Serpindi jobalarǵa senim mol

Indýstrııalandyrý kartasy el ómirine tyń serpin berýde. Oblystardyń ózderine tán ekonomıkalyq kelbetteri jańarýy da oryn alýda. Iske qosylyp jatqan jańa zaýyttar men kombınattar, jańartylǵan jylý qazandyqtary týraly aıtý ońaı bolǵanymen, is júzinde júzege asyrylýyna bólingen qarjydan bólek qanshama erik-jiger bar. Údemeli ındýstrııalyq-ın­no­vasııalyq baǵdarlamaǵa bóli­ne­tin qarjy kólemi artyp keledi. Soǵan sáıkes salynatyn zaýyt pen qurylys nysanda­rynyń qam­tý aýqymy men joba kólemi de ulǵaıa túsýde. Úkimette ótken selektorlyq keńeste aı­tylǵan jobalar aýqymyn tómen­degi derekterden de baıqaýǵa bolady. Selektorlyq keńeste sóz bol­­ǵan, ótken jyly iske qosyl­ǵan 152 jobanyń ishinde 30 kásiporyn jo­balyq qýatyna enip, óndiriske kiristi. Bul oǵan salynǵan qarjynyń aqtalǵany degen sóz. Al qalǵan jobalar­dyń keıbiri maýsymdyq sıpaty jáne basqa da máseleler boıyn­sha qatań baqylaýda tur. Olar­­dyń da iske qosylatyn kúni alys emes. Sýdyń da suraýy bar de­mek­shi, bólingen qarjynyń ba­qylaýy bolmaıdy emes, bolady. Tórt joba sáýir-mamyr aıla­ryn­da iske qosylady dep kú­tilýde. Premer-Mınıstrdiń oryn­­basary – Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstri Áset Isekeshev jo­balardyń iske qosylý merzimi toq­talýy, úzilýi men aýystyrylýyna oblys ákim­deriniń orynbasarlary deń­ge­ıinde jaýap beretindeı má­sele qarastyrylyp jatqan­dyǵyn jet­­kizdi. Bul óz kezeginde baqy­laý­dyń barlyǵyn bildirip, nem­quraı­dylyqty boldyrmaıdy. Bıylǵy jyldyń ındýstrııa­landyrý kartasynyń bıýdjeti eki esedeı artyp otyr. Kartany úı­lestirýge arnaıy bekitilgen Áset Isekeshevtiń aıtýynsha, 2011 jy­ly ındýstrııalandyrý kartasyna quny 715 mlrd.teńge bolatyn 71 joba bekitilgen kórinedi. Oǵan tartylatyn ınvestısııa kólemi de az emes. Ol 1,5 trln.teńgege deıin jetedi dep boljanyp otyr. Eger sátin salyp, bul jobalar naqty iske asyrylyp jatsa, bo­la­shaqta 18,6 myń jumys orny ýaqytsha ashy­lyp, keıin olardyń 18,5 myńy turaqty jumys or­nyna aınal­maq. Alǵashqy jarty­jyl­dyqta quny 50 mlrd.teń­ge­deı bolatyn 11 nysannyń iske qo­sylýy kútilýde. Gazetimizdiń aldyńǵy sanda­rynda jazǵanymyzdaı, 2011 jyl­­dyń enshisindegi iri ári mańy­zy joǵary nysandar sany – 12. Olarǵa 330 mlrd. teńgedeı qarjy bó­linipti. Iske qosylǵannan keıin 6 myń jańa jumys orny ashy­latyn boldy. Olardyń qata­rynda Sharyn ózenindegi Moınaq GES-i (jel­toqsan aıynda), “Ja­ńa­ózen-Túri­kmenstanmen shekara” temir jol ýchaskesi (qa­rasha) jáne Jetigen-Qorǵas temir jol jelileri, Aqbaı altyn fabrıkasynyń ónimdiligin art­tyrý (maýsym) jo­balary bar. Pavlodar obly­syn­daǵy “Taman” JShS jańa qýatty júk vagon­daryn shyǵarmaq. Al aqpan aıy­nyń enshisindegi joba boıynsha “Shevron Munaıgaz Ink.” kor­porasııasynyń metall­plas­tıka­lyq qubyr shyǵarý za­ýy­­ty iske qosyldy. Shilde aıyn­da Mań­ǵystaý oblysynda “Qazaq­stan Kaspıan Offshor Indastrız” JShS-de teńiz metall ónim­deri óndirisin jolǵa qoıý jos­parlanyp otyr. Al ejelden jeńil óner­kásiptiń negizi bolǵan Semeı óńi­rinde bylǵary-teri ónimderin óndiretin “SKMK” JShS kombı­naty iske qosylmaq. Naýryz aıynyń sońyna deıin ındýstrııalandyrý kartasy sha­ǵyn jáne orta bıznes jobalaryn esepke ala otyryp, birqatar jobalarmen tolyqtyrylmaq. Ázir­she oblystardan 300-den astam ótinish túsip úlgergen. Onyń ishin­de 206-sy bıylǵy 2011 jyl­ǵy jobalar boıynsha, al 70-i jyl­dyń alǵashqy jarty­jyl­dy­ǵynda iske qosylatyn bolady. Elimizde atqarylyp jatqan jumystar, ásirese, ındýstrııa­landyrý salasynda qolǵa aly­nyp jatqan isterdiń nátıjesi daǵ­­darystan keıin eńsemizdi kó­terýge, sondaı-aq halqymyz­dyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa úlken kó­megin tıgizbek. Múmkin, dál qazir salynǵan qarjyny aqtama­ǵan­men, ýaqyt óte kele óziniń tolyq qýatyn ıgere ala­tyn­dyǵyna senim kámil. О́ıtkeni ekonomıkanyń negizin quraıtyn orta jáne sha­ǵyn bıznes sek­to­ryn, sondaı-aq óner­kásip óndirisin qunttaý utym­dy qadam ekenin ýaqyt kórsetip kele jatyr. Gaz ben munaıǵa ǵana sený emes, sonymen qatar ekono­mı­kamyzdyń barlyq sek­tor­la­ry qatar damysa, bolasha­ǵy­myz bulyńǵyr bol­maı­dy. Qara altynǵa maman­dan­ǵan ekonomıka­lyq kelbetimizden ózge kelbet qalyptastyrý óte ma­ńyz­dy. Tek atqarylyp jat­qan iske halyq tarapynan nemqu­raı­­dylyq bol­ma­syn deńiz. Qyrýar qarjy sa­lyp, úlken serpinmen atqarylyp jatqan jumystardyń kólemin kóre otyryp, ony júzege asyrý­shylar el bolashaǵyna úles qosyp jat­qandyqtaryn esine ala júrse ná­tıje de sapaly bolmaq. Venera TÚGELBAI.