О́mirbek ónegesi

О́mirbek Joldasbekov S.M.Kırov atyn­­daǵy Qazaq memlekettik ýnı­ver­sı­te­ti­niń (qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ult­tyq ýnıversıteti) rektorlyǵyna búgin­gi Q.Sát­baev atyndaǵy Qazaq ulttyq po­lıtehnı­kalyq ýnıversıtetiniń prorekto­ry qyz­metinen aýysty. Saılaý arqyly ala­tyn ataq-dárejesi bolmasa da, mańdaı terimen keletin ǵylym doktorlyǵy ǵana bar azamattyń jaqyndasa ketkendi oıly da tar­tymdy áńgimelerimen ózine tartyp ala­tyn qasıetin baıqap júrdik. О́zim Qazaq SSR Ǵylym akademııa­sy­nyń M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ıns­tıtýtynan 1968 jyly qýylyp ke­lip, áńgime-dúkenge aralaspaı, tek lek­sııaǵa daıyndalyp, stýdentterdiń ǵylymı úıir­mesin basqaryp júretinmin. Qońyraý­men kelgen adam jańa túsken kelindeı aıa­ǵyn ańdap basyp, baıqap sóıleýge yńǵaı­lanyp turady eken. H.Saı­kıevtiń ornyna ja­ńadan doktor bolǵan, ózim­men bir kezde oqy­ǵan Káken Ahanov dekan bo­lyp saı­lan­dy da, meni bastaýysh partııa uıy­mynyń hatshylyǵyna usyndy. Ádildigine baq­qan adam árqashan sheshimdi de adýyndy bola ma deımin. Ekeýmiz fakýltet bas­shy­ly­ǵyna kelgen kezde aıaǵyn ańdap basatyn oqy­týshylar kóbeıgen sııaqty. Adal­dy­ǵy­na kó­zimiz jetken soń О́mirbek Joldasbekovke arqa súıegenimiz de jalǵan emes. О́ıt­keni, ótirik maqtandy unatpaıtyn, ádil­dik jo­lynan taı­maıtyn, járeýkelikti jek kóre­tin minezi Káken ekeýmizben sa­baqtas sııaqty. Kúni keshe ǵana anaý-mynaý qańqý sózge qalǵan fakýltettiń ustazdar qaýymy erkin tynystaı bastady. Ras, burynnan ymy-jymy aralasyp qalǵan qýlar ý-shý­syz aýysyp, ýnıversıtet uıymynyń jal­py atmosferasy jaqsara bastaǵan tusta bir­neshe ıgi qadamdar men utymdy kóri­nister jasala bastady. Aldymen Qazaq ýnıversıtetiniń tómen­dep ketken abyroıy kóterile bastady. Keńes eliniń 12 aldyńǵy qatarly ýnıver­sı­­tetteriniń biri bolyp oqý oryndarynyń dúnıejúzilik assambleıasyna múshe bol­dyq. Elenýge tıisti tabystarymyz, is-áre­ket­terimiz jalpyýnıversıtettik jıyn-jı­na­lystarda talqyǵa túsip, fakýltet bas­shy­lary ǵana emes, qatardaǵy oqytýshy-pro­fessorlar jalpy múdde deńgeıinde bas qosyp, aqyldasatyn boldyq. Árqaısymyz kókeıdegi oıymyzdy tartynbaı aıtyp, ár­qıly usynystar jasadyq. Ýnıversıtet bas­shylyǵy aıtty degendi ustap qalmaı, ádildikti murat tuttyq. – Áli kúnge deıin meniń esimnen shyq­paıtyn qarapaıym sheshimdi О́mirbek Jol­das­bekovtiń taýyp, búkil qazaq eline, ási­rese oqý-bilim salasyna abyroı-bedel syı­­laǵanyn aıta keteıin. Men jýrnalıstıka fakýltetiniń sońǵy kýrsynda 1950 jy­ly oqyp júrgende úkimet múshesi bol­ǵan rektorymyz Tólegen Tájibaevtan Qa­zaq ýnıversıtetine jańa korpýs salýǵa sheshim qabyldandy degen qýanyshty habardy es­tigen edim. О́mirbekke deıin bolǵan bir­ne­she rektorlardan osy taqyryptaǵy áń­gimeni talaı qısyndarmen estigenimiz jáne bar. Salynýy