Merziminen buryn saılaý ótkizý týraly usynys Prezıdenttiń demokratııa qundylyqtaryna jaqyndyǵyn bildiredi

Prezıdent Nursultan Nazar­baevtyń óziniń ókilettigin uzartý týraly búkilhalyqtyq referendým ótkizýden bas tartýyna qa­tys­ty ózimniń pikirimdi bildirgendi jón kórip otyrmyn. Referendým týraly ıdeıanyń jan-jaqty qoldaý tabýy Qazaqstan hal­qynyń Prezıdentke úlken senimin aıǵaqtaıdy. Soǵan qara­mas­­tan, atalǵan sheshimnen bas  tartý, onyń ústine merziminen bu­ryn saılaý ótkizý týraly usy­nysy Qazaqstan basshysynyń demokratııa qundylyqtaryna ja­qyn­dyǵy men óz halqynyń demokratııa maqsattaryna senimin kór­setip berdi. Prezıdenttiń de­mokratııany nyǵaıtý maqsatynda demokratııa­lyq qaǵıdattardy tu­raq­ty qol­daýy óte maqtanarlyq qadam jáne batyl sheshim bolyp tabylady. N.Nazarbaevtyń atalǵan is-áreketi ony demokratııany tek sóz júzinde qoldap, is júzinde otandastarynyń BUU-nyń 1948 jyldyń 10 jeltoqsanynda qa­byl­danǵan Adam quqyqtary jó­nindegi jalpyǵa ortaq dek­la­rasııasy kepildik beretin negizgi quqyqtar men bostan­dyqtaryn shek­teıtin ózge prezıdentterden aıqyn ereksheleıdi. Bul qupııa daýys berý, baspasóz bostan­dy­ǵy, beıbit jınalystar ótkizýge erik qu­qyǵy, senim-nanym bos­tan­dyǵy, t.b. birde-bir shynaıy de­mokratııa ómir súre almaı­tyn quqyq bolyp tabylady. Men «Volga jaǵalaýy nemisteri týraly saga» taqyrybyna doktorlyq dıssertasııa jazý ba­rysynda Qazaqstandaǵy jaǵ­daı­larǵa qyzyǵýshylyq tanyta bastadym. 1941 jyldyń tamy­zyn­da, tórt saǵattan jıyrma tórt saǵatqa deıingi aralyqta Stalınnen oryndalýy mindetti bolyp tabylatyn buıryq alǵan­nan soń Povolje respýb­lı­ka­sy­nyń orys nemisteri júk máshı­ne­lerine otyrǵyzylyp, Sibir men Qazaqstanǵa jer aýdaryldy. Keıin 100 000-nan astam nemis 1920-shy jyldardaǵy jappaı ash­tyqtan saqtaný úshin barǵan aýmaqtarynan shyǵarylsa, bas­qa­lary 1945 jyldan keıin Qara teńiz ólkesinen «repatrıasııa­lan­dy». Qazaqstanda turyp jatqan nemister týraly aqparat izdeý kezinde men Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń Vashıngtondaǵy elshiligine qaıyryldym. Elshiliktegiler meniń zertteýlerime baıla­nysty kómek qoldaryn usynsa, óz tara­pymnan sizderdiń elde­ri­ńizge degen úlken qyzyǵýshylyq paıda boldy. Qazaqstan – bul eski dástúr­lerge baı «jańa» memleket bolsa, men ony óziniń jeke tabıǵı resýrstaryn damytý úshin úlken áleýetke ıe el retinde qaras­ty­ramyn. Qazaq­stannyń kóp ultty halqy bilimdar ekeni anyq jáne res­pýblıkanyń ózinde oǵan teń qu­qyqty jahandyq áriptes retinde damýǵa múmkindik beretin ny­ǵaıtýshy demokratııalyq negizder jetkilikti. Qazaqstan halqy Prezıdent N.Nazarbaevtyń sheshimin qabyl­daı­dy, BUU-nyń adam qu­qyqtary jónindegi deklarasııasy kózdeıtin demokratııany qoldaı­dy jáne bul quqyqtardy óz elin nyǵaıtý úshin paıdalanady dep senemin. Rýf NILSEN, saıası ǵylymdar doktory. AQSh, Nıý-Djersı shtaty.