Álem moıyndaǵan Aıhanov

Kúsh atasy Qajymuqannan keıin boz kilemde olja salǵan qazaq balýandary az bolǵan joq. Solardyń ishinde Ábilseıit Aı­hanovtyń orny bólek. Ol HH ǵa­syr­dyń 60-jyldarynda sport dúnıesin dúr­ki­retken aıtýly tulǵalardyń biri. El ish­inde Aıhanov týraly ańyzǵa bergisiz áń­gi­meler bar. Bul degenińiz halyqtyń Ábe­keń­di erekshe qurmet tutatynyn bildiredi. Sebebi, qalyń jurtshylyq naǵyz myq­ty­lardy ǵana moıyndaıdy. Halyq moıyn­da­ǵan adamnyń el ishinde bedeli bıik bolady. Osydan 40-50 jyl buryn balýandyǵymen aty shyqqan Aıhanovty jurtshylyqtyń áli kúnge deıin alqaly jıyndardan qal­dyrmaı qurmetteýi, tór­den oryn usynyp, alaqanyna salyp aıa­la­ýy osy sózimizdiń aıqyn dáleli. О́ıtkeni Ábekeń qazaqtyń namys týyn bıik ustady. Halyq bul ja­ǵynan onyń aldynda qaryz bolyp qalǵan joq. Eli ózine ja­salǵan qyzmetti ulyna degen qurmetpen qaıtardy. Se­bebi, jeke adam ala­qan­daǵy bir tamshy sý bolsa, halyq ushy-qıyryna kóz jetpeıtin túpsiz darııa. Ábilseıit Aıhanov bu­rynǵy Taldyqorǵan obly­sy Sarqant aýdanynyń tý­ma­sy. Ákesi Rústem ýaqy­tynda kolhoz basqarǵan, elge syıly, aınalasyna yq­pal­dy kisi bolypty. Ábil­seıiti 4-5 jasqa tolǵanda Uly Otan soǵysyna atta­nyp, sodan qaıtpaǵan eken. Anasy Rahılanyń, aǵaıyn-týǵandarynyń tárbıesinde ósken Ábekeń oqýǵa zerek bolypty. Ásirese, matematı­­ka, fızıka, trıgonometrııa pánderinen aldyna jan sal­maǵan eken. Al Almatyǵa oqýǵa barǵansha kúrestiń ádis-tásilin bilmek túgili, kilemge shyǵyp kórmepti. – Aýylymyzda dene shy­nyqtyrýdan Nıkolaı Stepanovıch Serebrıannıkov degen muǵalim sabaq berdi, – deıdi Ábekeń sol jyldardy eske alyp. – Shashy appaq qýdaı kisi bolatyn. «Eslı hochesh byt zdorovym, to zanımaısıa sportom», – degen sózdi jıi aıtatyn. Osy sózdi úl­ken áriptermen kór­neki jerge uran qylyp ja­zyp ta qoı­dy. Ári-beri ót­ken kisi­niń nazaryn aýda­rady. Bizge erteńgilik boı shıratý jat­ty­ǵýlaryn Nıkolaı Stepanovıch úıretti. Aýyldyń qa­radomalaqtaryn jıyp al­yp, júgirýge shyǵady. О́zi serke qusap toptyń aldyn bastap otyrady. Aldyna shyǵýǵa ruqsat joq. Sodan ustaz bastaǵan top bala «Energııa» kolhozyn bir aınalyp, bir-aq toqtaımyz. Shaý tartqanyna qara­mas­tan Serebrıannıkov balalardan qalys­paıtyn. Tártipke myǵym bolatyn. Joǵaryda Ábekeńniń esepke júırik­tigin aıttyq. Aıhanov 10 synypta oqyp júrgende aýdannan sol synyptyń emtı­hanyna arnalǵan esepter keledi. Aýyl­daǵy eki mekteptiń muǵalimderi jabylyp, álgilerdiń sheshimin taba almaı qınalady. Muǵalimder bul esepter joǵary oqý or­ny­nyń baǵdarlamasyna arnalǵan, 10 sy­nyp­tyń kitabynda joq dep, aýdanǵa qaı­taryp jiberedi. Sabaq ústinde Aıym degen muǵalim álgi esepti taqtaǵa jazyp, sheshýin izdeıdi. Sonda bozbala Ábilseıit ony qınalmaı shyǵaryp, bul habar aýdandyq oqý bólimine jetedi. Aýdandaǵy bilimge jaýapty mamandar motosıklmen kisi