Soǵys kezinen qalǵan kezekti qujat. Máskeý túbindegi Podolsk áskerı arhıvinen SS reıhsfıýreri Genrıh Gımmlerdiń jazǵan kúndelikteri tabyldy. Tarıhı qujatta 1938, 1942 jáne 1945 jyldary atqarǵan jumystary jazylǵan.
Nemistiń Bild basylymy kúndelik ishinen birneshe úzindilerdi jarııalady. Onda negizinen Ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezinde konslager tutqyndaryn aıaýsyz jazalaǵany týraly málimetter bar.
Jazbada Býhenvald lagerinde ózine massaj jasalǵanyn, artynsha 10 polıak tutqynyna ólim jazasyn bergeni aıtylǵan. Sonymen qatar, ol SS mamandaryna ıtterdi Osvensım tutqyndaryn talatý arqyly úıretý kerektigi týraly tapsyrma bergenin jazǵan.
1943 jyly jazǵan jazbalarynyń birinde Genrıh Gımmler tańerteńgi ýaqytta Sobıbor lagerindegi gaz kameralaryn arnaıy teksergenin, al qas qaraıǵannan keıin ofıserlermen birge keshki as ishkenin áńgimeleıdi. Sondaı-aq, kúndelikterinde otbasymen, dos-jarandarymen, SS basshylyǵymen baılanysyn sıpattaǵan.
Boljam boıynsha, kúndelikter aldaǵy jyly tarıhshylardyń pikirimen qosa jarııalanady.
Aıta keteıik, Genrıh Gımmler – 1929-1945 jyldary SS reıhsfıýreri qyzmetin atqarǵan jáne gıtlerlik Germanııadaǵy eń laýazymdy tulǵalardyń biri boldy. 1945 jyldyń 23 mamyrynda kalıı sıanı ampýlasyn tistep, ózine qol jumsaǵan.
Aıan ÁBDÝÁLI,
«Egemen Qazaqstan»