Barsha baspanaly bolsyn

«Qazaqstannyń turǵyn úı qurylys jınaq banki» AQ 2011-2014 jyldarǵa arnalǵan Turǵyn úı qurylysy baǵdarlamasyn qalaı júzege asyrady? Halyqtyń barlyq áleýmet­tik toptaryn baspanamen qamta­masyz etý kez kelgen memleket úshin  basty másele bolyp qala bermek. Turǵyn úı qurylys jınaqtary arqyly onyń ońtaı­ly joldaryna kóshken Eýropa elderiniń qataryna Qazaqstan­nyń ileskenine kóp jyl óte qoı­masa da, qazirgi tańda bul júıe­niń tıimdiligi kórinýde. Bar­shany jeke baspanamen qam­tama­syz etý máselesine oraı, 1 naý­ryz kúni «Tur­ǵyn­úıqu­ry­lysjınaqbanki» AQ bas­­shylyǵy BAQ ókilderimen kezdesti. Bul júıeniń  damýy elimizde 2000 jyly «Qazaqstan Respýb­lıkasy turǵyn úı qurylys jınaqtary týraly» zań qabyl­danǵan sátten bastaý alady. Alaı­da, shyn máninde atalmysh júıe 2003 jyly «Turǵynúı-qurylys­jınaqbanki» AQ qu­ryl­ǵan­nan keıin ǵana iske kiristi. Bul júıeniń negizgi maqsaty 2000 jyly Úkimet qaýlysymen bekitilgen, turǵyn úı quryly­syn uzaq merzimge qarjylan­dyrý men ıpotekalyq nesıe berý júıesin damytý tujyrym­damasynan týyndaıdy. Ústimizdegi jyldyń aqpa­nynda ótken «Nur Otan» HDP HIII sezinde sóılegen sózinde de Elbasy turǵyn úı quryly­synyń quldyraýy múmkin ekenin atap kórsetip, ony qoldaý jáne ıpotekany yntalandy­rý­dyń keshendi sharalaryn ázir­leý­di tapsyrǵany barshamyzǵa belgili. Osyǵan oraı, Úkimet turǵyn úı qurylysyn damy­týdyń birneshe baǵyttaryn qam­tıtyn  2011-2014 jyldarǵa ar­nal­ǵan Qazaqstan Respýblı­ka­syn­daǵy turǵyn úı qury­lysy baǵdarlamasyn ázirlegen-di. Endigi jerde bul baǵdarlama baspanasyzdarǵa, jańa otaý qur­ǵan jastarǵa, jeke páterli bo­lý­dy armandaıtyn jandarǵa naqty qandaı ıgi yqpalyn tıgizedi? Bank pen Úkimet ony qalaı tıimdi júzege asyrady degen sa-ýal týyndamaq. Atalǵan shara aıa­syn­da 2011-2013 jyldary Qazaq­stan­nyń búkil oblysta­rynyń, As­tana men Almaty qalalary­nyń jergilikti atqarýshy organ­da­ry respýblıkalyq bıýdjetten tur­ǵyn úı qurylys jınaq júıesine qatysýshylaryna arnalǵan 3 sa­nattaǵy jaılylyq deńgeıi boıyn­sha turǵyn úı qurylysyn qar­jylandyrý maqsatynda 80,84 mıllıard teńge bólmek. Mundaı taza árlengen turǵyn úıdiń 1 sharshy metriniń quny Almaty qalasy úshin 142,500 teńgeden, Astana men Atyraý qalalary úshin 112,500 teńgeden, basqa oblys ortalyqtary úshin 90 myń teńgeden aspaıtyn bolady. Osy júıe arqyly úıli bolýdy kózdegender úshin shamamen 800 myń sharshy metr turǵyn úı salý jos­parlanyp otyr. Turǵyn úı baǵdarlamasy aıasynda nesıe berý talaptaryn jum­­sar­tý, jergilikti atqarýshy organdar tur­ǵyzǵan turǵyn úıdi ýaqtyly ári tolyq sa­typ alýdy qamtamasyz etý maqsatyn­da banktiń