Eńbek etkenniń eńsesi bıik

Halyqtyń áleýmettik hali, turǵyndardy eńbekpen qam­ta­ma­syz etý, áleýmettik járdemaqylar men zeınetaqy berý jumys­tary Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń quzyryna qaraıdy. Mine, ótken jyly osy salada halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyn kóterý maqsatynda Úkimet jáne mınıstrlik tarapynan úlken jumystar atqarylypty. Halyqtyń maq­satty toptaryna kómek kórsetip, olarǵa qamqorlyq ja­saıtyn organnyń alqa májilisinde atqarylǵan jumystardyń nátıjesinen habardar boldyq. Dástúrli alqa otyrysyna Úkimet basshysy Kárim Másimov qatysty. Alqa májilisinde mınıs­tr­lik­tiń ótken jylǵy jumysy qandaı baǵyttarda júzege asyryl­ǵan­dy­ǵy, sondaı-aq alǵa qoıylyp otyr­­ǵan tapsyrmalar týraly ha­bar­landy. Mınıstrliktiń ótken jyl­ǵy ju­mysy áleýmettik turaq­ty­lyqty saqtaýǵa, halyqty ju­mys­pen qam­tamasyz etýge, ju­mys­­syzdyq deń­geıi­niń aldyn alý­ǵa, «Elektrondy úkimet» ba­za­synda memlekettik qyz­metterdiń sapasyn arttyrýǵa baǵyt­talǵan. Gúlshara Ábdiqalyqova ha­lyqty ju­myspen qamtamasyz etý maq­satynda ázirlenip jatqan jańa baǵdarlamanyń baǵyttary týraly áńgimeledi. Mınıstr jańa baǵdarlama ju­mys­syzdyq deńgeıin tómendetýge, halyqtyń ónimdi jumyspen qam­tylýyna qoljetimdiliktiń ke­ńe­ıýi­ne, eńbek rynogyn kúsheıtýge, jańa jumys oryndaryn ashýǵa já­ne ındýstrııalandyrý baǵdar­la­masyna qajet mamandyqtarmen qamtamasyz etýge baǵyttal­ǵan­dy­ǵyn atap ótti. Sondaı-aq baǵdar­la­mada ulttyq eńbek rynogynda qazaqstandyqtardyń básekege qa­bilettiligin joǵarylatý sharala­ry naqty kórsetilip, al sheteldik jumys kúshin el damýy turǵy­sy­nan ońtaılandyrýdy qarastyra­dy eken. Mınıstr jumyspen mem­­lekettik qamtamasyz etý saıa­satynyń damýy úshin eńbek motı­vasııasy men ózin-ózi jumyspen qamtamasyz etý ónimdiligin joǵa­ry­latyp, al ıkemdi eńbek ryno­gynyń áleýmettik qorǵalýmen úı­lesýi tıistigin atap ótti. Mınıstrliktiń Baqylaý jáne áleýmettik qorǵaý komıtetiniń bas­shysy Serikqalı Bısaqaev elimizdegi eńbek qatynastaryna toq­talyp, komıtettiń aýmaqtyq departamentteri bergen derekter bo­ıynsha tekserilgen kásip­oryn­darda zııandy jáne qolaısyz eń­bek jaǵdaılarynda jumys isteıtin qyzmetkerler sany ótken jy­ly 683,1 myń adamdy quraǵan­dy­ǵyn, onyń 189 myńy áıel eken­digin alǵa tartty. Búgingi kúni 916 kásiporyn eńbekti qorǵaý jáne eńbek qaýipsizdiginiń halyq­ara­lyq jáne ulttyq standart­ta­ryn engizdi. 2010 jyly óndiriste 363 adam zardap shekken. О́ndiris­te ja­raqat alatyndar sany 4 pa­ıyzǵa artyp otyr, dedi ol. Komıtet eńbek qaýipsizdigi men ony qorǵaýdyń jaı-kúıine monıtorıng júrgizýde, óndiristik ja­ra­qat­tanýdy esepke alýdy jáne olardy joıý sharalaryn jaqsartý maqsatynda sharalar atqarýda. Mınıstrliktiń baspasóz orta­lyǵy taratqan aqparattarǵa sú­ıensek, 2009-2010 jyldary О́ńir­lik jumyspen qamtý jáne maman­dardy qaıta daıarlaý strategııasy («Jol kartasy») júzege asyryl­ǵan. Ony qarjylandyrýǵa 342,7 mlrd.teńge bólingen, bul shamamen 9 myń jobany iske asyrýǵa, 392 myń jumys ornyn ashýǵa, sondaı-aq 150 myń adamdy daıar­laýǵa jáne qaıta daıarlaýǵa, áleý­mettik jumys oryndaryna 109 myń adamdy ornalastyrýǵa múm­kindik beripti. Alqa otyrysynda ózin-ózi ju­myspen qamtyǵandar týraly má­sele qaraldy. Memleket basshysy Qazaqstan halqyna Joldaýynda Úkimetke eńbek rynogynyń jaǵ­daıy men eńbek resýrstarynyń sapasyna qoıylatyn talaptardy eskere otyryp, halyqty jumys­pen qamtý boıynsha túbegeıli jańa baǵdarlama ázirleýdi tap­syr­ǵan bolatyn. Tapsyrmany