jiberip, eseptiń durys shyǵaryl­ǵan­dyǵyn, bul esepter onynshy synyptyń baǵdarlama­syn­da bar ekenin dáleldeıdi. Aýyl mu­ǵa­limderi Aıhanovty eriksiz moıyndaıdy. Ábekeńniń esepke beıimi, alǵyrlyǵy shynynda da tańǵalarlyqtaı edi. Úı tap­syrmasyna berilgen esepti tań atqansha shyǵaryp, bet-júzi maıshamnyń kúıe­sinen qap-qara bolǵan sátteri áli ja­dynda. Sonymen qatar, hımııa páninen de qamshy saldyrmapty. Segizinshi, toǵy­zynshy sy­nyp­tarda Mendeleev tablısa­syn jatqa soqqan eken. Mektep qabyr­ǵasynda júrip matematıka men fızı­kanyń qaı betinde qandaı taqyryp bar, qaı teńdeý qaı taraýǵa jatady, túgel jatqa bilipti. Mektepte esepten tórt degen baǵa alyp kór­me­gen. Aýyl bozbalasy segizinshi, toǵy­zyn­shy, onynshy klas­tar­dyń matematıkasy men fızıkasyn bastan-aıaq jatqa bilse, bul degenińiz qazirgi tilmen aıtqanda fenomen emes pe! Adam balasyna mundaı qabilet óte sırek bitedi. Aıhanov mektep qabyrǵasynda júrip-aq qatarynan oq boıy ozǵan. «Almas qylysh qyn túbinde jatpaıdy», demekshi, Ábekeńniń osyndaı ǵajap darynymen qıyrdaǵy aýylǵa syımaıtyny, ýaqyty kelgende týǵan jerden uzap shyǵyp, qııaǵa qanat sermeıtini ańǵarǵan adamǵa sol kezde-aq belgili edi. Aıhanov 1957 jyly Almatydaǵy dene shynyqtyrý ınstıtýtyna túsýge talap qy­lady. Alǵashqy synaqtan bastap sátti tap­syrǵan Ábekeń sońǵy emtıhany fızıkadan súrinbeıtinine senimdi bolatyn. О́zine sengen ol qatarlastary fızıkaǵa jatpaı- turmaı daıyndalyp jatqanda, kitapty qo­lyna da ustamaıdy. Sebebi, bárin biletin tárizdi. Biraq kútpegen jaǵ­daı jas Ábil­seıitti biraz qınalýǵa máj­búr etedi. Áli esinde, emtıhan qabyl­daýshy muǵalim Al­maty maldárigerlik ınstıtýtynan kelgen apaı eken. Bul kelip bılet alady. Emtıhan bıleti tórt suraqtan turady eken. Más­sa­ǵan, birinshi suraq esine túspeıdi, ekinshi, úshinshi suraqtardy da bilmeıdi. Tórtinshi suraq esep eken. Birden shyǵaryp, muǵa­lim­niń aldyna kelip otyrady. Sondaǵy oıy, ustazdyń aldyna barǵanda esime túsetin shyǵar degen dáme ǵana. Muǵalim: «Daı­ynsyń ba?» deıdi. Bul bolsa, esebin ǵana shyǵarǵan. Úsh suraqtyń jaýabyn bilmeıdi. «Jaramady, aýdıtorııadan shyq», dedi emtıhan alýshy apaı jaıymen ǵana. Aıhanov aýdıtorııadan syrtqa shyǵyp, eki-úsh qadam uzamaı qaıta kiredi de: «Táte, men fızıkadan tórt alyp kórmegen edim. Taǵy bir bılet alýǵa ruqsat etińizshi», dep qıy­lady. «Bolmaıdy», deıdi muǵalim. Ábil­seıit ta­bal­dyryqtyń kózinde tapjylmaı tura beredi. Bir kezde muǵalim jibip: «Bir bılet ala ǵoı, biraq bir baǵańdy tómen qoıamyn», deıdi. Qýanyp ketken Aıhanov bıletti ala sala jaýap berýge ázir ekenin bildiredi. «Otyryp daıyndal», deıdi mu­ǵalim. «Apaı, bilip turmyn. Aıtýǵa ruqsat eti­ńiz­shi», dep tabandap turyp alady. Aqyry ustaz kelisip, Ábilseıit tórt su­raqqa da múdirmeı jaýap beredi. Muǵalim rıza bol­ǵan keıipte bir suraq qoıady. Aıhanovtyń