Mejesi bıik mereıli beles

ShYU-nyń mereıtoılyq keńesi onyń halyqaralyq qoǵamdastyqta bedeli ósip, mártebesi artyp kele jatqanyn aıǵaqtap berdi Keshe Memleket basshysy  Nursultan Nazarbaev О́zbekstan  astanasy – Tashkent qalasynda ótken Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna (ShYU) múshe memleketter basshylary keńesiniń otyrysyna qatysty Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtan bólek sammıtke uıymnyń bıylǵy tóraǵasy О́zbekstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Islam Karımov, Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Tóraǵasy Sı Szınpın, Qyrǵyz Respýblıkasynyń Prezıdenti Almazbek Atambaev, Reseı Federasııasynyń Prezıdenti Vladımır Pýtın, Tájikstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Emomalı Rahmon, sonymen qatar, uıymǵa tóraǵalyq etken eldiń arnaıy shaqyrylǵan qurmetti qonaǵy retinde Túrikmenstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Gýrbangýly Berdymuhamedov, baıqaýshy memleketter retinde Aýǵanstan Islam Respýblıkasynyń Prezıdenti Mohammad Ashraf Ǵanı, Pákistan Respýblıkasynyń Prezıdenti Mamnýn Hýseın, Belarýs Respýblıkasynyń Prezıdenti Aleksandr Lýkashenko, Úndistan Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Narendra Modı, Iran Islam Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstri Djavad Zarıf, Mońǵolııa Prezıdenti Sahıagıın Elbegdorj, ShYU Bas hatshysy Rashıd Alımov, ShYU-nyń Terrorızmge qarsy óńirlik qurylymy atqarýshy komıtetiniń dırektory Evgenıı Sysoev qatysty. Aýqymdy jıynǵa qatysqan bedeldi qonaqtardyń arasynda BUU, UQShU, TMD, ASEAN, AО́SShK uıymdarynyń da ókilderi boldy. Osydan 15 jyl buryn qurylǵan Shan­haı yntymaqtastyq uıymy sońǵy jyldar ishinde óńirlik deńgeıde ǵana emes, dúnıejúzilik aýqymda serpindi túr­de damyǵan kóp salaly, jetekshi ynty­maqtastyq uıymdardyń birine aınal­dy. Qazirgi tańda ol óziniń saıası-dıp­lomatııalyq sıpatyna sáıkes, tu­raqty túrde nyǵaıyp keledi. ShYU oǵan múshe memlekettermen ǵana emes, álemdegi BUU, AО́SShK, UQShU sekildi bedeldi uıymdarmen de aradaǵy óza­ra yqpaldastyǵyn jandandyra oty­ryp, óńirdegi qaýipsizdik pen turaqty­lyqty saqtaý máselelerimen qatar, eko­no­mıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq salalardy damytý jaıyn da únemi nazarda ustap otyrady. Árıne, aýqymdy uıym bolǵannan keıin túrli sıpatta qıyndyqtar týyn­dap, kedergiler de kezdesýi múmkin. Soǵan sáıkes, pikirtalastar da oryn alyp jatady. Alaıda, sarapshylar «qan­daı da bir qarama-qaıshylyqtarǵa negiz­delgen pikirtalastar oryn alǵany­men, seriktes eldiń ustanymdaryna qur­metpen qaraı otyryp, ár el óziniń ult­tyq kózqarasyn qorǵaıtyn bolsa, bul da belgili bir deńgeıde uıym qyz­metin tıimdi úılestirýge yqpal ete­tinin» alǵa tarta otyryp, bul óz keze­ginde ShYU aıasynda atqarylatyn is-sha­ralar yrǵaǵynyń artýyna sep bola­tynyn