jaqyndap qaldy, ýnıversıtet ǵımaraty túsetin kóshege aty berildi dep te daýryqtyq. Qazirgi polıtehnıka ýnı­versıtetiniń korpýstary salynyp jat­qanda jan-jaqqa qýana kóz tastadyq. О́ıt­keni, men Botanıcheskıı býlvarda, bir kezde Birjan, qazir Buqar Jyraý atanǵan kó­shede turatynmyn. KazGÝ kóship kelse, qol sozym jerde turatyn boldym-aý degen oı da uıytqyp soǵatyn. О́mirbek kelgenge deıingi 20 jyl boıy­na talaı saqqa júgirtilgen ýnıversıtet qa­lashyǵyn salý máselesi kún tártibine qo­ıy­lyp, jańa aımaq tańdaldy. Qalashyq­tyń burynǵy josparlarynda profes­sor­lar­dyń sándi úıleri men sán-saltanat ny­sandary qurylys qarjysyn tym sha­ryq­tatyp, Máskeýdegi memlekettik josparlaý komıtetinde sanatqa enip, aqsha bólinbeı kelgen eken. Qurylystyń osy kórgenniń kózin toıdyratyn artyq-aýystary men professorlarǵa arnalatyn kottedjderin qu­rylys josparynan shyǵaryp, respýblıka qarjysyna salýǵa beıimdepti. Onyń ústine rektorymyz basqa da árekettiń jónin taýypty. Máskeýde bir kezde oqyp, anda-sanda kezdesip jú­re­tin Asqar Qonaev arqyly Dımekeńe joly­ǵyp,  bul máseleniń sheshimin tezdetýge jaǵ­daı jasady. Iá, Dımekeńniń qabyl­da­ýynda bolǵanda respýblıkanyń mańda­ıy­na bas­qan jalǵyz ýnıversıtettiń jaı-kúıin Más­keý ýnıversıtetiniń deńgeıine kóterýge jaǵdaı jasaý máselesin jan-jaq­ty tú­sindirip, ol kisini respýblıka aby­roı-bedelin ósire túsýge bunyń óte yńǵaıly qa­dam bolatynyna sendirip ári yqylasyn aýda­ryp, qarjyny molyraq bóldirýge qol jetkizipti degendi estip júrdik. Eshbir aıǵaı-shýǵa ilikpeı Tımırıazev kóshesine qaraıtyn betten kósiltip tórt qa­batty zań, odan óte 15 qabatty ákimshilik ǵımaratyn, onan ári fılologııa, tarıh, jýr­nalıstıka, odan ári bes qabatty bıologııa fakýltetiniń korpýstary paıdalanýǵa berildi. Budan soń  ál-Farabı dańǵylyn jaǵalaı stýdentterdiń on besshaqty ja­taq­hanalary salyndy. Oqý korpýstary men jataqhanalardyń batys jaǵynda sha­rýa­shylyq ǵımarattary jumys isteı bas­tady. Osynyń bárin О́mirbektiń ózi basy-qa­synda júrip prorab sııaqty óz kózinen ót­kizdi. Mundaı «sharýaqorlyqqa» dos­ta­ry qýansa, qaısybiri ishterinen tyndy. KazGÝ-diń dańqy burynǵydan da asqaqtaı tústi. Syrtqy kórkem kórinisti sapaly oqý júıesimen ushtastyra túsý úshin birqatar  sheteldik oqý oryndarymen baýyrlasyp, on­daǵy  professorlardy bizge shaqyra bas­tady. Solardyń ishinde ózin oqytqan, dıssertasııalaryna jetekshi bolǵan, álemdi aýzyna qaratqan, keńes eliniń ǵylymı ta­bystaryn dushpandaryna moıyndatqan uly ǵalymmen (aty-jónin umyttym) kez­de­sý bolǵanda ol: qandaı bıikke shyǵarsań da О́mirbektiń azamattyq paryzyn óteı­ti­nine kózim jetedi. Árdaıym, joly bolsyn dep bata bergen edi. Ol tilegi aınymaı keldi. Ýnıversıtetten ketkennen keıin ózi In­je­nerler akademııasyn ashyp, qazir ol úlken ǵylymı ortalyqqa aınaldy. Respýblıka Parlamentiniń depýtaty