Ana – ult tárbıesi

Qazaqstan áıelderiniń sezi Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵy aldynda ǵana emes, halyqaralyq áıelder merekesiniń de qar­sańynda ótkizilip otyrǵandyǵy óte aıta­r­lyqtaı másele. О́ıt­keni, Qazaqstany­myzdyń demokratııalyq, za­ıyr­ly, quqyqtyq jáne áleý­mettik memleketke aınalýynda áıel­derimizdiń róli erekshe zor. «Ata uldy tárbıeleıdi, ana ultty tár­bıeleıdi» deıdi qazaq halqy. Sondyqtan, Qa­zaqstan táýelsizdigi jyldaryndaǵy memlekettik genderlik saıasat osy tarıhı ulttyq sana-sezimdi jáne salt-dástúrdi qamtı otyryp júzege asyryldy. Iá, memlekettiń otbasy, áıel men bala jónin­degi saıasaty, eń aldymen, áıelderdiń qoǵamdaǵy rólinen olarǵa degen memlekettiń qamqorly­ǵynan bastalady desek, ótken jyly ǵana 15 jyldyǵyn atap ótken Qazaqstan Res­pýb­lıkasy Konstıtýsııasynyń 27 babynda «neke men ot­ba­sy, ana men áke jáne bala mem­lekettiń qorǵaýyn­da bolady» dep basa kórsetilgen. Al árbir otbasynyń arqaýy bolyp tabylatyn – turǵyn úı, densaýlyq, bilim, jumys másele­leri memlekettiń nazarynan esh­qashan tys qalǵan emes, Elbasy­nyń Qazaqstan halqyna arnalǵan joldaýlarynda da bul máseleler óz ornyn taýyp, sheshilip jatty. Mysaly, jas qazaqstandyqtarǵa álemniń úzdik joǵary oqý oryn­darynda bilim alýyna jol ashqan «Bolashaq» baǵ­darlamasy egemen­di­gi­mizdiń al­ǵash­qy qıyn jyl­darynda bastalsa, balalardy mektepke deıingi tár­bıemen tolyǵy­men qamtýǵa baǵyttalǵan «Balapan» baǵdar­la­ma­sy búginde iske asyrylýda. «Nur Otan» partııasynyń XIII sezinde sóılegen sózinde Memleket basshysy alǵash ret turǵyndar arasynda «Samuryq-Qazyna» qory­na kiretin ulttyq kompanııalar aksııa­laryn ornalastyrý baǵdarlamasyn jasaýdy tap­syrdy. Bul – qarapaıym qazaqsta­ndyqtar­dyń ál-aýqatyn arttyrýǵa ári olardyń fı­nans­tyq quraldarmen ja­ńa­sha ju­mys istep, qara­ja­tyn kó­beıtýge arnal­ǵan, son­daı-aq, óz eliniń iri ká­siporyndaryna tikeleı qa­tystylyǵyn kór­se­te­tin ozyq úlgi. Son­daı-aq, bul salada Úki­met ta­rapynan jasalyp jatqan sharalar da az emes, ási­rese, Eńbek jáne ha­lyqty áleýmettik qor­ǵaý, Den­saý­lyq saqtaý jáne Eko­no­mıkalyq damý já­ne saýda mınıstr­likteri úlken jumys­tar atqarý­da. Osy atalmysh mınıstrlikterdi áıel adam­dardyń bas­qarýynyń ózi – elimizde genderlik saıa­sat­tyń durys jolda ekeniniń aıqyn aıǵaǵy. Bul oraıda, Qazaqstan Res­pýb­lıkasy Prezı­denti­niń janyn­daǵy Áıelder isteri jáne otba­sy­lyq-demogra­fııalyq saıasat jó­nin­degi ult­tyq komıssııanyń jemisti qyz­metin de atap ótý qajet. Elimizde «Erler men áıelderdiń teń quqyq­tarynyń jáne teń múmkindikteriniń memlekettik kepildikteri týraly» jáne «Turmystyq zorlyq-zombylyq profılaktıkasy týraly» eki mańyzdy zańdardyń qabyldanýy Kons­tıtý­sııamyzda kórsetilgen zań men sottyń al­dyndaǵy jappaı teńdiktiń ulttyq zańdar ar­qyly júzege asyrylýynyń belgisi. Atalmysh zańda memleket pen qoǵam ómiri­niń barlyq salalarynda erler men áıelderdiń teń quqyqtaryn jáne teń múmkindikterin qam­tamasyz etý aıtylsa, al 2006-2016 jyldarǵa arnalǵan Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy genderlik teńdik strategııasyna sáıkes áıelderdiń sheshimder qabyldaý deńgeıindegi ókildigin 30%-ǵa jetkizý kózdelgen. Biraq, osy qaǵıdalardy iske asyrý jáne oryndaý barysynda biz, áıelder qaýymy, sol mejege baıypty, turaqty ári syndarly saıasat arqyly kelýimiz kerek. Iаǵnı, biz ózimizge árdaıym syn kózben qaraı otyryp, sol básekelestik ortada qoıylatyn talaptardyń bárine – bilim jaǵynan, kásibı jáne uıymdas­tyrýshylyq qabileti jaǵynan tolyǵymen saı kelýimiz kerek. Sonda ǵana, biz Qazaqstany­myzdyń memlekettik, ekonomıkalyq, saıası jáne quqyqtyq damýynda óz rólimizdi shynaıy arttyra alamyz. Menińshe, bul jerde basty maqsat – jastarymyzdyń bilimin joǵarǵy deńgeıge qoıý, ıntellektýaldy ult qalyp­tastyrý. Árıne, biz, áıelder qaýymy, elimizde bolyp jatqan saıası máselelerden tys tura almaı­myz, óıtkeni, Qazaqstanymyzdyń erteńi – otba­sy­myzdyń, urpaǵymyzdyń – bolashaǵy. Ol bola­shaqqa biz kimmen birge aıaq basyp, kimmen birge attanatynymyz - ómirlik mańyzy bar másele. Mine, osy jáne basqa da mańyzdy má­selelerdiń barlyǵy áıelder sezinde tal­qylanyp, oń baǵa berilip, keń baıtaq Qa­zaqstanymyzdyń túk­pir-túkpirinen kelgen áıel aza­mat­tary­myz ózderimen bir­ge jańa ekpin, ja­ńa bastama alyp, eli­mizdiń ıgiligi men Qa­zaqstany­myz­dyń turaqtylyǵy úshin eko­nomıka­myz­da, áleýmettik salada, ǵy­­lym men bilimde já­ne mádenıette úl­ken jetistikter kór­se­tip qýantary sózsiz. Anar JAIYLǴANOVA, Konstıtýsııalyq Keńes múshesi.