Jazylsa dep jer jarasy

El muraty – táýelsizdik. Bıyl qazaq eliniń babalar ańsap, kúresken, urpaǵyna amanat qyl­ǵan azattyqqa qoly jetkenine 20 jyl tolyp otyr desem, 1989 jy­ly kórnekti aqyn, qoǵam qaı­rat­keri Oljas Súleımenov bastaǵan Semeı eli atom polıgonyn jabý jóninde bastama kóterse, 1991 jyly Elbasy Nursultan Nazarbaev Semeı synaq polıgonyn óz Jarlyǵymen japqany endi tarıhtyń enshisine aınaldy. Bul Memleket basshysynyń týǵan eli úshin jasaǵan ıgi isteriniń altyn basy bolyp tabylsa kerek. Budan keıingi kezeńde atom po­lıgonynyń zardabyn joıý maq­satynda «Abyraly-Degeleń» qoǵamdyq qory qurylǵan bola­tyn. Bul akademık Rymǵalı Nur­ǵalı tárizdi janashyrlar basta­ǵan el perzentteriniń ortaq ıdeıa­sy bolǵany anyq. Qoǵamdyq qor jetekshisi, «Aqshyń» korpora­sııa­synyń prezıdenti, Semeı qa­la­lyq máslıhatynyń depýtaty Marat Qurmanbaı desek, bul azamat Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń «Uly dalamyzǵa azapty qasiret ákelgen oqıǵa eshýaqytta qaıta­lan­baýy tıis» degen sózi jazyl­ǵan bıiktigi 15 metrlik monýment pen Uly Jeńistiń 65 jyldyǵyna arnalǵan, «Uly Otan soǵysyna attanǵan abyralylyqtar» atty 1500 ardagerdiń aty-jóni jazyl­ǵan taqta tasty Qaınar aýylyna qoıǵyzdy. Munyń bári jas ur­paq­tyń otansúıgishtigin shyńdap, ulttyq bolmysyn saqtaýy úshin jasalatyn ulaǵaty zor sharalar ekeni anyq. Árdaıym halyqqa kerek dúnıelerden tartynbaıtyn Marat Qurmanbaı mesenattyq qaıratkerligimen de ozyp tur, onyń Shákárim aqynnyń 150 jyl­dyq mereıtoıyna arnaıy 5 tom­dyq shyǵarmalar jınaǵyn 1000 danamen (tutastaı alǵanda 5000 dana) óz qarjysyna bastyryp shyǵarǵanyn aıtsaq ta jetip jatyr. Artynan bul izgi is jal­ǵasyn taýyp, memleket tarapy­nan qoldaý taýyp, Shákárim mu­ra­sy «Rarıtet» baspasynan ár tomy 3000 danamen jaryq kórgeni erekshe súıinishti. Jýyrda «Abyraly-Degeleń» qoǵamdyq qory atynan el ama­natyn arqalaı kelgen bir top aza­mattar Astanaǵa kelip qaıt­ty. Bolatbek Násenov, О́mirjan Jaqyp, Lazar Aqbarov, Qumar Mu­qashev, Maqsut Qosjanov já­ne «Abaı» qorynyń dırektory Baltabek Ersálimov bastaǵan osy top Semeı polıgonynyń toqtatylǵanyna 20 jyl tolý merekesine jurt nazaryn aý­dar­dy. Áýeli L.N.Gýmılev atyn­daǵy Ulttyq ýnıversıtet qa­byr­ǵasynda, Rymǵalı Nurǵa­lı­ǵa arnalǵan ǵylymı konferensııadan bastalǵan kezdesýler Pre­zıdenttik mádenıet ortaly­ǵyna jalǵasty. Semeı jeriniń baǵzy jarasy jazylatyn, ur­paǵy alań bolmaıtyn shýaqty ómirdiń kepili osy tektes aza­mattyq qaǵıdalardyń saq­talýynan týady. Aıgúl KEMELBAEVA.