Eger prokýratýra organdary mindetine saı qyzmet atqarmasa ne bolar edi degen oı keledi. О́ıtkeni, elimizde qazirgi kúni sybaılas jemqorlyq, adam óltirý, zorlyq-zombylyq, alaıaqtyq órship tur ǵoı. «Saqtansań – saqtaıdy» degendeı, bul oraıda, adamǵa tóngen barlyq keleńsizdikten zańnyń saqtalýyn qadaǵalaý arqyly prokýratýra organdary ǵana qarapaıym halyqqa qorǵan bolyp turǵan sekildi. Sebebi, Konstıtýsııamyz boıynsha, aldymen adamnyń quqy jete qorǵalýy kerek. Osy oraıda, jasyratyn nesi bar, prokýrorlar eńbegin ashyq aıtqan jón. Oǵan myna tómendegi sandar naqty dálel.
Máselen, áleýmettik-ekonomıkalyq salada prokýrorlar bıylǵy jartyjyldyqta ǵana 360 myń adamnyń quqyqtaryn qorǵaǵan, olardyń jartysy – balalar. Qadaǵalaý organdarynyń yqpal etýimen 40 myń jumysshy merzimi ótip ketken 4 mlrd. teńge jalaqylaryn alǵan. 2,5 myń múgedek jumysqa ornalastyrylyp, 154 múgedek memlekettik baspana alǵan. Buǵan qosa, Ulttyq qorǵa 12 mlrd. teńge qaıtarylyp, respýblıkalyq bıýdjet 45 mlrd. teńgege tolyqtyrylǵan. Jalpy quny 14 mlrd. teńgeni quraıtyn zańsyz bólingen jer telimderi memleketke qaıtarylǵan. Munyń bári keshe Bas prokýror Jaqyp Asanovtyń tóraǵalyǵymen ótken keńeıtilgen alqa májilisinde aıtyldy.
Jalpy, prokýratýra organdary azamattardyń, halyqtyń áleýmettik álsiz toptarynyń jáne kásipkerlerdiń buzylǵan quqyqtaryn qalpyna keltirýde, elimizdegi zańdylyq pen quqyqtyq tártipti qamtamasyz etýde jáne áleýmettik-ekonomıkalyq turaqtylyqty qoldaýǵa baǵyttalǵan Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaýda aıtarlyqtaı qyzmet etip kele jatqany anyq. Munyń rastyǵyn aıqyn ańǵaryp otyrmyz. Máselen, prokýrorlar aralasqannan keıin ǵana ishki ister organdarynyń qyzmettik bólmelerinen jáne ýaqytsha ustaý abaqtylarynan 205 zańsyz ustalǵan azamat bostandyqqa shyǵaryldy. Tergeýshiler qamaýǵa alǵylary kelgen 2 myń kúdikti der ýaqytynda bosatylyp úlgerildi.
Prokýrorlardyń narazylyqtary boıynsha 182 sottalǵan jeńil jaza aldy. Tutastaı alǵanda prokýrorlardyń bastamalary boıynsha 698 sot aktileri túzetilgen. Azamattardyń paıdasyna 1 mlrd. 700 mln. teńgeni quraıtyn sot sheshimderiniń oryndalýyna qol jetkizilgen. Buǵan qosa, 14 myń azamattyń quqyqtary qalpyna keltirilip, osy zań buzýshylyqtar boıynsha birneshe laýazymdy sheneýnik jazalandy, sonyń ishinde 209 adam qylmystyq jaýapkershilikke tartyldy.
Osylaısha, alqada jer qatynastaryn retteý, eńbek daýlaryn eskertý, úleskerler quqyqtaryn qorǵaý, teris pıǵyldy qurylysshylardyń qyzmetine baqylaýdy kúsheıtý máseleleri prokýrorlardyń erekshe nazaryn talap etetin neǵurlym ózekti problemalar retinde belgilendi. Sondaı-aq, ekstremıstik kórinisterdiń aldyn alýǵa, terrorızm qaýpin, olardyń qoǵam men memleketke tıgizetin teris áserlerin azaıtýǵa baǵyttalǵan júıeli jumysty qamtamasyz etý júkteldi. Sóıtip, prokýrorlar odan ári de adam quqyn qorǵaýda jaılaǵan zańsyzdyqtardy joıý úshin adal qyzmet etýge beldi bekem baılaǵandaryn bildirdi.
Aleksandr TASBOLATOV,
«Egemen Qazaqstan»