Internet-televızııa bizdiń órkenıetti ókshelep-aq keledi. Búgingi ınternettiń isine, ıaǵnı ne kórip, neni satyp alatynymyzǵa endi onlaın-TV (sandyq televızııa) tikeleı áser etetin bolady. Mýltekrandyq tehnologııanyń ornyna alýan túrli ıilgish smartfondar men smartbýkter keledi, al odan sál keıin golografıkalyq kórinisterdiń dáýiri saltanat qurmaq.
Sarapshylar damyǵan elder onlaın TV-ǵa bizdiń ǵasyrymyzdyń ekinshi onjyldyǵynda túgel kóshedi degen boljam aıtady. Bul degenińiz jańa tehnologııa qazirgi jerseriktik, efırlik jáne kabeldi televızııaǵa qarsy tegeýrindi básekeles bolady degen sóz.
Elimizde ınternet-televızııany tuńǵysh quryp, búgingi kúnde jemisti jumys istep jatqan qaraǵandylyq jýrnalıst Botagóz Omarovany áńgimege tartqandaǵy maqsatymyz da BAQ salasyndaǵy osy jańalyqtardyń jaı-japsaryna qanyǵa túsýden týyndaǵan edi.
– Onlaın-televızııanyń maqsat-múddesi týraly, tynys-tirligi jaıynda tarqata aıtyp berseńiz...
– Qoǵamdyq ınternet-televızııanyń shyǵarmashylyq tobynyń árbir tańy mindetti túrde bes mınýttyq lezdemeden bastalady. Jumysymyzǵa synı turǵydan qaraýǵa daǵdylanǵanbyz. Efırge kór-jerdi tyqpalamaımyz.
Jalpy, bizdiń kúndelikti jumys úderisimiz bylaısha túziledi: qandaı da bir sıýjet daıyn bolǵan soń ony ózimizdiń saıt pen ıýtýbqa júkteımiz. Onan keıin tanymal degen áleýmettik jelilerdiń bárine salamyz.
Bizdiń jańalyqtardy áleýmettik jelilerdi paıdalanýshylar ǵana emes, jetekshi aqparattyq agenttikter de paıdalansa eken deımiz. Shyn mánisinde, biz ınternettiń qazaqstandyqtardyń ómirine túpkilikti engenin bile tura dál osyndaı batyl ári táýekelge toly qadamǵa bardyq.
– Sizderge qandaı qarjy kózderi qoldaý kórsetip otyr? Jalpy, ınternet-telearnanyń redaksııa quramy týraly aıta ketseńiz...
– Biz memleketten de, qandaı da bir olıgarhtardan da kók tıyn almaımyz. Qazir jarnama, fılmder túsire bastadyq. Biraq, ázirge olardy ózimizdiń saıtymyzǵa salǵan joqpyz. Biz qoǵamdyq ınternet-televızııany aqparattyq qoqysqa toltyrǵymyz kelmeıdi. Sondyqtan, jańalyqtarymyz sonshalyqty kóp emes, esesine olardyń sapasy biz uıalmaı usynatyn deńgeıde dep oılaımyn. Básekeniń zamanynda shama-sharqymyzsha ter tógip júrmiz. Árıne, ońaı emes. Biraq biz ózimizdiń isimizden lázzat alamyz.
Bizdiń shtat alty adamnan turady. Eki operator, eki tilshi, mýltfılm sýretshisi jáne men.
– Búgingi kúnde Qaraǵandy onlaın-televızııasy oblys kóleminde tanymaldyqqa ıe bola bastady. Kóbinese qoǵamdaǵy ótkir máselelerdi kórsetip, ashy shyndyqty aıtady. Osy turǵydan kelgende qandaı da bir qysymshylyqty sezesizder me?
– Qysym degen barshylyq, ony jasyrýǵa bolmaıdy. Álbette, ony bizdi jaqtyra qoımaıtyn adamdar jasap otyr degen joramaldan basqa eshteńe aıta almaımyn. Jaqynda biz Qaraǵandyda bıýdjettiń 2 mlrd. teńgesine salynǵan Dostyq úıi týraly synı materıal jasadyq. Shynyn aıtqanda, bizdiń qalada sońǵy eki jylda birde-bir balabaqsha salynbady, sonymen qatar oblystyq aýrýhana 60 jyldyq tarıhynda jóndeý degendi atymen kórmegen edi. Osy jaıttardy tilge tıek ete otyryp ınfografıka jasap, jýrnalıstik zertteý júrgizdik. Mine, sodan bastap qorqytyp-úrkitken telefon qońyraýlary túse bastady, bázbireýler bılik týraly jaman sóz aıtpa degen syńaıdaǵy eskertýler jasady. Tipti, áldekimder meniń mashınam men úıimniń qaıdan kelgenin zerttep, surastyra bastady. Men ondaılarǵa «Nesıeler aman bolsyn!», dep kúle jaýap beremin.
Degenmen, qazirgi tańda bılik oryndarymen áriptestik negizde qarym-qatynas túze bastadyq. Eger bizdiń tarapymyzdan syn aıtylsa, onyń shyn bolatynyna kepildik bere alamyn.
Erekshe toqtala ketkim keletini, qazirgi tańda elimizde memlekettik tildegi jańalyqtardy kóretinderdiń sany kemip barady. Osy jaıt meniń qabyrǵama qatty batady. Máselen, Qaraǵandy óńirinde qazaq tildi jýrnalıstıkanyń qoldaý kórmeı otyrǵany qynjyltady. Bizdiń tilshiler qazaq tilin bilmeıtinderdi aıaýsyz synap júr. Bul – durys. Ana tilimiz aman turǵanda, ult retinde biz de asqaq bola bermekpiz.
– Onlaın-televızııanyń bolashaǵyna oı júgirtip, boljam aıta alasyz ba? BAQ-tyń bul túri bizdegi telearnalarǵa qanshalyqty básekeles bola alady?
– Biz dástúrli BAQ-tarǵa básekeles emespiz, biz ınternette jumys isteımiz. Bizdiń jańalyqtardy kóptegen adamdar ózara bólisip júr, materıaldarymyzdy basqa BAQ-tar da paıdalana bastady. Munyń ózi biz úshin kórsetkish. Sonan soń, biz sońǵy kezderi qazaqstandyqtardyń jaǵymdy jańalyqtardy saǵyna bastaǵanyn baıqadyq. Mysaly, bizdiń jýyrda jasaǵan dárigerler týraly habarymyzdyń kórsetilimi kún saıyn artyp keledi. Bizdiń bolashaqtaǵy maqsatymyz – senimdi seriktester taýyp, Qazaqstan boıynsha tilshilik torap qurý. Kásibı qural-jabdyqtar alyp, shtatty kóbeıtýdi armandaımyz.
Bizdiń joba áleýmettik baǵdarǵa ıe. Elimizdiń basty baılyǵy paıdaly qazbalar men aqsha emes, adamdar ekenin bar daýsymyzben aıtqymyz keledi.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Qaırat ÁBILDINOV,
«Egemen Qazaqstan»
QARAǴANDY