boldy. Adamnyń úlken qasıeti ýádege beriktik dep sanaımyn. Ondaı adamdar kóbine do­ǵal­daý sóılep, jalpyldaı qoımaıdy. Al sóz­diń ádemisin aýzy-aýzyna juqpaı, jyl­tyratyp sóılegen adamnan saq bolǵan abzal, óıtkeni olar sen ótinbegen nárseni ózi qo­sarlap jiberedi, aqyrynda muryn sıpap qala beresiń. О́mirbek ýádesiniń kesimdi mer­zimi bol­maıtyn. Aıtqan tilegiń sol sá­tinde de, aılap-toqsandap qana emes, birneshe jyldan soń da oryndalatyn. Ýáde berý ońaı bolsa, oryndalýy qıyn bolatyn. Men muny óz tá­ji­rı­bem­nen jaq­­­sy bilemin. Ulym Dáýrenbek ózimizdiń fızıka fakýltetin támamdap, Le­nın­grad­­taǵy Ioffe atyndaǵy fızıka ıns­tıtýtyna aspırantýraǵa túspek boldy. Oqý bitirgen jyly ártúrli sebeppen bara al­mady. Kelesi jyly О́mirbekke mán-jaıdy túsindirip em, qolma-qol sol ınstıtýttaǵy qolynan is keletin tyndyrymdy jol­da­symen sóılesti de: «Keshikpesin, ja­taqhana bári daıyn, abyroıly oqyp kelsin», dep bar máseleni sheship berdi. Bul bir jarym jyldan keıin oryndalǵan ýáde edi. Oıda joqta bir kúni óziniń qabyldaýyna shaqyrdy. Júzdeskennen keıin: «Aǵaı, men sizge bir jumys tapsyraıyn dep otyrmyn. Fılologııa fakýltetiniń syrttaı oqıtyn stýdentteriniń dekany bolýǵa qalaı qa­raı­syz?» degenine anaý edi, mynaý edi dep syl­taý aıtýdyń retin taba almadym. – Syrttan oqıtyndar eresek, aqyl toqtatqan adamdar ǵoı. Onsha kóp qınal­maı­syz, jazǵy, qysqy sessııalary men kúzdegi qabyldaý emtıhany ǵoı, – dep mindetti jeńildetkenimen, árbir istiń óz qıyndyǵy bolady ǵoı. Ne kerek, 5-6 jyl istedim. 80-shi jyldardan bastap jalpy respýblıkada aýa raıy ózgere bastady. Ásirese joǵary jaq­tyń atmosferasynyń qıyndaı bas­ta­ǵany Qazaqstan Kompartııasynyń kezekti sezine Dı­mekeńniń ózi bolmasa da, tóńiregin­de­gi­lerdi sózge qaldyrý, synaý, ásirese Qazaq­stan Ǵylym akademııasynyń onshaqty jyl prezıdenti bolǵan Asqar Qonaevty synaý kúsheıip, ornyn bosatýǵa deıin bardy. 1985 jyly О́mirbek meni shaqyryp alyp: «Aǵasy, myna fılologııa fakýl­te­tiniń kúndizgi bólimine dekan bolǵanyńyzdy qalar em. Ju­mystyń aty jumys qoı, oǵan qı­nalmaıtyn sııaqtysyz», degen tilek aıtty. Onyń shyn nıetimmen qabyldadym. Rektor bolǵanyna 10 jyldan asqan ýaqytta árqıly áńgime, is-áreketter bolady ǵoı. Ony ási­re­se pále qýyp, portfelge, shen-shekpenge qu­martyp júrgender shyǵarady. Jumysqa kirisip, endi ǵana dekandyq qyzmettiń kol­hozdyń brıgadırindeı áýselesi bolatynyn ańǵara bastaǵanymda О́mirbek Joldasbekov qýdalanyp, ornyna hımııa ǵylymdarynyń doktory Edil Erǵojın keldi. Kóp uzamaı respýblıkany jarty ǵa­syrǵa jaqyn basqarǵan Dımash Qonaev or­ny­nan alynyp, eshkim bilmeıtin, Reseıdiń bir ob­lysynda hatshy bolǵan bireýdi ta­ǵa­ıyn­daǵanyna razy bolmaǵan qazaq jastary, ásirese qyz-qyrqyndar 1986 jyldyń jel­toqsan kóterilisin bastap kep jiberdi. Qyzmette otyr em, saǵat 12 kezinde ýnı­versıtettiń