aıtýda. О́zbekstanda bas qosqan Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna múshe memle­ketter basshylarynyń keńesi aldy­men shaǵyn quramda ótti. Jıyndy ashqan ShYU-ǵa  tóraǵalyq tizginin ustaǵan О́zbekstan Prezıdenti Islam Karı­mov uıym jumysyn jandandyrý baǵytyndaǵy strategııalyq tetik ýaqyt ótken saıyn nyǵaıyp kele jatqanyn, bul óz kezeginde ShYU bedeliniń artýy­na yqpal etetinin aıtty. Onyń sózine qaraǵanda, О́zbekstan memleketi uıymǵa tóraǵalyq etý kezinde uıym aıasynda atqarylǵan is-sharalardyń nátıjeli bolýyna barynsha kúsh salýǵa tyrysqan. ShYU sheńberinde mańyzdy qujattar ázirlendi, О́zbekstannyń uıymǵa tóra­ǵalyq etýi aıasynda ótkiziletin negizgi jıyn-basqosýlardyń merzimderi bel­gilendi, Úndistan men Pákistannyń ShYU-nyń tolyqqandy múshesine aınalý úde­risterine qatysty jumys jospary bekidi. Jalpy, О́zbekstannyń uıymǵa tóraǵalyǵy kezinde 50-den astam is-shara uıymdastyryldy. Búgin ShYU-ǵa múshe memleketter basshylarynyń qaraýyna óte aýqymdy ári mańyzdy qujattar tizimi usynylady. Bul qujattar – uıymnyń barlyq organy men qurylymdarynyń, máselen, Ulttyq úılestirýshiler, Úkimet basshylary, Syrtqy ister mınıstrleri deńgeılerindegi keńesterdiń birlesken kúsh-jigeri men olardyń osy kúnge deıin atqarǵan qyrýar jumystarynyń nátıjesi. Buǵan bizdiń elderimiz sarap­shy­larynyń, mınıstrlikteriniń, túrli vedomstvolarynyń da jumystaryn qo­sýǵa bolady. Mine, osyndaı ortaq kúsh biriktirýdiń arqasynda memleketter basshylaryna ShYU-nyń 15 jyldyǵyna sáıkes kelgen Tashkent deklarasııasy, uıymdy 2025 jylǵa deıin damytý strategııasyn júzege asyrýdy kózdeıtin jumys jospary usynylatyn bolady. Bul qujattar uıymnyń maqsat-mindetterin júzege asyrýda basty baǵyt-baǵdar bolyp qana qoımaı, oǵan senimdi saıası negiz qalary anyq. Sonymen qatar, bul qujattar uıymnyń halyqaralyq uıymdardaǵy bedeliniń artýyna da yqpal eteri sózsiz. Búgin Úndistan men Pákistan uıymnyń tolyqqandy múshesi mártebesin  ıelenýleri úshin olardyń negizgi mindetteri kórinis tapqan memorandýmǵa qol qoıylýy uıym damýyndaǵy jańa kezeńniń bastaýy bolmaq. Jasyratyny joq, bul qujattarǵa qatysty kelissóz úderis­teri óte kúrdeli sıpatta órbidi. Ony moıyndaýymyz kerek. Sony­men, kelissózderdiń nátıjesinde biz bar­lyq qıyndyq pen kedergiden ótip, keı­bir qarama-qaıshylyqa toly kózqaras­tarymyzdy bir shetke ysyryp qoıyp, ortaq pikirge keldik. Oǵan ShYU-nyń ortaq strategııalyq maqsat-mindetterin basshylyqqa alǵanymyz yqpal etti, dedi I.Karımov. Budan keıin shaǵyn quramdaǵy otyrys keńeıtilgen quramda jalǵasty. О́z sózinde О́zbekstan Prezıdenti 15 jyl buryn qurylǵan uıymnyń bedeli kún ótken saıyn artyp kele jatqanyn túrli mysaldarmen dáleldeı kele, uıymnyń aldaǵy qyzmetiniń de mańyzdy da nátıjeli bolatynyna senim bildirdi. Budan keıin ol sózdi Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevqa usyndy. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev aldymen jıynǵa qatysý­shy­lardy uıymnyń 15 jyldyq mereıtoıymen quttyqtady. Memleket basshylary keńesiniń bıylǵy otyrysy Shanhaı yntymaqtastyq uıymy tarıhyndaǵy mań­yzdy datalar turǵysynan alǵanda aıryq­sha mánge ıe. 20 jyl buryn Qytaı, Reseı, Qazaqstan, Qyrǵyzstan jáne Tájikstan basshylary jańa kópjaqty óńirlik únqatysý tetigin iske qosty, dedi N.Nazarbaev. Bul rette, Qazaqstan basshysy Shanhaıda qol qoıylǵan shekaralar aýdandarynda áskerı saladaǵy senimdi nyǵaıtý týraly biregeı kelisim «Shanhaı úderisiniń» bastalýyna túrtki bolǵanyn eske saldy. 2001 jyly ShYU-ny qurý týraly deklarasııanyń qabyldanýy HHI ǵasyrdaǵy qaýipsizdik pen yntymaqtastyqty qamtamasyz etýge jańa ádister izdeýde salystyrylyp, tekserilgen qadam boldy. Bizdiń kez­desýimizge qatysýshylardyń barlyǵyn jáne qonaqtardy uıymymyzdyń 15 jyl­dyq mereıtoıymen quttyqtaýǵa ruqsat etińizder,  dedi N.Nazarbaev. Budan keıingi kezekte Elbasy Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń halyqaralyq terrorızmge qarsy birlesken is-qımyly týraly málimdeme qabyldaý qajettigine toqtaldy. Jańa ahýal óńirlik, sonymen qatar, jahandyq aýqymdaǵy halyqaralyq qaýipsizdikti nyǵaıtýda bizdiń uıymnyń tıimdiligin arttyrýdy talap etedi,  dedi N.Nazarbaev. Osy rette Qazaqstan Pre­zı­denti bul syn-qaterlerge ShYU-nyń dálme-dál jaýaby 2016-2018 jyldarǵa ar­nalǵan «zulymdyqtyń úsh kúshimen» kúrestegi yntymaqtastyq baǵdarlamasyn tıimdi júzege asyrý bola alatynyn basa aıtty. Biz ShYU-nyń halyqaralyq terrorızmge qarsy birlesken is-qımyl týraly málimdemesin ázirlep, qabyldaýdy usynamyz. Ekstremızmmen kúres boıynsha ShYU konvensııasyn ázirlep, qabyldaý ózekti qadam bolyp kórinedi. Dinı ekstremızm beıbitshiliksúıgish ıs­lam­­men jáne basqa da dindermen teńes­ti­ril­meýi mańyzdy, dedi Qazaqstan basshysy. N.Nazarbaev ústimizdegi jyldyń mamyrynda Qazaqstannyń BUU qamqor­lyǵymen AQSh-tyń Nıý-Iork qalasynda ótkizilgen «Din beıbitshilik úshin» atty joǵary deńgeıdegi únqatysýyna bastamashylyq jasap, Astanada «Dinder terrorızmge qarsy» dep atalatyn halyqaralyq konferensııa ótkizgenine toqtaldy. Sonymen birge, ol Qazaqstan ShYU-ǵa múshe memleketterdiń 2017-2020 jyldarǵa arnalǵan esirtkige qarsy strategııasy men onyń is-qımyl baǵdarlamasyn qabyldaýdy jaqtaıtynyn aıtty. ShYU men Ortalyq Azııa  óńirlik aqparattyq úılestirý ortalyǵynyń «Esirtkige qarsy birgemiz» birlesken aldyn alý aksııasyn ótkizýdi usynamyz, dedi bul oraıda Qazaqstan Prezıdenti. Keńeste sóılegen sózinde N.Nazarbaev Úndistan men Pákistannyń ShYU-ǵa qosylýy onyń halyqaralyq arenadaǵy be­deli men róliniń joǵary ekenin kórse­tetindigin jetkizdi. Úndistan men Pákistannyń bizdiń uıymǵa qosylýy ShYU damýynyń sapaly jańa kezeńin pash etip, onyń halyqaralyq arenadaǵy bedeli men rólin kórsetedi. Aldaǵy