Aqkól óńirinde 2006 jyldan beri ǵana jaryq kóre bastaǵan edi
Aqkól aýdany tarıhy mol, kóne aýdandardyń birine jatady. Elimiz egemendik alǵannan keıin basqa ulttyń ókilderi tarıhı otandaryna bet burdy da, sheteldegi óz aǵaıyndarymyz, alys aýdandarda turatyn qazaqtar astanaǵa jaqyndaý maqsatynda kúre joldyń ústinde turǵan, tabıǵaty ásem Aqkól aýdanyna qonystana bastady. Aýdan ortalyǵynda qazaqsha oqytýdyń qajettiligi týdy. 1990 jyly bárimiz jabylyp júrip, zorǵa ashqan birinshi qazaq synyby qazaq mektebiniń irgetasy boldy dep tolyq aıta alamyz. Onymen qosa, qazaqtar basym turatyn aýyldardaǵy mektepterdi ana tiline kóshirdik. Qazaqsha tárbıeleıtin balabaqshalar men toptar jumys isteı bastady. Mádenıet oshaqtary da ulttyq salt-dástúrlerimizdi damytý jolynda boldy.
Endi túıini sheshilmeı turǵan máseleniń biri – ana tilinde gazet shyǵarý edi. Alǵashqyda sol kezdegi gazet redaktory Bátıma Qamyspaeva «Znamıa Rodıny» gazetine qazaq tilinde qosymsha shyǵaryp júrdi. Ol óte az, mazmuny jaǵynan da talapqa saı bolmaıtyn. Osy máseleniń túıini egemendik alǵanymyzǵa 15 jyl bolǵanda ǵana sheshildi. 2006 jyldyń mamyr aıynda «Aqkól ómiri» atty qazaqsha gazettiń birinshi sany shyqty. Alǵashqy redaktory Qýanysh Dáýlethanuly Nursadyqov. Qýanysh inimizge biraz qıyndyqtardy jeńýge týra keldi. Qazaq tilinde jazatyn kadr joq.Redaksııanyń ǵımaraty birneshe jyl jóndeý kórmegen. Búgingi kún talabyna sáıkes keletin baspa tehnıkalary bolmady. Alǵashqyda ózi tilshi, ózi redaktor. Birte-birte qoǵamdyq tilshilerdi tarta bastady. Gazetti taratý máselesi de qıyndyqtar týǵyzdy. Osy qıyndyqtardy jeńýge ómir tájirıbesi, ótken joldary úlken kómek berdi.
Qýanysh Shyǵys Qazaqstan oblysynyń tabıǵaty ásem Altaı taýlarynyń bókterinde dúnıege kelgen. Aýylda ósip, orta mektepti bitirip, joǵary oqý ornyn támamdaǵannan keıin qyzmetke joldama alady. Osy kezeńnen bastap Qýanysh Dáýlethanuly óz qyzmetinen basqa qoǵamdyq ómirge belsene aralasady. Qatardaǵy ustazdan aýdandyq bilim bóliminiń meńgerýshisine deıin kóterilgen. Bul jaýapty jumysy Keńes Odaǵy ydyrap, elimiz egemendik alǵan kezge saı keldi. Sol kezeńde bizdiń keıipkerimiz Qatonqaraǵaı aýdanynyń bilim salasyn basqarǵan.
Odan keıin aýdan basshylarynyń uıǵarymymen gazetke redaktorlyq qyzmetke aýystyrylǵan. Munda da mol tájirıbe jınaqtaǵan. Sol tájirıbesi Aqkól aýdanyna kelip, qazaq tildi «Aqkól ómiri» gazetin shyǵarý kezinde kóp septigin tıgizdi. Mine, aqkóldikterdiń ana tilinde óz aýdanynyń gazetin oqı bastaǵandaryna 10 jyl toldy. Gazettiń shyǵarý sapasy, mazmuny jyldan jylǵa jaqsaryp keledi. Sonda da sheshilmegen problemalar shash-etekten. Olardyń negizgileri – qarjy, kadr máseleleri.
Soǵan qaramastan, gazet aýdanymyzdyń mol tarıhyn oqyrmandarǵa jetkizýde. Aýdanymyzdan shyqqan tulǵaly azamattarymyz Jaıyq Bekturov, Saǵadat Nurmaǵambetov, birneshe Keńes Odaǵynyń batyrlary men Sosıalıstik Eńbek Erleri, t.b. týraly maqalalar júıeli berilip turady. Aýdannyń belgili azamattary týraly «Aqkól – azamatymen ajarly» degen aıdarmen estelik kitaptar serııasyn shyǵara bastady.
Qýanysh Aqkól aýdanynyń tarıhynda kórnekti iz qaldyryp keledi. Ol orys tildi aýdanda birinshi bolyp gazetti memlekettik tilde shyǵardy. Ári alǵashqy redaktor, Aqkól aýdandyq máslıhatynyń depýtaty.
О́r Altaıda ósip, Saryarqa tósine er jasy 50-inde kelip, 10 jyl baspa jumysynyń qıynshylyqtaryn jeńe otyryp alpystyń asqaryna abyroımen shyqqan Qýanysh Dáýlethanuly adal da ádil minezimen, qaısarlyǵymen aýdanymyzda memlekettik tildiń óz dárejesine kóterilýi jolynda áli talaı belesterdi baǵyndyratynyna zor senimmen qaraımyn.
Erkin DÁÝEShULY,
Aqkól aýdanynyń qurmetti azamaty, Qazaqstan Jýrnalıster odaǵynyń múshesi
Aqmola oblysy