partkomynan: «Brejnev ala­ńy­na shyǵyp, laǵyp júrgen stýdentterińdi jınap alyńdar. Eshqaısysy alańǵa barmasyn», degen buıryq túskennen keıin ár aýdı­to­rııaǵa kirip, «eshqaısyń alańǵa barmańdar» dep aıtyp shyqtym. Saǵat birde soǵylatyn qońyraýdan keıin aýdıtorııalar qańyrap bos qaldy. Jastar qyzyqqysh qoı, meniń «barmańdar» degenim olarǵa «baryńdar, óz kózderińmen kórińder» degenmen birdeı bolyp shyqty. Sodan bastaýysh partııa uıymynyń hat­shysy, marqum Talǵat Saırambaev ekeýmiz saǵat eki jarymda jastar ereýildegen alań­ǵa baryp, óz stýdentterimizben kezdesip qal­ǵanda: «Tez oralyńdar, fakýltette bolyń­dar», dep eskertkenimizge bastaryn shul­ǵy­ǵanmen, olar aınala berip toptyń ishine kirip ketip jatty. Sol tóńirekte tórt ja­rym­ǵa deıin boldyq. Trıbýnaǵa kelip sóılegen basshylardyń úsh-tórteýiniń sózin estidik. Stýdentterge túsindirip aıtýdyń ornyna olar zańmen qorqytyp, neshe jylǵa sot­talatynyn aıtqan kezde jastar shýlap, qolyna ilikkendi laqtyryp, ketýge májbúr etkenderin baıqadyq. Jastar da ózderine jandy trıbýna jasap alypty. Eki jigit qoldaryn aıqastyra minber jasaıdy. Kezekti sheshen aıqasqan qol­dardyń ústine shyǵyp oıyndaǵy pikirin aıǵaılap aıtqanda estip turǵandar ártúrli lebiz qosyp shýlaıdy. Talǵat ekeýmiz osy jaıtty biraz baqylap baıqaǵan soń qa­syn­daǵy «Jalyn» kitap dúkenine kirip, kerek-jaraǵymyzdy alyp úıge qaıttyq. Túngi on eki kezinde telefon shyldyrlap, ýnı­ver­sıtettiń 15-qabatyndaǵy májilis za­lyna kelýimiz qajet ekenin aıtty. Sodan te­lefondy ornyna qoıa bergenimde qaıtadan shar ete tústi. Telefon soqqan Zeınolla Qab­dolov eken. «Sen báribir taksı toq­ta­tasyń ǵoı. Jolshybaı meni ala ket, Mır men Vı­nogradovtyń oń jaq búıirinde seni to­syp turaıyn. Birge baraıyq», dedi ol. Botqalasym Zeınollanyń aıtqanyn oryn­dap, qazirgi Qarasaı batyr qıy­ly­syn­da qazyqtaı qatyp turǵan ony artqy oryn­dyqqa otyrǵyzyp aldyq. Abaı dańǵylyna jete bere shopyr mashınanyń júrisin baıaýlata bastady. Abyr-sabyr qozǵalysqa tús­ken jastar kes-kestep jol bermeıdi. Radıokomıtet mekemesine jete bergende al­dy­myz­da alaýlar kórindi, al burynǵy ýnıversıtet, qazirgi Q.Sátbaev kóshesiniń qıy­lysyna jaqyndaı bergende janyp jatqan av­tobýsty kórdik. Alańda alaý­la­ǵan ottar. Záremiz usha bastady. Zeınollanyń kúńirene aıtqan sózderi kóńildi qobaljyta tústi. Tımırıazev kóshesine jetkenshe alańdaǵy alaýlardy baıqaımyz dep moınymyzdy sirestirip aldyq. Saǵat on ekiden asa bergende ýnı­ver­sı­tettiń májilis zalyna barsaq, dekandar men kafedra meńgerýshileri túgelge jýyq otyr. Áli otyrmyz, beri otyr­myz. Partııa men úki­met basshylary bir jerde jınalyp, májilis quryp jatqan kórinedi. Sol jıynda belsendilikti, ásirese Zakash Kamalıdenov kórsetip jatyr, oqý oryn­da­ryn­da qazaq ba­lalary 70-80 pa­ıyzdan asyp ba­rady. Tár­tip­sizdiktiń bári solardan shyǵa