jyl­dary Irannyń ShYU qataryna qabyl­danýy da bizdiń ózara is-qımylymyzdy keńeıte túsetin bolady, dedi N.Nazarbaev. Sonymen qatar, ShYU-ǵa múshe memle­ketterdiń qataryna jańa elderdiń qosylýy nátıjesinde uıym Eýrazııa aýmaǵynyń 65 paıyzdan astamyn, Jer shary halqynyń 45 paıyzyn jáne álemdik ishki jalpy ónimniń 19 paıyzdan astamyn biriktiretindigin aıtty. Osydan biraz ýaqyt buryn men Birikken Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńistik qurý bastamasyn kóterdim. Bul rette negizgi element Ji­bek jolynyń tarıhy baǵdaryn jandan­dyrý jolymen Eýrazııalyq jelilik orta­lyqtaryn ınfraqurylymdyq biriktirý bolyp sanalady, dedi Elbasy óziniń sózinde. О́zbekstanda ótken keńes barysyn­da Qazaqstan basshysy Shanhaı ynty­maq­­tastyq uıymyna múshe memleketter men baıqaýshy elderdi biriktiretin Eýra­zııalyq tranzıttik-kólik habyn qurý qajettigin aıtty. Qazaqstan Prezıdenti óz sózinde Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq pen Qytaı tarapynyń «Jibek joly ekonomıkalyq beldeýi» jobasyn baılanystyrý yntymaqtastyqtyń aýqymdy bolýyna jol ashatynyn jetkizdi. Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna múshe memleketter men baıqaýshy elderdi biriktiretin Eýra­zııalyq tranzıttik-kólik habyn qurý­dy usynamyn, dedi N.Nazarbaev. Qazaq­stan basshysy, sonymen qatar, Qazaq­stannyń Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq pen Qytaı tarapynyń «Jibek joly eko­no­mıkalyq beldeýi» jobasyn tamasha úılestiretin «Nurly Jol» ınfraqu­rylymdyq damý baǵdarlamasyn júzege asyrýǵa kirisip ketkenin aıtty. Nursultan Ábishuly saýda-ekono­mı­kalyq yntymaqtastyqty tereńdetý ShYU aıasyndaǵy Erkin saýda aımaǵyn qurý sharttaryn qamtamasyz etetinin atap ótti. «Astana» Halyqaralyq qarjy or­ta­ly­ǵynyń áleýetin belsendi iske qosý der mezgilinde júrgizilip jatqanyn aıta ke­le: «Ol táýelsiz zań júıesi men jeńil­­dikti salyqtyq rejimi bar óńirlik qar­­jy-ınvestısııalyq habqa aınalýy  tıis», dedi. Sonymen birge, óńirdegi makro­ekonomıkalyq damýdy yntalandyrý úshin Azııa ınfraqurylymdyq ınvestısııa bankiniń múmkinshilikterin paıdalanýdyń mańyzdy ekenin aıtty. Saýda-ekonomıkalyq jáne qarjy-ınvestısııalyq yntymaqtastyqty tereńdetý bolashaqta ShYU aıasynda Erkin saýda aımaǵyn qurý úshin qajetti sharttardy qamtamasyz etedi, dedi N.Nazarbaev bul rette. Qazaqstan basshysy eger Qazaqstan BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes múshesi retinde saılansa, qaýipsizdikti nyǵaıtý máselelerin belsendi ilgeriletýge nıetti ekenin jetkizdi. О́ńirlik jáne halyqaralyq máseleler taqyrybyn qozǵaı kele, ShYU-nyń syrtqy shekarasy boıynda shıelenis oshaqtarynyń saqtalyp otyrǵanyn atap ótsem deımin. О́ńirlik qaýipsizdikti qamtamasyz etýde Aýǵanstandaǵy turaqtylyqty qoldaý mańyzdy, dedi N.Nazarbaev. Osy rette ol Kabýldyń jalpyulttyq únqatysýdy jolǵa qoıý