kez kelgen memlekettiń turaqtylyǵyn nyǵaıtady
Keshe elordada «Qazirgi zaman dilindegi etnostylyq jáne konfessııalyq ádisnama men onyń zertteý máseleleri» degen taqyrypta halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik semınar ótti.
Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasy Ortalyq Azııa óńirindegi etnosaralyq jáne konfessııaaralyq qatynastardy zertteý ortalyǵy uıymdastyrǵan bul is-sharanyń maqsaty – qoǵamdyq kelisim, jalpyulttyq birlik, etnosaralyq jáne konfessııaaralyq qatynastar salasyndaǵy zertteý qyzmetin ádisnamalyq, ǵylymı-ádistemelik, sondaı-aq, kadrlyq jaǵynan qamtamasyz etýdi jetildirý.
Semınardyń ashylýynda Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasynyń rektory Fatıma Jaqypova men Qazaqstan halqy Assambleıasy Hatshylyǵy meńgerýshisiniń orynbasary Leonıd Prokopenko qysqasha sóz sóıledi. Negizinen olar óz sózderine Qazaqstan halqynyń qoǵamdyq kelisimdi jáne yntymaq-birlikti saqtaýda etnosaralyq, sondaı-aq, konfessııaaralyq tatýlyqtyń alatyn ornyn arqaý etti. Sonymen qatar, ózekti osy máselelerde Qazaqstan halqy Assambleıasynyń atqaryp júrgen qyzmeti erekshe mańyzdy ekenine toqtaldy.
Semınardyń paneldik sessııasyna Ortalyq Azııa óńirindegi etnosaralyq jáne konfessııaaralyq qatynastardy zertteý ortalyǵynyń jetekshisi Aıgúl Sádýaqasova moderatorlyq etti. Al spıkerlerden alǵashqy sózdi Tatarstan Respýblıkasy (Reseı) Sh.Mardjanı atyndaǵy tarıh ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri Lılııa Sagıtova alyp, qoǵamdyq transformasııa konıýnktýrasyndaǵy aýyldyq musylmandar qaýymdastyǵynyń, onyń ishinde Orta Elıýzan aýylynyń is-tájirıbesimen bólisti.
Tatarstandyq Lılııa Sagıtovanyń aıtýynsha, Orta Elıýzan aýylynyń ıslam dástúrin ustanýy, onyń yntymaq pen birlikti nyǵaıtýdaǵy orny kópshilikke tájirıbe retinde usynýǵa ábden bolady. «Keńester odaǵy taraǵan soń, eldi mekender halqy turmys-jaǵdaılarynyń tómendeýine baılanysty ózge jerlerge qonys aýdara bastaǵanynan habardarsyzdar dep oılaımyn, – dedi ol. – Bir jaqsysy, Orta Elıýzan aýylynan jaǵdaı qansha qıyn bolsa da, eshkim kóship ketpedi. Qonys aýdarǵan birdi-ekili otbasylar óziniń ósken ortasyna qaıta oraldy. Bul aýyl turǵyndary negizinen ıslam dinin ustanady. Jergilikti bılik pen meshit ımamdarynyń birlese jumys isteýiniń, tıisti is-sharalardy bilgirlikpen uıymdastyra jáne olardy oıdaǵydaı ótkize bilýiniń nátıjesinde tártip buzýshylyq degen tyıyldy».
Lılııa Sagıtova osy eldi mekenge arnaıy baryp, ımandylyq lebi esip turǵan Orta Elıýzan aýylynyń qol jetkizgen tabystarynyń sebepterin zerttegen eken. Onyń sózine qaraǵanda, toqsanynshy jyldardyń basynda bul aýylda da dinı bilim alý úshin Arab elderine oqýǵa ketkender de bolypty. Al olar qaıtadan elge oralǵanda, kópshilik arasynda ıslam dininiń beıtanys aǵymyn nasıhattaı bastaǵan. Bul din ókilderi ishinde, ásirese, ımamdar arasynda kelispeýshilik týdyrǵan. Iаǵnı, burynǵy ımamdar keıinirek Arab elderinen oqyp kelgen dinshilderge qarsy shyqqan. Osylaısha, kópshilik ıslam dinine jat aǵymdy taratýshylardan boıyn aýlaq ustaı bastapty.
«Qazirgi kezde Orta Elıýzan aýylynda dinge qatysty túsinispeýshilik joq. Osynyń arqasynda turǵyndardyń ál-aýqaty jaqsardy, kedeıshilik joıyldy. Araq-sharap ataýly belgilengen núktelerde ǵana satylady. Onda búginde 13 meshit bar. Aýyldyń ınfraqurylymy keremetteı ózgerdi», – dedi L.Sagıtova.
Jıynda, sondaı-aq Qazaqstan halqy Assambleıasynyń múshesi, professor Álimjan Bekmaǵambetov QHA qyzmetin ǵylymı-sarapshylyq súıemeldeý jóninde, Konchýk ýnıversıteti (Seýl) Ortalyq Azııa ortalyǵynyń dırektory German Kım Ońtústik Koreıa qoǵamyndaǵy etnostylyq jáne konfessııalyq týraly, «Kelisim» medıasııa ortalyǵynyń dırektory Gúlmıra Narbaeva jáne basqalar etnostyq kelisimge qatysty oı-pikirlerin ortaǵa saldy.
Semınar aıasynda qoǵamdyq kelisim jáne etnosaralyq toleranttylyqtyń qazaqstandyq úlgisine arnalǵan jas ǵalymdar arasyndaǵy ǵylymı jumystar baıqaýynyń qorytyndysy shyǵaryldy.
Álısultan QULANBAI,
«Egemen Qazaqstan»