bastady, tártipke shaqyrmasa bolmaıdy depti ol. Sol-aq eken  Almatynyń mılısııasy aıa­­ǵynan tik turǵany azdaı, qoldaryna kúrek ustaǵan soldattar men kýrsanttar alańdy tazartyp jatyr degen habar jetti. Túngi tórt shamasynda bıliktegiler jı­nalysy aıaqtalǵan soń bizdiń ýnıversıtetke Ortalyq partııa komıtetiniń uıymdastyrý bólimin basqaryp júrgen Qýanysh Sultanov kelip, jınalys ashty. Budan keıin úıdi-úıimizge taradyq. Ertesine qyzmet ornymyzǵa kelgende taǵy bir quıyn soǵa bastady. Bizge bir kezde Qara­ǵan­dyda birinshi hatshy bolyp, Almatyǵa kel­gende jónsiz tirliginen bir namysqoı kúıeýden taıaq jep, Reseıdiń bir oblysyna aýysqan Solomensev keledi dep ábiger bol­dyq. Sabaqqa kelgenderi qaýip tóndirip jú­rer dep dárethananyń janyndaǵy dálizdiń aýzy-murnyn toltyra stýdentterdi qamap qo­ıypty. Stýdentterdiń ý-shý bolyp turǵa­nyn kórip, qara bylǵarydan kýrtka kıgen pysyqsha jigitke balalardy bosatýdy su­radym. Kóner emes, gúj-gúj etedi. Aty-jó­nim­di aıttym da, stýdentterge aýdıtorııa­la­ryńa baryp, yń-shyńsyz otyryńdar dep buıryq berip em, álgi pysyqty ıyqtarymen qaǵyp, kógennen bosaǵan qozydaı shyǵa jó­neldi. Álgi jigit ilesip kabınetime keldi. «Jaýap beresiz», dep tyqyldaı bergen soń: «О́ziń kimsiń, káne, qujatyńdy kórset», degenimde, tós qaltasynan qyzyl tústi qa­ǵazdy kórsetti. «Ákel, oqıyn» desem, bóten adamǵa ustatýǵa bolmaıdy dep esikten shyǵa jóneldi. Erteńine rektorat pen partkom dekan­dar­dy shaqyryp, keńes ótkizdi. Ásirese jańa­dan bolǵan rektorymyz tym úreılendire sóılep, bir basymyz, bir partbıletimiz ba­ryn esimizge saldy. Qandaı kúsh qysqanyn bilmeımin, ómirlik tájirıbede talaı bas­shylardan bu­rynyraq týǵanyma baqtym ba, áıteýir «Jigitter, úreılenbeıik, úreı jeńse kóp má­seleni qıyndatyp alamyz, sabyr saqtaıyq», dep keńes aıtýyma týra keldi. Alaıda, basshylar joǵarǵy jaqtyń yń­ǵaıyna qarap biraz sharalar tyndyrýǵa kiristi. Alańǵa barǵan adam kináli sanalyp, is-áreketiniń aýyr-jeńildigi esepke alynbady. Shytyrlatyp oqýdan shyǵarý bastaldy. Ási­rese zań, tarıh, jýrnalıstıka fakýl­tet­teriniń dekanaty men partııa uıymdary áı-shaıǵa qaratpaı, aq-qarasyn teksermeı kóp stýdentterdi oqýdan shyǵardy. Súıttik-búıt­tik dep kókigenderi de boldy. Dekabrdiń jıyrmasy kezinde dekan ból­mesinde bos turatyn ústeldiń betin fo­toǵa toltyryp tastady. О́z stýdentterińdi tanyp, shara qoldanyńdar dep ákireń­deı­tin­der shyqty. Fakýltet ustazdaryna: «Eshqaı­syń tanymańdar!» dep em, ony rekto­rat­qa jetkizgender de shyqty. Osyndaı jantalasyp júrgen kúnderdiń birinde uly synshy Muhametjan Qarataev kabınetime keldi. Kirgende de, kelip otyr­ǵanda da eki adam bolyp kórindi. «Muha, qasyńyzdaǵy kim?» dep suraǵanda: «Aýyryp otyr ekensiń ǵoı. Júr, seni aýrýhanaǵa jetkizip salaıyn», dep kelgen máselesin aıtpaı, meni dedektetip birden emhananyń nevrologııa