jáne saıası reforma júrgizý boıynsha sharalaryna qoldaý bildiretindigin basa aıtty. Iаdrolyq qarýdy taratpaý jónindegi sharttyń qatysýshysy retinde Qazaqstan KHDR-diń ıadrolyq baǵdarlamasy boıynsha altyjaqty kelissózdi jandandyrýdy qoldaıdy. Tolyqtaı alǵanda, Qazaqstan BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes múshesi retinde saılanatyn bolsa, onda qaýipsizdikti nyǵaıtý máselelerin belsendi ilgeriletýge nıetti,  dedi Qazaqstan Prezıdenti. Sóziniń sońynda N.Nazarbaev ShYU-nyń kelesi sammıti 2017 jyldyń maýsym aıynda Astanada ótetinine toqtaldy. Qazaqstan ózine júktelgen zor jaýapkershilikti sezine otyryp, aldaǵy jyly Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna tóraǵalyq etýdiń joǵary mıssııasyn ózine qabyldaıdy. Biz osy jyldar ishinde ózbek tarapy atqarǵan aýqymdy jumystardy jalǵastyrýǵa, ShYU-ny damytý men nyǵaıtýǵa óz úlesimizdi qosýǵa, onyń álemdegi róli men bedelin art­tyrýǵa nıettimiz, – dedi Memleket basshysy. Qazaqstan Prezıdenti, osy oraıda, Qazaqstannyń tóraǵalyǵy kezindegi basymdyqtar retinde óńirlik qaýipsizdikti nyǵaıtý, ekonomıkalyq ynty­maqtastyqty damytý, tranzıttik-kóliktik áleýetti arttyrý, mádenı jáne gýmanıtarlyq baılanystardy tereńdetý máselelerin atady. Qorytyndy shara 2017 jyldyń 8-9 maýsymynda Astanada ótetin ShYU-ǵa múshe memleketter basshylarynyń sammıti bolmaq,  deı kele, Nursultan Ábishuly jıynǵa qatysqan memleket basshylary men qonaqtardy keler jyly Qazaqstanǵa kelýge shaqyrdy. Qazaqstan Prezıdentinen keıin sóz alǵan Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Tóraǵasy Sı Szınpın ózara túsinistik pen senimge qurylǵan uıymnyń ǵumyry uzaq bolatynyn, bul rette, ShYU-nyń bedeli barǵan saıyn ósip kele jatqanyn atap ótti. Zaman jahandanǵan saıyn jańa qaýip-qaterlerdiń óristeı túsetini daýsyz, sondyqtan, uıym aıasyndaǵy jumystardy odan ári júıelendire túsip, ortaq mindetterdi birlese sheshýdiń joldaryn qarastyrýdy jalǵastyra bergenimiz jón, dedi Qytaı Tóraǵasy. Qyrǵyzstan Prezıdenti Almazbek Atambaev birlesken kúsh-jigerdiń arqasynda álemdi alańdatqan terrorızm men ekstremızm sekildi «keri qubylystarǵa» birlese tótep berýdiń mezgil ótken saıyn ózektilene túskenine toqtaldy. Mundaı jaǵdaıda uıymǵa múshe elder óńirdegi turaqtylyq pen qaýipsizdikti saqtaý baǵytyndaǵy jumystardy shırata túsýi kerek. ShYU qurylǵan kúnnen beri onyń aıasynda atqarylǵan jumystardyń serpini artqandyǵyn aıtqanymyz jón. Aldaǵy ýaqytta biz turaqtylyq pen qaýipsizdik syndy ótkir máselelerden bólek, saýda-ekonomıkalyq, mádenı-gýmanıtarlyq baǵyttaǵy is-sharalardy da nátıjeli túrde jalǵastyra beretin bolamyz dep oılaımyn, dedi Qyrǵyzstan Prezıdenti. Reseı Prezıdenti Vladımır Pýtın 15 jyldyń bederinde uıymnyń bedeli de óskenine, al quzyretiniń salmaqtana túskenine toqtaldy. Bul uıymnyń ózara senimdilik pen túsinistik, teń