Jańa úlgide jumys isteı bastaǵan Ádilet mınıstrliginiń baspasóz qyzmetinde jýyrda ǵana vedomstvoaralyq komıssııanyń kezekti otyrysy ótti. Onda eldegi kásipkerliktiń damýyna yqpal etý maqsatynda zańdaǵy keıbir kedergilerdi joıatyn jańa tujyrymdama negizi qarastyryldy. Atap aıtqanda, shaǵyn jáne orta bıznestiń keń qanat jaıyp, erkin ósip-jetilýine múmkindik bermeıtin ákimshilik tosqaýyldardy alyp tastaý týraly naqty usynystar aıtylyp, tyń ári tıimdi baptar zań jobasyna engizilýde.
Úkimettik emes uıymdar men bıznes qaýymdastyq ókilderiniń jáne Májilis depýtattarynyń qatysýymen ótken otyrysta, depýtat Amanjan Jamalov «Keıbir zańnamalyq aktilerge ákimshilik kedergilerdi joıý máseleleri boıynsha ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyna arnaıy tujyrymdamany tanystyryp, kásipkerler tarapynan túsken usynystardy talqyǵa saldy. Osylaısha, qoǵam tarapynan aıtylǵan shaǵym, ótinishter atalǵan zań jobasyndaǵy keıbir kedergilerdi alyp tastaýdy nemese túbegeıli tolyqtyrýlar engizýdi qajet etetindigin kórsetken. Sondaı-aq, mundaı ózgerister basqa da zańdar men kodeksterdiń birqatar baptarynyń ózgerýine túrtki bolatyny sózsiz.
«Máselen, qazirgi kezde Májiliste jatqan Salyq jáne Keden kodeksterine baılanysty zań jobasy bar. Onda osy qyzmet júıesine apellıasııalyq komıssııa engizý týraly usynys qaralý ústinde. Sonyń negizinde biz sanıtarlyq-epıdemıologııalyq jáne ekologııalyq baqylaýǵa jańa normalar engizgimiz keledi», dedi A.Jamalov.
Osy oraıda, joǵaryda 2007 jylǵy qabyldanǵan Ekologııalyq kodeks quramyna alǵash usynylyp jatqan apellıasııalyq uǵym jaıly aıta ketsek artyq bolmas. Apellıasııalyq komıssııa – tabıǵat paıdalanýshynyń tekserý nátıjeleri jaıly aktige, sondaı-aq osy máseleler tóńireginde memlekettik ekologııalyq baqylaýdy júzege asyratyn laýazymdy tulǵalardyń áreketine shaǵymdaryn qaraý jónindegi alqalyq organ bolyp tabylady. Demek, eger zań jobasy maquldansa, kásipker tekserý nátıjesine qaraı shaǵymdanýdyń arnaıy úlgileri arqyly apellıasııalyq komıssııa sheshimimen sotqa júginýge quqyly bolady. Sol sııaqty, usynylyp otyrǵan taǵy bir eleýli jańashyldyq – Kodekstegi 57-2-baptyń 1-tarmaǵyndaǵy 6-tarmaqshasyn múldem tastaý týraly bastama bolatyn. Ol jerde «Qoǵamdyq tyńdaýlardyń iske asyrylýy qorshaǵan ortanyń ahýalyna teris áser etýi múmkin jobalar boıynsha ótkizilýi mindetti» degen talapty alyp tastaý týraly aıtylyp, onyń kásipker úshin bos áýreshilik ekendigi túsindirildi.
Zań jobasyn ázirleýge atsalysyp júrgen depýtat A.Jamalov tujyrymdamaǵa engizilgen negizgi ózgeristerdiń taǵy biri – kásipkerlikti sanatyna qaraı bólip-jarýǵa qatysty másele ekendigin alǵa tartady. «Mysaly, qazirgi zań boıynsha shaǵyn kásipker jumysqa 25 adamnan artyq ala almaıdy. Eger odan kóp jumysshy qabyldasa, ShOB (shaǵyn jáne orta bıznes) ıesi retinde tóleıtin salyqtar men aıyppuldyń túr-túri kóbeıip, memlekettik qoldaý kólemi shekteledi. Ol azdaı kásipker sanatynyń ózgerýine baılanysty arnaıy organdar tarapynan tekserýler sanynyń artatyny taǵy bar. Nátıjesinde, kásipkerler ózderi daǵdylanǵan birkelki jaǵdaıdyń ózgerýin boldyrmaý úshin jumyskerler shtatyn kóbeıtpeýge tyrysady jáne asa qajet bolmasa, jańa jumys oryndaryn ashpaıdy. Artyq tekseris pen bos áýreshilikke negizdelgen júgiris kimge kerek?! Bul qoǵamdaǵy jumyssyzdyq deńgeıin arttyrady», deıdi depýtat.
Sondaı-aq, osy jıynda kásipkerliktegi kedergilerdi joıatyn jańa tujyrymdamany jazýǵa atsalysqan azamattardyń biri – zań ǵylymdarynyń doktory, professor Marat Bashımov te ózgeris engizýdiń sebep-saldaryn túsindirip berdi. Onyń pikirinshe, «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» kodeks mátininde halyqtyń sanıtarlyq-epıdemıologııalyq ál-aýqatyn tekserý máselelerin bekitýdi naqtylaı túsý kerek. Iаǵnı, kodekstiń 12-babyn buryn-sońdy bolmaǵan apellıasııalyq komıssııa týraly tarmaqshamen tolyqtyra túsken jón. Sondaı-aq, bul zańdaǵy medısınalyq qarap-tekserý týraly 155-baptyń 5-tarmaqshasy da ózgertýdi qajet etedi.
Osylaısha, «Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý týraly» Zańǵa sáıkes jumys berýshi men jumyskerdiń medısınalyq saqtandyrýǵa quıǵan jarnalary mindetti bolýyna baılanysty, medısınalyq qarap-tekserýden ótkizý jumys berýshiniń qarajaty esebinen emes, MÁMS júıesindegi medısınalyq kómek aıasynda júrgizý usynylýda.
Nurlybek DOSYBAI,
«Egemen Qazaqstan»