2016 jylǵy 8 qańtar, Astana qalasy
Pedagogıkalyq ádep qaǵıdalaryn bekitý týraly
«Bilim týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 5-babynyń 34-1) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn:
1. Qosa berilip otyrǵan Pedagogıkalyq ádep qaǵıdalary bekitilsin.
2. Mektepke deıingi jáne orta bilim, aqparattyq tehnologııalar departamenti (J. Jontaeva) zańnamada belgilengen tártippen:
1) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin;
2) osy buıryqtyń kóshirmesin memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde merzimdi baspa basylymdarynda jáne «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasy normatıvtik quqyqtyq aktileriniń etalondyq baqylaý bankinde ornalastyrý úshin Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń «Respýblıkalyq quqyqtyq aqparat ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy respýblıkalyq memlekettik kásipornyna joldaýdy;
3) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń resmı ınternet-resýrsynda ornalastyrýdy;
4) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin on jumys kúni ishinde Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń Zań departamentine osy tarmaqtyń 1), 2) jáne 3) tarmaqshalarynda kózdelgen is-sharalardyń oryndalýy týraly málimetterdiń usynylýyn qamtamasyz etsin.
3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý jetekshilik etetin Qazaqstan Respýblıkasynyń Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri E.N. Imanǵalıevke júktelsin.
4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Mınıstrdiń mindetin atqarýshy T.BALYQBAEV
Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstriniń
mindetin atqarýshynyń 2016 jylǵy 8 qańtardaǵy № 9 buıryǵymen bekitildi
Pedagogıkalyq ádep qaǵıdalary
1. Jalpy erejeler
1. Osy Pedagogıkalyq ádep qaǵıdalary (budan ári - Qaǵıdalar) Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń, «Bilim týraly» 2007 jylǵy 27 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń, 2015 jylǵy 23 qarashadaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek kodeksiniń, «Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl týraly» 2015 jylǵy 18 qarashadaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń erejelerine sáıkes ázirlendi, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń jalpyǵa birdeı tanylǵan adamgershilik qaǵıdattary men normalaryna negizdelgen.
2. Qaǵıdalar bilim berý uıymdarynyń pedagog qyzmetkerleri basshylyqqa alatyn pedagogıkalyq ádep qaǵıdattary men normalarynyń jalpy jıyntyǵyn bildiredi.
3. Qaǵıdalar erejelerin pedagog qyzmetkerlerdiń bilýi jáne saqtaýy olardyń kásibı qyzmeti men eńbek tártibi sapasyn baǵalaý ólshemsharttarynyń biri bolyp tabylady.
4. Pedagogıkalyq ádep qaǵıdalarynyń mátini bilim berý prosesiniń qatysýshylary úshin qoljetimdi belgili bir orynda ornalastyrylady.
2. Pedagogıkalyq ádeptiń negizgi qaǵıdattary
5. Pedagogıkalyq ádeptiń negizgi qaǵıdattary mynalar bolyp tabylady:
1) adaldyq:
Pedagog adaldyǵy olardyń oqytý men tárbıeleý nátıjesine, óz qyzmetindegi túzetýlerdi júzege asyra bilýine, synǵa jáne refleksııaǵa qabiletin damytýǵa, oqýshylardyń, ata-analardyń, áriptesterdiń kez kelgen pikiri úshin ashyqtyǵyna jaýapkershiligin bildiredi;
2) ádildik:
Pedagog ádildigi onyń baǵalaý qyzmetiniń ashyqtyǵyn, olardyń qurǵan bilim berý ortasynyń aıqyndylyǵyn bildiredi. Ádildik pedagogke oqýshynyń, onyń ata-anasynyń (zańdy ókilderiniń), áriptesteriniń quqyǵyn buzýǵa tyıym salady;
3) óziniń abyroıyn jáne qadir-qasıetin qurmetteý:
Pedagog óziniń kásibı nazaryndaǵy obektiler bolyp tabylatyn oqýshynyń, ata-ananyń, adamdardyń abyroıy men qadir-qasıetin qurmetteıdi, olarmen qarym-qatynas jasaýda ónegeli. Ol balanyń damýyn shynymen qalap, oǵan árqashan kómektesýge daıyn ekendigin bildirip, bilim alýshynyń jetistigin (jetispeýshiligin) baǵalaýda ádeptilik tanytady.
Bilim berý prosesiniń qatysýshylaryna qatysty kúsh kórsetý, moraldyq jáne psıhıkalyq qysym jasaý ádisterin qoldanýǵa múldem jol bermeıdi;
4) jalpy adamı qundylyqtardy qurmetteý:
pedagog jalpy adamı qundylyqtardyń basymdylyǵyn moıyndaı otyryp, árbir ult mádenıetiniń eresheligine, qundylyǵyna jáne qadir-qasıetine qurmetpen qaraıdy.
