Osynsha somany quraıtyn qarjy men múlik zańdastyryldy
Qarjy men jyljymaıtyn múlikti zańdastyrý aksııasynyń aıasynda bıylǵy jyldyń 1 tamyzyna deıin elimizde jalpy somasy 2 trıllıon teńgeden astam múlik pen qarajat zańdastyrylǵan. Bul málimet keshe Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıngte aıtyldy.
Jalpy, aksııa boıynsha qonaqúı, balabaqsha, sport-saýyqtyrý keshenderi, qoǵamdyq tamaqtaný oryndary, shaǵyn zaýyttar, saýda bazalary, dıirmen, naýbaıhana, sulýlyq salony syndy túrli maqsattaǵy nysandaryn resimdep alýǵa ótinish bergen azamattar ýaqyt ótken saıyn kóbeıip keledi eken. Qarjy mınıstrligi Memlekettik kirister komıtetiniń Damý jáne jańǵyrtý departamentiniń dırektory Erjan Birjanovtyń aıtýynsha, Qazaqstannan tys jerlerdegi múlikterin jarııalaǵandar da az emes.
Bular negizinen Birikken Arab Ámirlikteri, Ispanııa, Qyrǵyzstan, Qytaı, AQSh, Túrkııa, Chehııa syndy elderdegi vılla, páter, turǵyn úı obektileri. Odan bólek, О́zbekstandaǵy, Túrkııadaǵy, Reseıdegi saýda úılerin jarııa etý faktileri de bar, deıdi ol. Sondaı-aq, biraz azamattar Ulybrıtanııa, Shveısarııa elderindegi baǵaly qaǵazdaryn, kompanııalardaǵy úlesterin jarııalapty.
Sheteldegi nysandarǵa tolyǵyraq toqtalar bolsaq, el aýmaǵynan tys jerde jarııa etilgen turǵyn úılerdiń basym bóligi Reseı men Birikken Arab Ámirlikterinde ornalasqan eken. Kommersııalyq nysandar boıynsha bizdiń azamattardy Túrkııa kóbirek qyzyqtyratyny baıqalady. Osylaısha, 2 trıllıon teńgeniń 4 mıllıard 896 mıllıonnan astamyn shet memleketterden zańdastyrylǵan qarjy men múlik qurap otyr.
Kapıtalǵa raqymshylyq jasaý Qazaqstanda da, álem elderinde de burynnan bar tájirıbe. Qazaqstanda bul naýqan shırek ǵasyr ishinde osymen úshinshi márte ótkizilip otyrǵany belgili. Elbasynyń «100 naqty qadam» Ult Josparynyń 41-qadamynda osy sharanyń rásimderin ońaılatý maqsatynda qoldanystaǵy zańǵa ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý máselesi aıtylǵan bolatyn. Erjan Birjanovtyń aıtýynsha, qazirgi qoldanystaǵy zańda jarııa etý úderisin tejeıtin barlyq shekteýler alynyp tastalǵan. Sonyń arqasynda, naýqannyń jumys qarqyny eselep artyp, aksııanyń tek sońǵy 8 aıynda shamamen 1,6 trıllıon teńge zańdastyrylypty. Onyń aldyndaǵy 15 aıda bul kórsetkish 425 mıllıardty quraǵanyn eskersek, zańnamadaǵy jeńildikterdiń aıtarlyqtaı nátıje bergenin baıqaýǵa bolady.
– Bul aksııa salyq bazasynyń artýyna sebepshi boldy. Qosymsha jumys oryndarynyń ashylýyna yqpal etti. 93 myńnan astam jyljymaıtyn múlik nysany anyqtaldy, olardyń 7 myńǵa jýyǵy kommersııalyq nysan, – deıdi Erjan Birjanov.
Búginde álem elderiniń kópshiligi múlik pen qarjyny, tabys deklarasııasyn jarııalaý syndy sharalarǵa erekshe kóńil bólip, bir-birimen baılanys ornatýǵa tyrysyp jatyr. Al Qazaqstannyń tıisti organdary sheteldegi áriptesterimen baılanys ornatqan ba? Damý jáne jańǵyrtý departamentiniń dırektory bul saýalǵa bylaı dep jaýap berdi:
– Qazir bizdiń derek qorymyz ulǵaıdy, sebebi, basqa memleketterdegi áriptesterimizben birlesip jumys isteýge kóshtik. Qazaqstan azamattarynyń sheteldegi múlki, bankterdegi esepshoty týraly málimetter bizge túsip turady. Iаǵnı, onyń tabys kózi qaıda, múlikti qalaı aldy degen saýaldar týyndaıdy. Eger ondaı azamattar aksııaǵa qatyspasa, kásipkerlikpen aınalyspasa, sheteldegi áriptesterimizge sáıkesinshe jaýap beremiz.
Onyń aıtýynsha, múlikti jarııalaý aksııasyna qatyspaǵan azamattar qoldaryndaǵy qarajatty qaıdan alǵanyn, jyljymaıtyn múlikke qalaı qol jetkizgenin tıisti qujattarmen kórsete almasa, ústinen ákimshilik nemese qylmystyq is qozǵalýy ábden múmkin.
Arnur ASQAROV,
«Egemen Qazaqstan»