádilhan Abdýlınniń tikeleı uıymdastyrýymen tórtinshi ret ótkizilip otyr.
Bıylǵy jyly Qazaqstan Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyna, Semeı ıadrolyq synaq polıgonynyń jabylýynyń 25 jyldyǵyna, Uly Jeńistiń 71 jyldyǵy men Chernobyl apatynyń 30 jyldyǵyna arnalyp, «Beıbitshilik. Energııa. Adam» atty IV halyqaralyq sýretshiler baıqaýy bolyp ótti. Astanada ótetin EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesiniń «Bolashaqtyń energııasy» atty taqyrybymen úndes mazmunda ótkizilgen baıqaýǵa 15 shet elderdiń qylqalam óneriniń ókilderi qatysty. Bas dáriger Ádilhan Abdýlınniń sheber uıymdastyrýshylyq qabiletiniń arqasynda Ortalyq klınıkalyq gospıtalde ardagerlerge kórsetiletin medısınalyq qyzmet te, udaıy jalǵasyn tabatyn árbir izgi bastama da nátıjeli jemisin berip keledi.
Jylqybaı JAǴYPARULY,
«Egemen Qazaqstan»
Sýretterde: Ortalyq klınıkalyq gospıtaldiń tynysy