Pedagog ultaralyq qatynastar mádenıetin tárbıeleıdi, bilim alýshylardy jasyna, jynysyna, tiline, ultyna, dinı kózqarasyna, azamattyǵyna, shyǵý tegine, áleýmettik, laýazymdyq jáne múliktik jaǵdaıyna nemese ózge de kez kelgen jaǵdaılarǵa qaramastan barlyq ulttar men barlyq adamdardyń quqyǵy men qadir-qasıetin qurmetteýge úıretedi;
Pedagog mektep ujymynda senim bildirý jáne qurmetteý ahýalyn jasaýǵa múmkindik týǵyzady;
5) kásibı yntymaqtastyq:
pedagog mamandyq mártebesi týraly oılaıdy, áriptesteriniń abyroıyn jáne qadir-qasıetin qurmetteıdi, muǵalim bedeline nuqsan keltiretin is-áreketterge jol bermeıdi.
Pedagog, qandaı da bir durys emes nárselerdi jasaýǵa, óz áriptesteriniń senimine nuqsan keltirýge, olardyń kásibı mindetterin atqarýyna kedergi jasaýǵa, olarǵa qandaı da bir shyǵyn keltirýge jol bermeıdi. Pedagog óz áriptesteriniń teorııalyq jáne ádistemelik sheberlik deńgeıin arttyrýǵa, shyǵarmashylyq qabiletin damytýǵa, qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan áriptesterine kómek berýge járdem kórsetedi. Kásibı yntymaqtastyq jalǵandyq pen ádiletsizdikti aqtaýǵa qyzmet etpeıdi;
6) úzdiksiz kásibı damý.
Pedagog óziniń kásibı sheberligin, zııatkerlik, shyǵarmashylyq jáne jalpy ǵylymı deńgeıin jetildiredi.
3. Pedagogıkalyq ádeptiń negizgi normalary
6. Pedagog qyzmetker óz qyzmetinde:
1) bilim alýshylar men tárbıelenýshilerdi ata-analaryna, etnomádenı qundylyqtarǵa qurmet kórsetýge, qorshaǵan álemge uqypty qaraýǵa, joǵary adamgershilik turǵyda tárbıeleýge múmkindik jasaıdy;
2) Qazaqstan Respýblıkasy pedagog qyzmetkeriniń joǵary ataǵynyń bedelin túsirýge múmkindik týǵyzatyn is-áreketterdi jasaýǵa jol bermeıdi;
3) óziniń qyzmettik mindetin adal jáne sapaly oryndaıdy;
4) óziniń kásibı sheberligin úzdiksiz jetildiredi, óz betinshe bilim alý jáne ózin-ózi jetildirýmen belsendi túrde aınalysady;
5) eńbektártibin buljytpaı saqtaıdy;
6) bilim berý uıymynyń múlkine uqypty qaraıdy jáne ony jeke maqsatta paıdalanbaıdy;
7) sybaılas jemqorlyqtyń aldyn alý boıynsha sharalar qabyldaıdy, óziniń shynshyl, adal jáne ádil minez-qulqymen úlgi bolady;
8) qyzmettik aqparattardy paıdakúnemdik jáne ózge de jeke maqsattarda paıdalanýǵa jol bermeıdi;
9) ózi úlgi bola otyryp, ujymda turaqty jáne jaǵymdy moraldyq-psıhologııalyq jaǵdaı qalyptastyrýǵa múmkindik jasaıdy;
10) óziniń qyzmettik mindetterin oryndaý kezeńinde iskerlik kıim úlgisinde bolady.
7. Bilim berý prosesine qatysýshylarmen qarym-qatynas jasaýda pedagog qyzmetker:
1) jasyna, jynysyna, ultyna, dinı senimine, azamattyǵyna, shyǵý tegine, áleýmettik, laýazymdyq jáne múliktik jaǵdaılaryna nemese kez kelgen ózge de mán-jaılarǵa qaramastan adamnyń quqyǵyn, abyroıy men qadir-qasıetin qurmetteıdi;
2) bilim berý prosesine qatysýshylarǵa qatysty qarjylyq jáne ózge de bopsalaý faktilerine jol bermeıdi, óz áriptesteri tarapynan osyndaı is-áreketterdi boldyrmaý úshin kúsh salady;
3) óz is-áreketimen qoǵam tarapynan dáleldi syndarǵa jol bermeıdi, oǵan sabyrlylyqpen qaraıdy, óziniń kásibı qyzmetindegi kemshilikterdi joıý jáne ony jaqsartý úshin syndarly syndy paıdalanady;
4) bilim berý prosesiniń qatysýshylaryna kásibı qoldaý kórsetedi.
8. Áriptestermen qarym-qatynas jasaýda pedagog qyzmetker:
1) jalpy qabyldanǵan adamgershilik-ádeptilik normalaryn, sypaıylyq pen bııazylyqty saqtaıdy;
2) basqa pedagog qyzmetkerdiń kásibı biliktiligine kópshilik aldynda kúmán keltirmeıdi.
Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2016 jylǵy 10 aqpanda Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №13038 bolyp engizildi.