jaýaby daıyn. Ekinshi suraq­ty kóldeneń tartady. Abıtýrıent zýyldap tur. Úshinshi suraq. Aıhanov tosylmaıdy. «Jańa nege osylaı jaýap bermediń?» dep suraıdy muǵalim. «Táte, ondaı suraqtardy mektep­tiń fızıkasynan kórmeppin», deıdi Ábil­seıit saspaı. Mu­ǵalim syryqtaı boz­bala­nyń tabandy­ly­ǵyna, zerektigine rıza bo­lyp, fızıkadan bes qoıyp beredi. Sóı­tip, Aıhanov Al­ma­ty dene shynyqtyrý ınstı­týtynyń stýdenti atanady. Ábekeń kúresten sporttyq dárejesi bol­maǵandyqtan, shańǵy bólimine qabyl­dana­dy. О́ıtkeni, aýylda Nıkolaı Stepa­novıch­tiń qol astynda biraz shańǵy tepkeni bar. Bir bólmede segiz stýdent birge jatady. Keıin qazaq sportynyń tulǵaly azamattaryna aınalǵan Ábilseıit Aıhanov, Amansha Aq­baev, Ǵalym Jarylǵapov, Serik Ábdinálı­ev, Tursynbek Ábsembetov bir qazannan as iship, jarty nandy bólip jeıdi. Kileń bula kúshi boıyna syımaǵan baǵlandar. Bólmede ishteri pysqan kezde bir-birimen qol kúres­tiredi. Shańǵyshy Ábilseıittiń qoldary kú­rekteı. Eshkimdi shydatpaıdy. Sondaı alań­syz stýdenttik kúnderdiń birinde Almaty qalasynda qazaq kúresinen ótetin respýblıka birinshiligine qala komandasy jasaqtala bastaıdy. Ki­leń saıdyń tasyndaı jigitter iriktelip, ekinshi komandaǵa aýyr salmaqta beldesetin balýan tabylmaıdy. Taǵdyrdyń ja­zýy­men Argýnov degen saha jigiti bapkerlerge qol kúresten des bermeıtin Ábil­seıitti usynady. Jattyqtyrýshylar birden kelisedi. Kúresten esh habary joq 190 santımetr boıy bar, salmaǵy 74 kılo tar­tatyn Aıhanov shúý degende qarsy­la­syn aý­yldaǵydaı jata qalyp laqtyrady. On­yń bul áreketi qazaq kúresiniń erejesine qaı­shy kelip, tóreshi qarsylasynyń qolyn kó­te­redi. Jeńilis basyna taıaq bolyp tıgen Ábil­seıit kilemdegi Amanjolov, Sádýa­qa­sov degen balýandardyń qı­myl­daryna nazar salady. Bul kúreste shalyp jyǵýǵa bo­la­dy eken. Bolmasa, shalýǵa umtylǵan qar­sy­lasty keıin qaıyryp tastaýyń kerek. Kúrestiń kiltin tapqan Aıhanov bul synda qola júldege qol jetkizedi. Sol kúni ıns­tıtýttyń kúres mamany Petr Matýshak Ábilseıitke: «Erteń saǵat tórtte jattyǵýda bol», dep tapsyrma beredi. Bul – 1957 jyldyń 7 qarashasynda bolǵan jaǵ­daı. Qa­zaq­stan chempıonaty qazan tóń­kerisiniń 40 jyldyq mereıtoıyna oraı uıymdas­ty­rylǵan bolatyn. Aıhanovtyń balýandyq joly osylaı bastaldy. Petr Matýshak pen Qabden Baı­dosovtyń shákirti Ábilseıit kún sanap erkin kúrestiń ádis-tásiline qanyǵa tústi. Alǵash­qy iri jarystarynyń biri – Bakýde bolǵan KSRO kýbogy úshin báseke áli kóz aldynda. Qarsylasy – KSRO chempıona­ty­nyń júlde­ge­ri, jastar arasynda Odaq chem­pıony Al­ek­sandr Ivanıskıı. Aıha­nov­tyń áli Qazaq­stan chempıony bolmaǵan kezi. Balýan retinde razrıady da joq. Keıin Olımpıadanyń – 2, álemniń 4 márte chempı­o­ny atanǵan A. Ivanıskıı óziniń «Reshaıýshıı poedınok» (Más­keý, «Fızkýltýra ı sport», 1981 j.) atty kitabynda