Kútimi bardyń kúıi bólek

Táýelsizdik talaptary _______________________ Jasyratyny joq, elimizde maqtan tutar ıgi ister kóp. Jal­py, qazaqstandyqtar úshin qazirgi bizdiń maqtanyshymyz osy elde turyp, tátý-tátti, ba­qýatty ómir súrip jatqanymyz bolsa kerek dep oılaımyn. Ásirese, árbir astanalyq Astana qalasynyń turǵyny bolǵa­nyna qýanady. Arý qalamyz­dyń sáni de, máni de onyń sym­batty qurylysy, ádemi ǵı­marat­tary. Olardy ár qa­zaq­standyq maqtan tutady. Solar­dyń biri – qubyr jóndeýshi Rústem. Biraq birde onyń nalyp otyryp aıtqan sózderiniń shym­baıǵa batqany bar. Ol aıtady: Elbasy bizge osyndaı álemdik deńgeıdegi óskeleń talapqa saı keletin qala turǵyzyp berdi. Al sonyń qadirin osynda tu­ryp jatqan biz bilemiz be? – deıdi. – Nege bilmeımiz, bilemiz! – Joq, – deıdi ol basyn shaı­qap. – Biletin bolsaq dál osylaı óz úılerimizge nem­quraıly qaramas edik. Sosyn ol maǵan oıyn naq­ty mysaldarmen túsindirgisi kelgendeı, syrty jarqyraǵan toǵyz qabatty turǵyn jaı keshenin nusqady. Ol kórsetken úıdi «Naıza» qurylys kom­panııasy turǵyzǵanyn men de jaqsy bilemin. Atalǵan kompanııa salǵan ǵımarattar sapa­lylyǵymen qashanda erekshelenip turady. Jurt sol úshin «Naıza» qurylys kompanııa­syn alǵa tartady. Sóı­tip, aı­typ jatsam Rústem sózimdi bó­lip, sol keremet qylyp salyp bergen úıdiń qazirgi jaǵdaıy qandaı dep taǵy surady. Árı­ne, bul suraqqa birden jaýap berý qıynǵa tústi. О́ıtkeni, talaı boı kótergen úılerdiń ar­ty­nan by­lyǵy shyǵyp jat­qa­nyn estigenim de, kórgenim de bar. Tóbesinen sý aǵyp, qabyr­ǵalary jarylyp, kó­ge­rip, jer­tó­leleri sýǵa tolyp, odan tu­ryp qalǵan sý ıistenip degendeı, jaǵymsyz kórinis­ter kóz aldymda kólbeńdeı qaldy. – Jaǵdaıy jaqsy úıler kóp, – dedim. – Mine, másele osynda, – dedi Rústem jerden jeti qoıan tapqandaı saýsaǵyn shoshaı­typ. – Barlyǵynyń kúıi birdeı emes. Ony sen de qostap tur­syń. Rús­tem toǵyz qabatty úı­di beker kórsetpegenin aıtty. Ol ózi osynda JPK-da qubyr jóndeý­shi. Olardyń kúnbe-kún­gi ýaqyty jertóledegi qu­byrlardy dáneker­leý­men ótedi. Sebebi, salyn­ǵanyna bar-joǵy úsh-tórt jyl bolǵan ǵımarat­tar­dyń sý qubyr­lary tozyp ketipti. Ásirese, qysty kúnderi joǵary qabat­tarǵa jylý kóterilý úshin sý qy­sy­my kú­sheı­gende qubyr bit­ken tam­shylap qoıa beredi eken. Jańa jyl qarsańynda oǵan aýyldan týysqandary qydy­ryp kelipti. Bul meı­ramdy álem halqy toılap jat­qan soń qatardan qalmaı bular da atap ótýge tıis. «Biraq sizge ótirik, ma­ǵan shyn, sol týysqan­darym­nyń al­dyn­da qat­ty qysyl­ǵanym-aı», deıdi Rústem. Alys­­tan Astana dep kelgen týys­qandary jańa jyldyń aldy­nda jýy­naıyn dese, sý aqpaıdy. Bir kún emes, birneshe kúnge so­zylǵan. О́zderiniń jáne týys­qandarynyń qandaı kúıge tús­kenderi aıtpasa da túsinikti. Ne ystyq, ne sýyq sý joq úı­lerinen bezip ketýge shaq qa­lypty. Mundaı jaǵdaıdy ýaq-túıek dep aıtýǵa kelmes. О́ıt­keni, Rústem turyp jatqan tur­ǵyn úı kesheni – jańa ǵımarat. Jańa ǵımarattyń eki-úsheýinde osyndaı jaǵdaı qaıtalanǵan bolsa, jaqsylyq emes. Rústemniń aıtýynsha, ol qu­byr jóndeýshi bolyp eki jerde isteıdi eken. Birinshi jumysym eski, ıaǵnı ótken ǵasyrdyń 70-jyldary salynǵan jekemenshik