quqylyq sekildi qaǵıdattarǵa negizdelip kele jatqandyǵy qýantady. Uıymnyń álem halqynyń 45 paıyzǵa jýyǵyn qamtyp otyrǵany kóp nárseni ańǵartady. Buǵan Úndistan men Pákistan elderiniń uıymnyń tolyqqandy múshesine aınalýyna barynsha umtylǵany dálel bola alady, dedi Reseı Prezıdenti. О́z sózinde ol, sondaı-aq,  terrorızmge qarsy qurylymnyń jańa tetikterin júzege asyrýdyń qajettiligin ýaqyt dáleldeı túskenine toqtaldy. Tájikstan Prezıdenti Emomalı Rahmon Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna jańa elderdiń múshe bolýy qyzmet etý pishiminiń jańasha sıpatqa aýysýyna, bul sáıkesinshe, onyń yqpalynyń artýyna da sep bolatynyn jetkizdi. Uıymnyń basty strategııasy onyń búkil keńistigindegi turaqtylyǵy men qaýipsizdigin saqtaýǵa negizdelgen. Qarýly qaqtyǵystar men túrli sıpattaǵy shıelenisterdiń, soǵys órtiniń órshýi, terrorızm men ekstremızmniń kúsh alýy jaǵdaıynda ShYU-nyń qyzmet etý tetikterin de nyǵaıtý qajettigin ýaqyt dáleldep otyr. Endeshe, biz bul baǵytta birlese kúsh biriktirýdi jalǵastyrýymyz kerek. Buǵan qosa, kólik-kommýnıkasııa salasynyń damýy elderdiń saýda-ekonomıkalyq baǵytta damýyna yqpal eteri anyq. Mádenı-gýmanıtarlyq yqpaldastyq máselesi de jaqsy jolǵa qoıylǵan, dedi E.Rahmon. Jıyn aıasynda sóz alǵan Pákistan Prezıdenti Mamnýn Hýseın men Úndistan Premer-mınıstri Narendra Modı uıymnyń tolyqqandy múshesine aınalýyna senim artyp, qoldaý tanytqandary úshin ShYU-ǵa múshe memleketter basshylaryna alǵystaryn bildirdi. Sonymen qatar, uıymnyń Qazaqstanda ótetin kelesi sammıtinde óz elderiniń uıymnyń teń quqyly múshesi bolatynyn, ShYU-nyń tolyqqandy múshesine aınalý onyń qyzmetin jandandyrýǵa sep bolatynyn atap kórsetti. Uıymnyń Terrorızmge qarsy  óńirlik qurylymy atqarýshy komıtetiniń dırektory Evgenıı Sysoev uıymnyń qaýipsizdik pen turaqtylyqqa negizdelgen strategııasyn júzege asyrýǵa sáıkes, 2015 jyly ShYU-ǵa múshe elderdiń tıisti organdary júrgizgen nátıjeli jumystardyń arqasynda terrorıstik jáne ekstremıstik sıpattaǵy 167 qyl­mys­tyń aldyn alý múmkin bolǵanyn jetkiz­di. Buǵan qosa, 200-den astam adam qyl­mystyq jaýapkershilikke tartyldy, 150 terrorıstiń kózi joıyldy, olardyń myń­ǵa tarta jaqtastary ustaldy, qoldan jasal­ǵan 200-ge tarta jarylǵysh zattar men 1500-ge jýyq qarý-jaraq tárkilendi, dedi E. Sysoev. Onyń aıtýynsha, mundaı jumystardyń júzege asyrylýyna ózara jedel aqparatpen almasý tetikteriniń jetilgeni sep bolǵan. Keńes aıasynda, sondaı-aq, Belarýs, Mońǵolııa, Túrikmenstan, Aýǵanstan pre­zıdentteri men halyqaralyq uıym­dardyń ókilderi de sóz sóıledi. Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna múshe memleketter basshylary keńesiniń uıymnyń 15 jyldyq mereıtoıyna sáıkes kelgen jıynynyń qorytyndysynda birqatar qujattarǵa qol qoıyldy. Máselen, ShYU-nyń 15 jyldyǵyna oraı Tashkent deklarasııasy qabyldandy. Sonymen qatar, ShYU-nyń 2025 jylǵa deıingi damý strategııasyn júzege asyrý boıynsha 2016-2020 jyldarǵa arnalǵan is-qımyl josparyn bekitý týraly, ShYU-ǵa múshe memleket mártebesin alý maqsatynda Úndistan Respýblıkasynyń mindettemeleri jónindegi memorandýmǵa qol qoıý týraly, ShYU-ǵa múshe memleket mártebesin alý maqsatynda Pákistan Islam Respýblıkasynyń mindettemeleri jónindegi memorandýmǵa qol qoıý týraly, ShYU-nyń 2015 jyldyń shildesi men 2016 jyldyń maýsymy kezeńindegi  qyzmeti týraly uıymnyń bas hatshysynyń baıan­damasyn bekitý týraly, Lańkestikke qarsy óńirlik qurylymnyń 2015 jylǵy qyzmeti týraly ShYU-nyń Lańkestikke qarsy óńirlik qurylymy keńesiniń baıandamasyn bekitý týraly, ShYU-ǵa múshe memleketter basshylary keńesiniń otyrysyn ótkizý merzimi týraly ShYU memleket basshylary keńesiniń sheshimderi, buǵan qosa, ShYU-ǵa múshe memleket mártebesin alý maqsatynda Úndistan Respýblıkasynyń mindettemeleri týraly memorandým, ShYU-ǵa múshe memleket mártebesin alý maqsatynda Pákistan Islam Respýblıkasynyń mindettemeleri týraly memorandým, Týrızm salasynda ShYU-ǵa múshe memleketter yn­ty­maq­tastyǵyn damytý baǵdarlamasy bekitildi. Sonymen qatar, ShYU-ǵa múshe memleketter basshylary keńesiniń otyrysy týraly aqparattyq habarlama qabyldandy. * * * Qazaqstan basshysy Nursultan Nazarbaev keńes aıasynda Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Tóraǵasy Sı Szın­pınmen kezdesti. Kezdesý barysynda Nursultan Nazarbaev pen Sı Szın­pın ekijaqty yntymaqtastyqty damy­týǵa qatysty, onyń ishinde saýda-ekono­mı­kalyq, ınvestısııalyq, otyn-energe­tıkalyq, tranzıt-kólik jáne mádenı-gýmanıtarlyq salalardaǵy keń aýqymdy máselelerdi talqylady. Sondaı-aq, memleketter basshylary eki eldiń Shanhaı yn­ty­maqtastyq uıymy aıasyndaǵy ózara is-qımylynyń negizgi baǵyttaryn qaras­tyryp, óńirlik jáne halyqaralyq kún tártibindegi birqatar jaıttar jóninde pi­kir almasty. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Sı Szınpındi Qytaı kom­mý­nıstik partııasynyń qurylǵanyna 95 jyl tolýymen quttyqtady. Partııanyń kósh­basshylyǵymen Qytaı halqy búgingideı bıikterge jetip, eldi álemniń eń damyǵan memleketteriniń qataryna qosý mindetin alǵa qoıyp otyrǵanyn atap ótti. Sı Szınpın táýelsizdik jyldary Qazaqstan Nursultan Nazarbaevtyń basshylyǵymen álemdik saıası úderisterge belsene qatysyp, egemendi damý men áleýmettik-ekonomıkalyq reformalar jolynda eleýli tabystarǵa jetkenin atap ótti. Sondaı-aq, QHR Tóraǵasy Qazaqstannyń Astanada EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesin ótkizý jónindegi bastamasyna qoldaý bildirdi. Áńgimelesý barysynda taraptar kólik jáne kommýnıkasııa salasyndaǵy ekijaqty yntymaqtastyq áleýetiniń joǵary eke­nine nazar aýdaryp, «Nurly Jol» jáne «Jibek jolynyń ekonomıkalyq beldeýi» baǵdarlamalarynyń bir-birin ózara tolyqtyryp turatynyna toqtalyp