bul beldesýdi bylaı sýretteıdi: «Uzyn boıly, denesinde bir qyrym et joq balýan súıegine ilinip turǵan, álsiz adamdaı áser qaldyr­dy; ýaqyt joǵaltpaı tez utýdy kózdep, aıaǵyna umtyldym da, jam­bastan orap keýdege qaraı tarttym; qa­zir aıaǵyn bosatý úshin áreket jasaıdy, sol kezde qaqpanǵa túsedi dep oı­la­dym; ol bolsa, túk bol­maǵandaı bir aıaǵymen or­ǵyp júr, onymen qoımaı meniń aıaǵymdy jal­ǵyz aıaq­pen oraǵysy keledi, osy­laı bir mınýttaı aı­qas­tyq, jalǵyz aıaqpen qar­sy­las­qan qazaqqa túk isteı almadym; meniń qur­sa­ýymnan bosaı sala ja­baıy jylqysha bir qy­ryn­dap tura qaldy; ashý­ǵa minip, eńkeıe bere oń aıaqtan ilgenim sol edi, qas qaǵymda tobyǵymnan ustaǵan boıda joıqyn kúshpen aýdaryp tastady; ...kezekti shabýylym sáti­men bolyp, aıaǵynan tar­typ qalǵanymda Aıhanov kilemge otyra ketti; men ony shalqalata jyqsam dep keýdesine mine túsip edim, ol aýdarylyp etpetteı jyǵy­lý­dyń ornyna uzyn qolda­rymen meni jambastan ustap, aıaǵymdy aspannan keltirdi». 1961 jyly Aıhanov KSRO quramasy sapynda Chehoslovakııanyń astanasy Pra­gaǵa iri halyqaralyq jarysqa attanady. Sol synda jeti qarsylasyn taza jyǵyp, fınalǵa shyǵady. Sheshýshi syndaǵy qar­sylasy chehtyń áıgili túıe balýany Bogýmıl Kýbat. Beldesý aldynda Keńes Odaǵy Kúres federasııasynyń prezıdenti Alekseı Zaharovıch Katýlın: «Jaraısyń, Aıhanov! Sen senimdi aqtadyń», – dep rıza­shylyǵyn bildirdi. Katýlınniń neni meńzep turǵanyn Ábilseıit túsindi. Ol shet elge alǵash ret shyǵyp otyr. Eshqandaı sport­tyq dárejesi bolmasa da árqaısysy bir-bir memlekettiń namysyn jyrtqan jeti balýandy jolda qaldyrdy. Bogomıl Ký­bat­tyń salmaǵy – 140 kılo. Aıhanov 83-84 kılo tartady. Kýbat álemdik syndarda bir eldiń dańqyn asyryp, álemge tanylǵan ataqty balýan. Aqtyq aıqasta jeńilseń de saǵan kiná taqpaımyz, degendi Alekseı Zaharovıch tuspaldap jetkizip otyr. Al Ábilseıit bolsa Kýbatty jyqsam deıdi. Sonymen tóreshi ekeýin ortaǵa shaqyr­dy. Kýbat aıý tárizdi balpań-balpań basyp kele jatyr. Denesi shoıynnan quıyl­ǵan­daı. О́z-ózine senimdi. Ábilseıit bolsa, boı­shań. Aıaq-qoly syryqtaı. Balýannan góri jeńil atletke kóbirek uqsaıdy. Ekeýi­niń kúresi ań patshasy arystan men túz taǵysy qasqyrdyń aıqasyna uqsap ketti. Qalyń kórermenniń aıqaıynan qulaq tunady. Jergilikti jankúıerler Kýbattyń jeńetinine bek senimdi. Biraq qazaq balýa­ny aldyrtar emes. Ekeýi uzaq alysty. Bir kezde tóreshi Kýbatty parterge saldy. Aıhanov etpettegen qarsylasyn jýan moıyn men qoltyqtan oraı ustap, aýdaryp tastaǵanda keń sport saraıyna jınalǵan halyq siltideı tyna qaldy. Kýbat qursaý­dan shyǵamyn dep, janushyra typyr­laı­dy. Ábilseıit bir jarym sentner alyptyń keýdesine minip alyp, ezgilep jatyr. Cheh alyby qazaq balýanynyń sheńgelinen qu­ty­la almady. Ábilseıit Aıhanov Praga­da­ǵy myńdaǵan jankúıerdiń kóz aldynda Kýbattyń jaýyrynyn