páter ıeleriniń kooperatıvinde deıdi. Bul úıler buryn turǵyzylǵan bolsa da áli kúnge kútimi jaqsy. Jer­tóleleriniń qurǵaqtyǵy sondaı, onda túrli qyzmet kórsetý fırmalary ornalasqan. Son­dyq­tan joǵarydaǵydaı jaǵdaı munda qaıtalana qoımaıdy. Qu­byr jarylyp jatsa, ol osyn­da­ǵy óz baspanasyna salǵyrt qaraǵan úı ıesiniń páterinde or­yn alýy ǵana múmkin. Al jalpy JPK-niń kinási bolmaıdy. Demek, másele úılerdiń eski, jańa­ly­ǵynda emes, olardyń sapasy men kútiminde. Men qubyr jóndeýshi bolǵan­dyqtan, joǵarydaǵy atalǵan to­ǵyz qabatty jańa turǵyn úıdiń asty, ústin túgel bilemin, deıdi Rústem. Onyń jertólesine qyz­met kórsetý mekemeleri ornalasý túgil bas suǵýdyń ózi qıyn. Ishi tazalanbaǵan, kúl-qoqys, ybyr­syp jatqan bir eshkimge kereksiz dúnıe. Qubyrlarynyń bári shirip, tozǵan. Túrtip qalsa, úgitiledi. Son­dyqtan kúnde jamap-jas­qaı­myz, biraq báribir kúıi ketken eski qubyrlar qaıta-qaıta tesilip, sýdy toqtatýǵa májbúrleıdi. At­shap­tyrym jerdi alyp jatqan jer­tóleniń ishin tazalap qalypqa keltirý kerek, sosyn bar qubyryn jańalaý qajet. Biraq bul ju­mys­tar o basta tolyq aıaqtalmaǵan soń, ony endi júzege asyrý biraz qarajatty kerek etedi. Onyń sóziniń jany bar. O basta tolyq bitpegen istiń keneýi kete beretini anyq. Endi buǵan kim jaýap bermek? Bir emes, birneshe JPK tóraǵalary aýysty. Báriniń aıtatyny sol bir áńgime. Sapasyz salynǵan úılerdi memlekettik qa­byldaý komıssııasy sol kúıi qa­byldap alǵanyn talaı estigenbiz. Artynan turǵyndar zardap shegedi. Buǵan is tetigin ustap otyrǵan sheneýnikterdiń murty da qısaı­masy anyq. Áıtpese, Rústem aıt­qandaı, táýelsizdigimizdiń arqa­syn­da Saryarqa tósinde boı kó­tergen symbatty arý qalamyzdyń ózegi – ǵımarattar ǵoı. Onyń ishinde halqymyzdyń qýanyshyna aı­na­lyp, ár adamnyń baspanasy bol­ǵan sulý da jyly turǵyn jaılar. Endeshe, qolda barda altyn­nyń qadiri joq degendeı, el bolyp ázer qol jetken qala­myz­dyń ár kirpishin aıalaýymyz kerek emes pe? Kerisinshe, osylardyń bári eshkimge kerek emesteı, bir­qa­tar aýlalarda balalardyń oı­naı­tyn orny túgil, otyratyn oryndar joq. Esik aldy tolǵan kólik. Jaýyn jaýsa, laı bop shy­ǵa keledi. Buǵan taǵy bas aýyr­tatyn eshkim joq. О́ıtkeni, bul úshin tıisti sheneýnikter jaýapqa tar­tyl­maıdy. Sony bári kórip otyr. Aqyr aıaǵynda qosymsha qarjy shyǵyndalady. Al bárinen buryn mundaı úı­lerdiń erteńgi kúıi ne bolmaq? Elbasymyz «Astana – jańa­shyl­dyq jarshysy, Qazaqstannyń yr­ǵaqty damýynyń jarqyn beınesi, respýblıkamyzdyń táýelsizdik sım­voly» degen edi. Jaman aıtpaı, jaqsy joq, birneshe jyldan keıin kútimi ketken keıbir jaı­lardyń irgetasy shógip, qabyrǵa­lary qaqyrap jatsa, kimge jaq­sy? Sonda erteńgi urpaq bular qashan, qandaı maqsatpen tur­ǵy­zylyp edi, dep surasa kim ne deıdi? Demek, mundaı suraqtyń qo­ıylýyna sebepshi bolyp otyr­ǵan­darǵa jaýapkershilikti arttyra tú­sý – sol erteńgi keleńsizdiktiń aldyn alý bolar edi. Búgin aýyz toltyryp aıtyp júrgen sózi­miz­diń salmaǵy ortaımasyn desek, armandaı bolǵan asyl qala­myz­dyń ár kirpishin, ár tasyn aıalap ustaý – árqaısymyzdyń mindetimiz, táýelsizdik talaby dep túsin­ge­nimiz abzal. Aleksandr TASBOLATOV. Astana.