iske asyrý úshin mınıstrlikte memlekettik jumyspen qamtý saıasatyn damytý boıynsha usynystar ázir­lenýde. Onyń ishinde ónimdi ju­myspen qamtýǵa qoljetim­dilikti keńeıtý jáne jumyssyzdyq deń­ge­­ıin tómendetý, eńbek ryno­gy­nyń ıkemdiligin kúsheıtý, za-manaýı jumys oryndaryn ashý, ult­tyq eńbek rynogynda qazaq­stan­dyq­tardyń básekege qabi­let­tili­gin arttyrý, sheteldik jumys kú­shin tartýdy ońtaılandyrý já­ne ony damý úshin paıdalaný, ıkem­­di eńbek rynogyn áleýmettik qor­ǵaý­men úılestirý usynystary bar. О́tken jyldyń sońyna qaraı ózin-ózi jumyspen qamtyǵan adam­­­dardyń sany 2,7 mln. boldy, onyń ishinde 1,3 mıllıony óziniń jeke sharýa­shylyǵynda jumys­pen aınalysady, dedi G.Ábdi­qa­lyqova. Mundaı otba­sylardyń ta­bysy turaqsyz ári kóp emes, olar ádette áleýmettik qor­ǵaýmen jáne áleýmettik qyzmet­termen qam­tylmaǵan, osynyń barlyǵy olar­dyń kedeıliktiń ýysynan óz­diginen shyǵýlaryna múmkindik bermeı otyr. Áleýmettik saladaǵy esepti ke­zeńde Elbasynyń áleýmettik qamsyzdandyrý deńgeıin arttyrý jónindegi tapsyrmalary iske asy­­ryldy. 2010 jyldyń 1 qań­ta­rynan bastap bazalyq zeınetaqy tólemderi arttyrylyp, yntymaq­ty zeınetaqynyń mólsheri 25 %-ǵa kóbeıdi, sondaı-aq zeınet­aqy tólemderin esepteý úshin eskeriletin tabysqa qoıylatyn shek­teý 28 eselengen AEK-ten 32 eselengen AEK-ke arttyryldy. Ná­tıjesinde ótken jylǵy eń tó­men zeınetaqynyń mólsheri 18 325 teńge, ortasha mólsheri 27 481 teńge, al eń joǵarǵy mólsheri 39 893 teńgeni kórsetti. Ana men balany júıeli áleý­mettik qoldaý qazirdiń ózinde jemisin bere bastaýda. Balalar jár­demaqysyna tapsyrylǵan ótinish­terdiń artýyna qarap, elimizde bala týý sanynyń óskendigin baı­qaý­ǵa bolady, deıdi mınıstr. О́t­ken jyly memlekettik áleýmettik kómek pen áleýmettik qamsyz­dan­dyrýǵa jumsaıtyn shyǵystar 836,3 mlrd. teńge bolyp, áleý­mettik bıýdjettiń ıgerilýi 99,9%-dy quraǵan. Mınıstrdiń baıandamasyn mu­qııat tyńdaǵan Úkimet basshysy aldymen óziniń jeke blogyna kelip túsken zeınetaqymen qamta­ma­syz etý, eńbekpen qamtý, jala­qy jáne járdemaqy tólemeý má­selelerine qatysty hattardy usy­nyp, ony muqııat tekserip, ba­qylaýǵa alýdy tapsyrdy. Kárim Má­simov ekonomıkalyq áleýeti tó­men aımaqtarda ornalasqan tur­­ǵyndardy ekonomıkalyq belsendiligi qarqyndy aımaqtarǵa kó­shirý týraly oıyn jetkizdi. Elbasy sońǵy Joldaýynda Úki­metke oblys ákimderimen birige otyryp, aýdandardy damytý baǵ­darlamasyn ázirleýdi tapsyr­ǵan­dyǵyn aıta kele, jumyspen qam­tamasyz etý baǵdarlamasy sheń­be­rindegi basty maqsat ekono­mıka­lyq belsendi ortalyqtarǵa kó­shýge nıet bildirgen azamattarǵa jaǵdaı jasaý, dedi ol. Jańa baǵ­darlama aldaǵy 5 jyl ishinde 1,5 mln. qazaqstandyqty jumyspen qamtýy tıis. Sondaı-aq onyń bar­lyq baǵyttary ózin-ózi jumyspen qamtamasyz etýshiler máselesin túegeıli sheshýi kerek degen Kárim Másimov Eńbek jáne halyqty áleý­mettik qorǵaý mınıstri Gúl­shara Ábdiqalyqovaǵa onda ha­lyq­tyń biliktiligin arttyrý jáne qaıta oqytý máselesi eskerilýin tap­syrdy. Úkimet basshysynyń oıynsha, bul turǵyndardyń jańa ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵ­darlamaǵa qatysýyna múmkindik bermek. Bul oraıda Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri jańa baǵdarlamanyń 3 ba­ǵytta, atap aıtqanda, jumys­syz­dar men ózin ózi jumyspen qam­tamasyz etýshiler men az qam­tylǵan otbasylardy belsendi etý, eńbek resýrstarynyń jumyl­ǵysh­­tyǵy aýyl turǵyndaryn eń­bek­pen qamtamasyz etý baǵyt­tary boıynsha júzege asyryla­tyndyǵyn jetkizdi. Venera TÚGELBAI.