Kezekti eńbek demalysy kezinde №8 Máskeý – Almaty júrdek poıyzyna otyryp, Shymkent temir jol stansasyna deıin barǵan edim. Osy kezde Máskeýden shyǵyp, Almatyǵa baǵyt ustaǵan ulty orys máskeýlik azamattyń poıyz bastyǵyna: «Áli kúnge deıin keńestik kezeńdegi eski vagondarmen júrgenderińiz qalaı? Joq, álde Qazaqstanda qazirgi zamanǵa sáıkes jańa poıyzdar men vagondar shyǵarylmaı ma?» – dep saýal qoıǵanyn qulaǵym shalyp qalǵany bar. Taıaý shetelde turatyn azamatqa qazaqstandyq poıyz bastyǵynyń qaıtarǵan jaýaby da utymdy shyqty: «Sizdiń otyryp kele jatqanyńyz – halyqaralyq sıpaty bar poıyz. Sirá, ony búgingi zaman talabyna sáıkes jańǵyrtý máseleleri búgin be, erteń be, áıteýir ekijaqty kelisim sheńberinde sheshimin tabatyn shyǵar. Al respýblıkanyń óz ishinde, sonyń ishinde elordasy Astanany óńirlermen baılanystyratyn «Talgo» júrdek poıyzy qatynaıdy. Onyń vagondary Qazaqstanda qurastyrylǵan», – dedi ol. Máskeýlik azamat bul saýalǵa «á, solaı ma edi?» dep tańǵalǵan edi.
Bul arada aıtaıyn degenim, ózge óńirlerdi Astanamen baılanystyratyn osy «Talgo» poıyzy osy kezge deıin Oral stansasyna kelip jetpeı-aq qoıǵany. Nege? Báse, nege? Onyń basty sebebi – Oral men Aqtóbe stansalary arasyndaǵy shekaralyq baqylaýlardyń uzaq ýaqyt alatyndyǵy deýge bolady. Mysaly, Oraldan Astanaǵa jáne Almatyǵa nemese keri baǵyt ustaǵan poıyzdarǵa otyrǵan jolaýshylar Shyńǵyrlaý jáne Jaısań temir jol beketterinde shekaralyq baqylaýlardan ótkiziledi. Onyń árqaısysy bir saǵattan asa ýaqyt alady. Onyń ústine Reseı federasııasy aýmaǵyndaǵy Qazaqstannyń temir jol ýchaskeleriniń biri – Sol-Ileskide bul poıyzdar taǵy da bir saǵat kidiredi. Mundaı úderis, sóz joq, júrdek poıyzdyń júrýine, onyń belgilengen keste boıynsha mejeli jerge jetýine úlken kedergi jasap keldi. Sondyqtan, eki araǵa «Talgo» júrdek poıyzyn júrgizýdiń eshqandaı máni joq bolatyn.
Degenmen, buǵan deıin oryn alyp kelgen osy kóńilsiz kórinis aldaǵy ýaqytta kelmeske ketetini batysqazaqstandyq jolaýshylardyń qýanyshy men rızashylyq sezimin týǵyzyp otyr. Máseleniń mánisi mynada. Táýelsizdikke qol jetkizgennen keıin arada úsh jyl ótken soń, ıaǵnı osydan tup-týra jıyrma jyl buryn 1996 jyldyń 18 qazanynda Reseı men Qazaqstan úkimetteri arasynda tıisti hattamaǵa qol qoıylǵan edi. Munda negizinen eki el arasyndaǵy temir jol kóligi kásiporyndarynyń qyzmetin quqyqtyq-zańdyq turǵydan retteý týraly máseleleri kórsetilgen bolatyn.
Sonyń eń basty tutqasy retinde shekaralyq baqylaýlar júrgizý tártibi engizildi. Osy tártip áli kúnge deıin júrgizilip keledi. Al munyń ózi joǵaryda aıtyp ótkenimizdeı kórshiles elderdegi qarapaıym adamdar men jolaýshylardyń poıyzben qatynaýyna kóptegen kedergiler men qolaısyzdyqtar ákeldi. Qoǵamdyq ómir bir orynda turmaıdy. Jańa kezeń men jańa talaptar oǵan óziniń túzetýin engizip otyrady. Joǵaryda aıtylǵan Reseı men Qazaqstan úkimetteri arasynda táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda jasalǵan memleketaralyq hattamaǵa tıisti túzetýler engizilýi aldyńǵy pikirimizdiń basty bir dáleli bolmaq. Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń resmı ınternet resýrsy (www.mid.gov.kz) osylaı dep habarlady.
Aldaǵy ýaqytta osy qujatqa sáıkes taraptar Reseı aýmaǵyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń temir jol ýchaskelerinde nemese Qazaqstan aýmaǵyndaǵy Reseı Federasııasy temir jol ýchaskelerinde shekaralyq baqylaý rásimderin júrgizbeıtin bolady. Bul tártiptiń jolaýshylar poıyzdaryna tikeleı qatysy bar demekpiz. Ásirese, bul jaǵymdy jaıt respýblıkanyń shekaralas óńirleri turǵyndary men jolaýshylary úshin óte qolaıly ekendigi anyq. Taǵy da naqtylap aıtqanda halyqaralyq hattamaǵa engizilgen ózgerister respýblıkanyń batys, ortalyq, ońtústik jáne shyǵys óńirleri arasyndaǵy jolaýshylar tasymaldaý ýaqytyn on saǵattan asa merzimge qysqartýǵa múmkindik beredi eken.
Sóıtip, Astanada ótkizilgen Qazaqstan men Reseı yntymaqtastyǵynyń óńiraralyq forýmy aıasynda 1996 jyly 18 qazanda qol qoıylǵan memleketaralyq hattamaǵa ózgerister engizý jónindegi kelisimge qol qoıyldy. Árıne, bul qol qoıylǵan kúnnen bastap-aq shekaralyq baqylaýlar alynyp tastalady degen uǵymdy bildirmeıdi. Iаǵnı, tıisti normatıvtik talaptarǵa sáıkes budan keıin hattamaǵa engizilgen ózgerister ratıfıkasııalanýy qajet. Sodan keıin ǵana Oral men Astana jáne Oral men Almaty qalalary arasyndaǵy eki baǵyttaǵy «Talgo» júrdek poıyzynyń qatynaýyna jol ashylatyny anyq.
Temir QUSAIYN,
«Egemen Qazaqstan»
Batys Qazaqstan oblysy