aldyn-ala jáne ara­lyq turǵyn úı zaemdaryn berýi úshin bıýdjettik qa­rajat berý kózdelgen. Oǵan qosa turǵyn úı baǵdar­lamasynda 2-3 sanat­taǵy jaı­­ly­lyq deńgeıi boıynsha tur­ǵyn úı qurylysyn odan ári qarjylan­dyrý úshin ekinshi deń­geıdegi bank­terdi (EDB) qorlan­dyrý jaǵy da qarastyrylýda. Bul úshin 2011 jyly Qazaq­stannyń turǵyn úı qurylys jınaq bankin respýblı­kalyq bıýd­jetten 57 mıllıard teńgege kapıtaldandyrý júzege asy­rylmaq. Iаǵnı, atalmysh bank EDB-ge turǵyn úı qurylysy qunynyń 50 paıyzy shamasynda, kelisilgen depozıtter jáne 50 paıyz  EDB-niń jeke qarajaty esebinen depozıtter ornalasty­rady. Mundaı jaǵdaıda sońǵy zaemshyǵa, ıaǵnı qurylys salý­shyǵa arnalǵan syıaqynyń tıimdi mólsheri jylyna 12 paıyzdan aspaýy tıis. Bul baǵyt boıynsha daıyn turǵyn úıdi satqanda taza árlengen turǵyn úıdiń 1 sharshy metriniń quny 170 myń teńgeden qymbat bolmaýy tıis. Baspasóz máslıhatynda «Qazaq­stannyń turǵyn úı qurylys jınaq banki» AQ-tyń basqarma tóraıymy  Nurbıbi Naýryzbaeva: – 2004 jyldan bastap elimizde ıpotekalyq nesıelendirý jo­ǵary qarqynmen damyǵan bola­tyn. Ol kezde múmkindigi bolmasa da ıpoteka alǵandar kóp boldy. Álemdik qarjylyq-ekonomıka­lyq daǵdarys turǵyn úı qurylysy jınaq júıe­siniń damýyna óz áserin tıgizdi. Sondyqtan da bas­tapqy kezde tur­ǵyn úı qurylys jınaq júıesine senbegender de boldy. Jalpy, álem­dik tájirıbege qarasaq, júıe­niń damýyna ekonomıkalyq jaǵdaı úlken áser etedi. Jyl saıyn klıentterdiń sany 2-3 ese artyp kele jatyr. Júrgizilip jatqan baǵdarlamalar jáne oǵan banktiń belsendi qatysýy, menińshe, osy júıege halyqty odan saıyn kóbirek alyp keledi, – dedi. Naýryzbaevanyń aıtýynsha, qazirgi kezde turǵyn úı qurylys jınaq júıesine halyqtyń 2 paıy­zy qatysyp otyr. Qazaq­stan­­nyń turǵyn úı qurylysy jınaq ban­ki­­­­­­­niń  strategııalyq damý jos­pary boıynsha 2015 jylǵa deıin  olar   ekonomıkalyq belsendi ha­lyq­tyń 6 paıyzyn osy júıege  tartýdy maqsat etip qoıyp otyr. –  Bizdiń banktiń ereksheligi biz tek halyqpen jumys jasaı­myz. Lısenzııamyz boıynsha zańdy tulǵalarmen qyzmet jasa­maımyz, olarǵa qarjy berýge múmkindigimiz joq, – deıdi basqarma tóraıymy. – Biz qurylys kompanııalaryn qarjylandyrmaımyz jáne olarmen jumys jasamaımyz. Máse­len,  Astanada «Asıa» degen qury­lys kompanııasy birneshe jyldan beri turǵyn úı salyp jatyr. Ony halyqqa bólip tóleý  arqyly satyp jatyr. Qazir sol kompanııamen kelisim-shartqa qol qoıdyq. Kompanııaǵa kelip úı satyp alam degen adamdar bizdiń bankpen kelisim-sharttaryn jasap,  aqshalaryn jınaýda, – deıdi Nurbıbi Serikqajyqyzy. Aınash ESALI. Almaty. ______________ Sýretti túsirgen Aıtjan SALYQULY.