Jelezınkanyń jetistigi, Qashyrdyń qarqyny jaqsy

Esep berý ýaqytynda oblys ortalyǵynan 220 shaqyrymdaı jerde ornalasqan osy eki alys aýdanǵa baryp qaıttyq. Mol astyq ósiretin, maldy, kókónis, jemisteri de, kartoby, kúnbaǵysy da jetkilikti bolǵandyqtan, negizinen ósip-órkendeý jaǵynan turmys-tirshilikteri aýqatty, áldi aýdandar sanalady. Bul aýdandarda 100 myńnyń mańaıynda qus ósiriledi. Eki aýdan da Ertis ózeni jaǵasynda, Reseıdiń Novosibir jaǵyna baratyn halyqaralyq úlken joldyń boıynda ornalasqan. Aýdandarda ártúrli ult ókilderiniń ba­syn qosqan, deni óz ultymyz bolyp keletin 40 myńdaı adam turady. Biriniń – 41, ekin­shisiniń 42 aýyly bar. Eki aýdan orta­lyq­tarynda táýelsizdik qarlyǵashtaryndaı bo­lyp jar­qyraǵan jańa qazaq mektepteri ashyldy. Keıbir ózge ult ókilderi elderine ketip, olardyń oryndaryna óz qandas­ta­rymyz kele bastady. Taǵy bir jańalyq – bıyl ózge elmen shekaralas otyryp sol jaqtyń jańalyqtaryn kóretin aýyldar endi oblys ákimi Baqytjan Saǵyntaevtyń bastamasymen «Habar» jáne «Qazaqstan» tele­habarlaryn kórip otyr. Qarasha aıy­nan bastap qos aýdan turǵyndary sandyq spýt­nıktik telejúıe arqasynda 37 arnany tamashalaıtyn bolady. Aýdan ortalyǵy Jelezınkadaǵy qazaq orta mektebi Jelezın atalyp júrgeni tý­raly biz talaı jazyp edik, kúni keshe oblystyq máslıhattyń sheshimi qabylda­nyp, endi mektep Mirjaqyp Dýlatov esimin alatyn boldy. Aýdandarǵa jigerli, jas ákimder keldi. Endigi úkili úmit – osy jigitterde. Mysaly, Qashyr aýdanynyń ákimi Bolat BAQAÝOV esepti kezdesýde jasaǵan baıan­damasynda aıtyp ótkenindeı, aýdan­daǵy negizgi basymdyq baǵyt – agro­óner­kásiptik keshendi damytýǵa berilgen. Jal­py, aýdan boıynsha aýyl­sharýashylyq óndi­risimen 12 kásiporyn, 207 sharýa jáne fermerlik qojalyqtar, 6858 jeke sharýalar aınalysady. О́tken jyly aýyl sharýa­shylyǵy taýar óndirýshileri 33 birlik jańa tehnıka satyp alypty, 37 myń tonna egin bastyrylǵan, astyq ónimdiligi 5,4 sentnerdi qurap, 26 myń tonna kúnbaǵys jınalyp, 55 myń tonna shóp daıyndalǵan. Oktıabr aýyldyq okrýginiń «Dıdar» sha­rýa qojalyǵy et óndirý baǵytyndaǵy iri qara maldy damytý boıynsha asyl tu­qymdy sha­rýa­shylyq mártebesin aldy. Aýyl­sharýashylyq ónimderin qaıta óń­deı­tin 9 naýbaıhana, kún­baǵys maıyn shy­ǵa­ratyn 6 seh, 3 dıirmen, 2 shu­jyq sehy, kún­baǵys tuqymdaryn saq­taı­tyn qoıma, sútti qaıta óńdeıtin 2 seh, 1 makaron sehy ju­mys jasaıdy. 7 mal soıý pýnkti ashyl­dy. Al, aýdan ortalyǵy Tereńkólde jeke kásipker G. Kraft ónimdiligi 50 mal basyn quraıtyn soıý pýnktiniń qurylysyn júr­gi­zýde. Bul jerde 35 adam jumysqa ornala­sady. Osyndaı isterdiń nátıjesinde ótken jyly 800 jumys oryndary ashylypty. *** Kelesi baǵytymyz Jelezınka aýda­nynyń ortalyǵy – Jelezınka aýyly boldy. Aýdandyq mádenıet úıi jyp-jyly, uqyp­ty qoldardyń kútimi baıqalady. Jyly bolǵan soń, jıylys ta kóńildi. Byltyr biz aýdan ortalyǵynyń turǵyn­dary qaladaǵydaı turmys keshýde, 300 úı­ge jylý men ystyq-sýyq sý ortalyqtanǵan qubyr arqyly kelip turady, dep jaz­ǵanbyz. Aýdan ákimi Janat ShUǴAEVTYŃ qo­ry­tyndy esebine qulaq qoıdyq. О́tken jy­ly as­tyqty daqyldar 92,5 myń gektar jerge egilgen. Alǵan ónim jaman emes. Aýdanda 22,3 myń bas iri qara mal, 26,7 myń qoı men eshki, t.b. bar. Et pen sút te, jumyrtqa da jetedi. Aýdanda attestattaýdan ótken 2 asyl tuqymdy sharýashylyq bolsa, olar: «Baqaýov» sharýa qojalyǵy jáne «Vek-PV» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi. «Raqyshev» sharýa qojalyǵy qazaqtyń asyl tuqymdy aq bas sıyrlaryn ósirýde. So­nymen qatar, «Shander» jáne «Pshenıchnıkov» sharýa qojalyqtary asyl tu­qymdy shoshqa ósiredi. Aýdanda 12 mal soıý alańdary, 28 beıimdelgen mal kóm­beleri ashyldy. Aýylsharýashylyq ónim­derin daıyndaý jáne qaıta óńdeý salasy damýda. Aýdandaǵy aýyl sharýashylyǵy ónim­de­rin óndirýdiń jańa baǵyttarynyń biri etti qus sharýashylyǵyn damytý bolyp tabylady. Ol úshin 15 myń qusy bar «Ba­qaýov» sharýa qo­jalyǵynyń qaz ferma­syna bıylǵy jyly «Jańabet» seriktestigi ashqan, ınkýbator or­natylǵan taǵy bir qaz fermasy qosyldy, munda 10 myń qus ósiriledi. Turǵyndar da úı­lerinde qaz ósi­rýmen aınalysa bastady. Al, «Núker» aýyl­dyq tutyný kooperatıviniń bas­shysy, oblystyq máslıhattyń depýtaty Qaı­rat Núkenov Beregovoe aýylynyń turǵynda­ry­na belgili sharttarmen joǵary saýyn sıyr­laryn alýǵa múmkindik berdi. Keli­sim-shart­tyń sharttary oryndalǵan jaǵ­daı­da úsh jyl­dan keıin sıyrlar jalǵa alýshynyń menshigine ótetin bolady. – Jalpy, aýdanda jumysshy, kásiptik baǵyttaǵy bilim alǵan mamandyqtardyń jetkiliksizdigi sezile bastady – dedi Janat Shu­ǵaev. – Sondyqtan, jumysshy kadr­la­ryn daıar­laıtyn kásiptik lıseı ashyldy, aýyldan kelip oqıtyn balalar úshin jataqhanasy bar. Odan keıin, «Jol kartasy» baǵdarlamasy aıa­synda 40 adam tas qalaýshy, gaz-elektrmen dánekerleýshi, sylaqshy-syrlaýshy, 31 adam tarktorshy, naýbaıshy, júrgizýshi maman­dyq­tary bo­ıynsha kásiptik oqýǵa jiberildi. О́tken jyly aýdanǵa 9 jas dáriger keldi. Olarǵa úı berildi. Aýdan ortalyǵynda jar­qy­raǵan jańa aýrýhana boı kóterdi. Alys­taǵy aýyldarda dárihanalar, klýb ashyl­dy. Sport seksııa­la­rynda 4268 adam sport­pen shuǵyldanady. Ulttyq sport túr­leri boıynsha 13 seksııa jumys isteıdi, olarda 215 adam aınalysady. – Árıne, biz Bolat Baqaýov pen Janat Shuǵaev basqaratyn aýdandarda bári jaq­sy dep úzildi-kesildi pikir aıtýdan aýlaq­pyz. Biraq, nege ekeni belgisiz, jınalǵan halyqta únsizdik basym. Aýyldarymyz­dyń aýyz sý men jol jaǵdaılary syn kótere qoımaıdy. Al, Tereńkóldegi jeke menshik astyq qa­byldaý ornynyń daýy áli jalǵasýda, ári tart ta beri tartpen júr­gen­de 3,5 myń tonnaǵa jýyq astyq ysy­rap bolǵan kórinedi. Qashyr aýdanynda ja­ryqsyz otyrǵan Batpaqkól degen aýyl bar. Jelezınkanyń Úrlitúp jáne Stepnoı aýyldarynda oqıtyn bala bolmaǵan soń, bastaýysh mektepteri jabylǵan. Bizdi, mysaly, ózimiz baryp kórgen Ozernyı aýylyndaǵy mekteptiń jaǵdaıy oılant­ty. Al, 55 oqýshysy bar Myńkól aýylyn­daǵy mektep eki páterli úıde ornalasqan. Son­dyqtan, shekaralyq qos aýdanǵa oralman otbasylaryn kóptep ákelýdi oılas­tyrǵan jón. Ákimderdi aýyldaǵy aýyz sýdyń ja­ramsyzdyǵy, joldardyń jaǵda­ıy, mektepterdegi bala sanynyń azdyǵy, ózge ult ókilderi turatyn aýdandardaǵy ana tilimizdiń jaǵdaıy, aýyl ataýlary oılan­týy kerek pe deımiz... Farıda BYQAI. Pavlodar oblysy.