bólimine ákep tapsyrdy. Bir aıdan artyqtaý ýaqyt emdelip, birden «Al­maty» sanatorııinde jalǵastyrý qajet de­gen soń, sonda kettim. Kúni keshe: «Anany iste, mynaǵan nazar aýdar», degen ákim-qara­lardyń birde-biri habarlasyp, hal suraýǵa jaramady. «Saý kúnińde kereksiń de, aýrý-syrqaýly bolǵanda halińdi bilýge jara­maǵan aǵaıyndy oılap, jumysqa shyq­qan kúni dekandyq mindetti atqar­maımyn dep aryz jazdym. Sóıtip, azattyqqa qo­lym jetti. Muny aıtyp jatqanym, sol kezeńde О́mirbek Joldasbekov rektorlyǵyn atqara bergende bálkim, ýnıversıtettegi áńgime aýany bas­qasha órbýi de múmkin edi. О́ıt­keni, ol  adamgershilikti rııasyz saq­taǵan jan-dy. Men О́mirbekpen qoıan-qoltyq júrip, aıaq-tabaǵymyzdy aralastyrǵan jan emespin. Ártúrli sebeppen resmı basqosý bol­ǵanda jaıdary minez tanytsa, álde­qalaı úıine baryp qalǵanda jan jary Maıa Mıhaılovna Bagyzbaeva jyly júzben sháı­nek kóteretin. Mundaı qasıet qazaqy salt-dástúr boıyna daryǵan adamdardan ǵana ańǵarylady. Úıine kirgende «joǵary­la­tyńyz» deýdi bilmeıtin «mádenıettilerdi» qazir talaı kezdestirip júrmiz ǵoı. О́mirbek KazGÝ-den ketkennen soń biraz ýaqyt óz mamandyǵymen júrdi. Aka­demııanyń prezıdenti saılaýyna qatysty. Qajetti daýysty jınaı almady. Eger ol saılanǵanda búgingi joıylyp ketken Ǵy­lym akademııasy basqa respýblıka­lar­da­ǵydaı saqtalyp qana qoımaı, órkendep, ekonomıkamyzdyń qýattanýyna óziniń úle­sin qosatyn edi. Memleketten qarjylanatyn akademııa­ny bermegen soń burynǵy keńes respýb­lıkalarynyń ishinde birinshi bolyp óz qara­jatyn ózi tabatyn Injenerlik akade­mııany ashyp, az ǵana jyl ishinde úlken abyroıǵa keneldi. Respýblıkanyń jańa basshylary О́mirbektiń azamattyǵyna, al­ǵyr­ly­ǵyna, iskerligine, tazalyǵyna kóz­deri jetken soń Parlament depýtattyǵyna saı­latqyzyp, talaı utymdy usynystary men mándi qadamdaryna nazar aýdaryp, júzege asyrdy. 1997 jyly meniń 70 jyldyǵymdy adamı bilimi joǵary, árqashan siz-bizden as­paıtyn, jaýapkershiligi joǵary rektor Kóp­jasar Náribaev ýnıversıtettiń úlken má­jilis zalynda ótkizdi. Jartylaı resmı bolǵanymen toıdyń qyzýy sezilip, sheshile sóılegenderden keıin qorytyndy sózdi ózime berdi. Jınalǵan kópshilikke, osyn­daı zor iltıpat bildirip jatqan ýnıversıtet basshylaryna alǵysymdy aıtyp tur­ǵanda rektorymyz Kópjasarǵa: «Baıaǵyda О́mir­bek Aryslanuly qańqasyn kóterip ketken Stýdentter saraıyn salyp alǵa­nymyzda my­nadaı tarlyqqa kezdespes ek qoı», degen sóz aýzymnan shyǵyp ketken bolatyn. – Osy Tursynbek qyzyq, mynadaı kelisti jıyn ótkizip jatqanǵa dán rıza bol­maıdy ma eken, – degender bolǵanymen, Kópjasar mundaı synshyl tilekti qaperine de almaı, saraı qurylysyn tezdetti. Búginderi ol óz mindetin qınalmaı atqaryp tur. Talaı iri jınalystar men konsertter ótip jatyr. О́mirimiz qyzyq-dýmanǵa toly ǵoı. Myr­zataı Joldasbekov doktorlyq dıs­ser­tasııasyn