ótti. Sondaı-aq, eki el aýmaǵy arqyly ótetin kó­lik dálizderin odan ári nyǵaıtý jáne damytý qajettigi aıtyldy. Budan bólek, Nursultan Nazarbaev pen Sı Szınpın Qazaqstan men Qytaı ara­syndaǵy taýar aınalymyn jańa sapaly deńgeıge kóterip, onyń kólemin ul­ǵaıtýǵa nıetti ekendikterin bildirdi. Eki mem­lekettiń kóshbasshylary agro­óner­kásip salasyndaǵy uzaq merzimge arnalǵan seriktestikti odan ári nyǵaıtý jóninde ýaǵdalastyqqa qol jetkizdi. * * * Nursultan Nazarbaev qazaqstandyq BAQ ókilderi úshin ShYU-ǵa múshe memle­ketter basshylary keńesi otyrysyna qa­tysý qorytyndysyna arnalǵan brı­fıng ótkizdi. Brıfıng barysynda Nursultan Nazarbaev ShYU-ǵa múshe memleket­ter bas­­shy­larynyń keńesi otyrysyna qaty­sýy­­nyń basty qorytyndylaryn atap ótti. Búgin ShYU-nyń mańyzdy, tarıhı máni bar sammıtteriniń biri ótti dep esepteımin. Qazaqstan Qytaımen shekaraǵa qatysty aýmaqtyq máselelerin sheship jatqan bes respýblıkanyń qatarynda uıymdy qurýdyń bastamashylarynyń biri retinde onyń bastaýynda  turdy. Qazirgi basym baǵytynyń biri ekonomıkalyq yntymaqtastyqty damytý bolyp sanalatyn bizdiń uıym ekonomıkalyq jáne saıası jaǵynan mańyzdy álemdik oıynshyǵa aınaldy, dedi Qazaqstan basshysy. Qazaqstan Prezıdenti sammıt aıasynda Úndistan men Pákistannyń uıymǵa kirýi jónindegi negizgi qujattarǵa qol qoıyl­ǵanyn aıtty. – Úndistan men Pákis­tannyń qosylýynyń arqasynda uıym Eý­razııanyń kóp bóligin, Jer shary turǵyn­darynyń jartysyna jýyǵyn jáne álem ekonomıkasynyń 20%-yn qamtıtyn asa zor jahandyq qurylymǵa aınaldy. ShYU-ǵa múshe memleketterdiń kólik-logıstıka beketteri arqyly toǵy­sýy, elderimizdiń ekonomıkalyq shekara­larynyń ashylýy jáne Uly Jibek joly­nyń jańǵyrtylýy Qazaqstanǵa bola­shaqta zor basymdyqtar beredi, dedi N.Nazarbaev. Budan bólek, Prezıdent is-shara aıasynda ótken ekijaqty kelissózderdiń ne­gizgi nátıjeleri týraly aıtyp ótti. – Biz bú­gin QHR Tóraǵasymen kezdesý kezinde eli­mizdi ındýstrııalandyrýda mańyzdy ról atqaratyn 50-den astam birlesken kásip­oryn qurý perspektıvalaryn qaras­tyrdyq. Aýǵanstan Prezıdentimen kelis­sózder barysynda sol eldegi jaǵdaı tal­qylandy. Búginde Qazaqstan aýǵan stýdentteriniń bilim alýyna qoldaý kórsetýin jalǵastyrýda. Aýǵanstanǵa 150 maman qaıta oralyp, olar taıaýda jumys isteı bastaıdy. Sonymen qatar, biz elimizdiń joǵary oqý oryndaryna jyl saıyn 50 adamnan qabyldap, Aýǵanstan ekonomıkasynyń qaıta qalpyna kelýine kómek kórsetýdemiz, dedi Qazaqstan Pre­zıdenti. Sondaı-aq, Nursultan Nazarbaev ShYU-ǵa múshe memleketter basshylary keńesiniń kelesi sammıti 2017 jylǵy 8-9 maýsymda Astanada ótetinin habarlap, sońynan keńes qorytyndylaryna qanaǵattanatynyn aıtty jáne onyń der kezinde ótip otyrǵan asa mańyzdy shara ekenin atap kórsetti. Láıla EDILQYZY, «Egemen Qazaqstan» – Tashkentten Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV