Prezıdent bolamyn deseń, memlekettik tildi jetik bil

Saılaý – 2011

23 aqpanda Ortalyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Qýan­­dyq Turǵanqulovtyń tór­aǵa­lyq etýimen komıssııanyń kezekti otyrysy ótti. Otyrysta úsh másele – Qazaqstan Respýb­lı­ka­synyń prezıdenttigine kan­dıdattar Qurmanǵazy Rahmetov pen Jaqsybaı Bázil­baevtyń el Konstıtýsııasynda, sondaı-aq «QR saılaý týraly» Konstı­týsııalyq zańda qoıy­latyn talaptarǵa sáı­kestigin anyqtaý týraly jáne Meı­ram­kúl Qo­ja­ǵulovany Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń prezıdenttigine kandıdat etip tirkeýden bas tartý týraly máseleler qaraldy. Ortalyq saılaý komıssııa­sy­nyń hatshysy Baqyt Melde­shov­tiń habardar etýinshe, prezıdenttikke kandıdattar Qurmanǵazy Rahmetov pen Jaqsybaı Bázil­baev Konstıtýsııa jáne «QR saılaý týraly» Konstıtýsııalyq zań­da qoıylatyn talaptarǵa sáıkes dep anyqtalǵan. О́ıtkeni, bul kandıdattar jónindegi negizgi qujattar tıisti memlekettik organdardan kelip tústi. Sonymen qatar, úmitkerler 22 aqpanda Lıngvıstıkalyq komıssııanyń synaǵynan oıdaǵydaı ótti. Olar­ǵa saılaýshylardan qol jınaý úshin qol qoıý paraqtary berildi. Al Meıramkúl Qojaǵulova 18 aqpanda ózin-ózi usyný jolymen Ortalyq saılaý komıssııasyna ótinish bergen bolatyn. Ásili, ol 22 aqpanda saǵat 11.00-de Lın­gvıstıkalyq komıssııaǵa memlekettik tildi erkin meńgergendigi jóninde synaq tapsyrýy tıis edi. О́kinishke qaraı, komıssııa oty­ry­syna kelmedi. Osyǵan baı­la­nys­ty Ortalyq saılaý komıssııasy Meıramkúl Qojaǵulovany Kons­tıtýsııanyń jáne «QR saılaý týraly» Konstıtýsııalyq zańnyń talaptary boıynsha memlekettik tildi erkin meńgergendigine sáı­kes­tigi anyqtalmady dep taýyp, ony Qazaqstan Respýblıkasynyń prezıdenttigine kandıdat retinde tirkeýden bas tartý týraly qaýly qabyldady. Ortalyq saılaý komıssııa­sy­nyń hatshysy Baqyt Meld­eshov­tiń otyrysta málimdegenindeı, Or­talyq saılaý komıssııasy Meı­ramkúl Qojaǵulovaǵa Lın­gvıs­tıkalyq komıssııanyń oty­ry­syna qashan kelýi kerektigi jó­nin­de aldyn ala resmı hat ta jiberipti. Tipti, oblystyq saılaý ko­mıssııasynyń músheleri ony­men jolyǵyp, eskertken de eken. Telefon arqyly habarlasypty da. Ol synaq tapsyratyn kúni te­le­fonyn óshirip, ún-túnsiz jatyp alǵan. *  *  * 23 aqpan, sársenbi kúni Lın­gvıstıkalyq komıssııaǵa prezıdenttikke ózin-ózi usynǵan úsh kandıdat, retimen aıtqanda, saǵat 11.00-de Murat Telibekov, saǵat 15.00-de Birjan Dilma­ǵam­bet, saǵat 17.00-de Serik Sa­parǵalı sy­naq tapsyrýlary tıis edi. О́kinishtisi sol, saǵat 11.00-ge bel­gilengen Lıngvıs­tı­kalyq ko­mıs­sııanyń oty­ry­syna Mu­rat Te­libekov kelmedi, qara kór­set­pedi. Komıssııa mú­she­leri men BAQ ókilderi ony bir saǵatqa jýyq kútti. Esh­qan­daı habar joq, uıaly telefony óshirýli. Buqaralyq aqparat quraldary ókilderine suhbat bergen Lın­gvıstıkalyq komıssııanyń tór­aǵa­sy Myrzataı Joldasbekov úmit­ker Murat Telibekovtiń bul áreketin jaýapsyzdyqqa balap, oryndy renish bildirdi. Lıngvıstıkalyq komıssııa­nyń otyrysyna prezıdenttikke kandıdat Murat Telibekov kelýi kerek edi. Mine, ony bir saǵattaı kúttik, – dedi komıssııa tóraǵasy. – Ol kelmedi. Sondyqtan odan synaq alý ótkizilmeıdi. Ortalyq saılaý komıssııasynyń músheleri birneshe ret telefonyna qońyraý shalyp ta kórdi. Telefon óshi­rýli, jaýap joq. Ár azamat zańdy syılaýy, qurmetteýi kerek. Ol osynda qanshama adam kútip otyrǵanyn jaqsy biledi. Eń bolmasa, óziniń kele almaıtynyn telefonmen aıtýyna bolar edi ǵoı. Muny jaýapsyzdyq dep esepteımin. Prezıdenttikke kandıdattyq­qa ózin-ózi usynǵan Birjan Dil­maǵambettiń Lıngvıstıkalyq ko­mıs­sııaǵa synaq tapsyrýy tez ári «qyzyq» boldy. Synaq qabyl­daıtyn zalǵa kirip, oryndyqqa otyrǵanymen, ol óziniń synaq tap­syrýdan bas tartatynyn málim­dep, ornynan tez kóterildi. Onyń Lıngvıstıkalyq komıssııa músheleriniń bárine ókpesi bar kórinedi. «Ol kisini qazir men sizderge aıta almaımyn, – dedi Birjan Dilmaǵambet jýrnalısterge. – Eger komıssııa músheleriniń quramynda ózgerister bolatyn bolsa, synaq tapsyrýdan bas tartpaımyn». Keıin belgili bolǵanyndaı, 50 jastaǵy úmitker Lıngvıstı­ka­lyq komıssııanyń tóraǵasyna «ók­peli» eken. Osyǵan baıla­nys­ty komıssııa tóraǵasy Myrzataı Joldasbekov te málimdeme ja­sa­dy. Onyń málimdeýinshe, osydan 36 jyl buryn «Pıoner» jýr­na­lynda dúldúl aqyn Kenen Ázir­baevtyń 90 jasqa tolýyna oraı «Toqsandaǵy tarlan» degen ma­qala jarııalanypty. Maqalanyń qysqasha mazmuny mynadaı: Kenen Ázirbaev 90 jasqa tolǵanda aqyndy quttyqtaýǵa Almaty qa­lasynan bir top pıoner keledi. Olardyń arasynda prezıdenttikke kandıdat qazirgi Birjan Dil­maǵambet te bar eken. Qart aqyn balalarmen emen-jarqyn áńgi­melesip, aq batasyn beripti. – «Siz mynanyń bárin kóp bala keldi, batany maǵan emes, ba­la­larǵa beripti dep jazypsyz», – dedi Myrzataı Joldasbekov úmitkerdiń «ókpesi» jaıynda. – О́zim ne úshin kináli bolǵanymdy túsinbeı qaldym. Bul – bil­mestiktiń belgisi. Qaıta ol: «Aǵa, mynany 36 jyldan beri saqtap júrmin, rahmet. Meni úlken bir keıipker retinde jazǵan ekensiz, rızamyn. Kórdińiz be, 36 jyldan keıin aldyńyzǵa emtıhan tap­syrýǵa kelip otyrmyn» dese, júregim jylyp qalar edi ǵoı. Komıssııa tóraǵasynyń aı­tý­yn­­­sha, atalǵan maqalanyń avtory ózi emes. Birjan balanyń kim ekenin bilmeıdi. Maqalany Jol­dasbekovtiń kitaptaryn paıdalana otyryp, jýrnal redaksııasy jazýy múmkin. Bul tyrnaq as­tynan kir izdeýdiń bir túri. Al úshinshi kandıdat Serik Sa­par­ǵalı Lıngvıstıkalyq ko­mıs­sııa­nyń synaǵynan sátti ótti. Osyǵan baılanysty komıssııa músheleri prezıdenttikke kandı­dat­ty memlekettik til – qazaq tilin erkin meń­gergen degen uı­ǵarym jasady. Komıssııa tóraǵasynyń habardar etýinshe, Serik Saparǵalı «Qyz ósse – eldiń kórki» degen taqyrypta úsh bettik shyǵarmany saýatty jazǵan. Emle qatesi joq, tynys belgilerinen – eki, stıldik eki qate jibergen. Sondaı-aq, ol Júsipbek Aımaýytovtyń shy­ǵarmalaryn óte jaqsy oqyǵan. Al «Salamatty ómir salty» ta­qyrybynda da erkin sóılep, ózi­niń ómirden kórgen-túıgenderi mol azamat ekendigin kórsete bilgen. *  *  * Keshe Ortalyq saılaý ko­mıs­sııasynyń tóraǵasy Qýan­dyq Turǵanqulovtyń tóraǵa­lyq etýimen komıssııanyń kezekti otyrysy ótti. Otyrysta Murat Telibekov pen Birjan Dilmaǵambetti prezıdenttikke kandıdat retinde tirkeýden bas tartý týraly jáne prezıdenttikke kandıdat Serik Sapar­ǵa­lıdy Konstıtýsııada jáne «QR saılaý týraly» Konstı­tý­sııa­lyq zańda qoıylatyn talap­tarǵa sáıkestigin anyqtaý tý­raly máseleler qaraldy. Atal­ǵan máseleler jóninde Or­talyq saılaý komıssııasynyń hatshysy Baqyt Meldeshov baıandama jasady. OSK hatshysynyń habardar etkenindeı, úmitker Murat Telibekov 23 aqpanǵa belgilengen Lıngvıstıkalyq komıssııanyń oty­rysyna kelmedi. Birjan Dil­maǵambet komıssııa otyrysyna kelgenimen, synaq tapsyrýdan bas tartty. Ortalyq saılaý ko­mıs­sııasy M.Telibekov pen B.Dil­maǵambetti Konstıtýsııa men «QR saılaý týraly» Konstıtýsııalyq zańnyń memlekettik tildi erkin meńgergendigi bóligindegi talap­taryna sáıkestigi anyqtalmady dep taýyp, olardy prezıdenttikke kandıdat retinde tirkeýden bas tartý týraly, al úmitker Serik Saparǵa­lıdyń zańnamalarda qoıy­latyn ta­laptarǵa sáıkestigi anyq­talǵan­dy­ǵy týraly qaýlylar qabyldady. Otyrys barysynda Ortalyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Qýandyq Turǵanqulov Lıngvıs­tı­ka­lyq komıssııanyń otyrys­taryna sebepsiz kelmegen, kelse de synaq tapsyrýdan bas tart­qandardyń is-áreketteri OSK bıýd­jetine edáýir shyǵyn keltiretindigin, sondaı-aq OSK men Lın­gvıstıkalyq komıssııanyń ju­mys­taryna nuqsan tıgizetindigin atap ótti. Onyń aıtýynsha, qala­aralyq telefon baılany­syna shyǵyp, olarmen habar­la­sýǵa, bas­qa da qyzmet túrlerine qomaq­ty qarjy ketedi. Al bosqa ketken sol qarajat salyq tóleýshi­lerden quralǵan. Álısultan QULANBAI.