Qyrǵyzstannyń Balasaǵun atyn­daǵy memlekettik ýnıversıtetinde qor­­­ǵady. Ol kezde Zákı Ahmetov, Zeınolla Qab­dolov úsheýimiz Qyrǵyz ýnıversıteti ǵylymı keńesiniń turaqty múshesi bol­ǵandyqtan, Bishkekke jylyna 5-6 ret ba­ryp qaıtatynbyz. Qyrǵyzdarǵa rıza bolǵan Myrzataı Almatydaǵy jora-joldastaryna jáne aıaý­ly aǵalaryna meziret jasap, buryn Mı­nıstrler keńesiniń sharýashylyq bóli­mine qaraıtyn, qazir aqshalylardy qabyl­daıtyn «Jalyn» meıramhanasyna shaqyr­dy. Kú­lásh ekeýimizdi kópshiliktiń ortasy­nan Myr­zataıdyń jary Márııam qoltyq­tap dóń­gelene salynǵan úıdiń esigine kirgizip jiberdi. Otyzshaqty adamǵa arnalǵan shaıǵa akademık, depýtat О́mirbek  Joldasbekov asaba eken. Orta tusyndaǵy das­tarqanǵa qonystandyra berip: «Kelesi sóz­diń kezegi qazaqtyń joǵyn bárimizden kóp joqtap, shyndyq úshin otqa túsip júrgen, bira­zymyzǵa ini bolsa da, saılaýmen ala­tyn ataǵy joq bolsa da ózimniń tamasha aǵam Tursynbek Kákishevke beriledi», demesi barma. «Asatpaı jatyp quldyq» degen osy bolar, qaısybir akademıkter osy sát asyǵys sharýalary esterine tústi me, qaı­dam, áıteýir meniń sózimniń sońyna deıin shydamady. Kezegińiz keledi dep О́mir­bek toqtatpady olardy. Toıdyń rásimi aıaq­talyp, ornymyzdan kóterile bergende О́mir­bek meni qushaqtap turyp: «Toıyńyzǵa shaqyrmasańyz da men bastaǵan Stýdentter saraıyn ary qaraı salý isin qozǵap ji­bergenińiz úshin kóp-kóp rahmet, endi 80 jyldyǵyńyzda umytyp ketpeńiz meni», dep qarqyldap kúldi. Júrek jylýyn tanytty. Mundaı kezdesýler О́mirbekpen talaı boldy. Azamattyq qalpy eshbir ózgeriske ushyramaı, depýtattyq paryzyna saı el­diń órkendeýi men halyqtyń ál-aýqatty bolýy haqynda Májiliste de ashyq sóı­ledi. Radıo-teledıdar suhbattarynda da jetkize aıtqanyn kópshilik áli umyta qoımasa kerek. Sóıtip júrgende sum ajal aramyzdan alyp ketti. Alaıda, er-aza­mattyń izi qaı saladan bolsyn badyraıyp kórinip jatyr. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti О́mirbektiń ózi baılap-matap ketken shetel ýnıversıtetterimen baı­la­nysyn kú­sheıte túsip, bilgir ǵalymdardyń leksııasyn stýdentterge tyńdatyp, yjda­hat­ty ustazdar men talapty stýdentter­di shetel ýnıversıtetterinde tájirıbeden ót­kizý sharalaryn bu­rynǵydan góri jandan­dyra túsýde. El úshin, halyqtyń abyroı-bedelin ósire berý úshin, rýhanı qýat-kúshin da­mytatyn ǵylym-bilim jolyna túskender úlgi bolsyn dep eki myńdaı adam syıa­tyn, qazir jóndeýdegi Stýdentter sa­raıyna О́mir­­bek Joldasbekovtiń aty berilýi aı­tylǵan sózimizdiń, kókeıde qal­ǵan oıy­myzdyń naq­ty dáleli ekeni sózsiz. Elge eńbegi sińgen ár azamat osy­laı ardaqtala bersin. Shyn má­ninde adal eńbek etip, halqynyń abyroıyn as­qaqtata, rýhanı dástúrin basqalarǵa ta­nyta berýge shyn nıet, adal kóńilmen kirisken azamatty el eshýaqytta umyt­paıdy. О́mirbek ómirshil azamat. Tursynbek KÁKIShEV, professor.