kilemge tıgizdi. Sol sátte Alekseı Katýlın júgirip kelip, Aı­ha­novty shynaıy peıilmen quttyqtaǵan eken. 60-jyldardyń basynda Mınskidegi kezekti jıyn ústinde Galkın degen sport salasyna qalam tartyp júrgen azamat «Erkin kúrestiń 150 ádis-tásili» atty ki­taby­nyń tusaýkeser rásimin jasaıdy. Sonda KSRO erkin kúres quramasynyń bas bapkeri Aleksandr Mıhaılovıch Dıakın Galkınge: «Eger Aıhanovtyń jarysy men jatty­ǵýyn kórgen bolsańyz, sizdiń kita­by­ńyzda 150 emes, 151 ádis-aıla bolar edi», – degen eken. Bile-bilgen adamǵa bul degenińiz Aıhanovty jaı balýan retinde ǵana emes, tvorchestvolyq qýaty zor, ádis-aılaǵa kemel tulǵa retinde moıyndaý. Moıyndap otyr­ǵan adam sol tusta álemdegi eń myqty qura­manyń bas bapkeri Aleksandr Dıakın. Mektep qabyrǵasynda matematıka men fı­­zıkany jatqa soqqan Aıhanovtyń balý­an­dyq jolda da eshkimge uqsamaıtyn óz soqpaǵyn salǵany zańdy qubylys. Sebebi, tabıǵatynan daryndy adamdar ǵana ózi den qoıǵan salada jańalyq ashady. My­sa­ly, Ábilseıit Aıhanovtyń beldesý ústin­de qarsylasyna oń aıaǵyn usynýy ál­emdik kúrestegi tyń qadam desek, qa­te­lespeımiz. Erkin kúreste balýandar kó­bine qarsy­la­synyń aıaǵynan ilýge áreket jasaıdy. Erkin kúres jarystaryn baı­yp­pen tama­sha­laıtyn bol­sa­ńyz, kúreste aıaqty berý – fýtbolda óz qaqpańa penaltı urǵyzýmen birdeı. Aıhanov nebir myqty qar­sylas­ta­ryna aıaǵyn usta­typ turyp, jeńiske jetken. Men kúrestiń qyr-sy­ryn biletin adam­myn. Uzaq jyl KSRO quramasynyń oqý-jattyǵý jıynynda bol­dym. Sambodan KSRO-nyń eńbek sińirgen jattyqty­rý­shysy ataǵyna qol jetkizdim. Jalpy, kúres ataý­ly­nyń negizi bir. Sondy­qtan Aıhanovtyń eshkimge uqsa­maı­tyn balýandyq qol­tań­basyn biz, kúres maman­da­ry jaqsy túsinemiz. 1962 jyly álem chem­pıo­natynyń irikteý syny Alýshta qalasynda ótti. Sol jıynda ataqty Aleksandr Medved pen Ábil­seıit Aıhanov asa aýyr sal­maqta álem chempıona­ty­na barý úshin talasqa túsedi. Ekeýi­niń arasyndaǵy aıqas 12 mınótke sozylady. Aıhanov Medvedke oń aıaǵyn qaıta-qaıta usynady. Medved onyń aıaǵynan usta­maı, shegine beredi. Sebebi, Aıha­nov­tyń aıaǵyn ustaý óz erkińmen jeńilgenmen birdeı. Kilem shetinde turǵan Aleksandr Ivanıskıı: «Sa­sha, aıaǵyn ustama!» dep jan daýysymen aıqaılaıdy. Aqy­ry, ne kerek, qasha kú­resken Medvedti tóreshi tórttaǵanǵa salady. Ábekeń parterde Medvedtiń qabyrǵa­syn qaıystyryp, qajet upaıyn molynan alady. Taban tiresken kúreste de Aıhanov basym túsedi. Biraq AQSh-tyń Toledo qalasynda bol­ǵan álem chempıona­tyn­da Keńes Odaǵy­nyń namysyn Medved qorǵaıdy. Al Aıhanov Toledoǵa ekinshi nómirli balýan retinde barady. Ol kezde Máskeý qazaq sekildi shaǵyn ulttardyń sportshylaryn tusap ustaıtyn. Bul aı­qas týraly bizge sol tustaǵy Qazaqstan qu­ramasynyń bas bapkeri, KSRO-nyń eń­bek sińirgen jat­tyqtyrýshysy Petr Matýshak dene shynyqtyrý ınstıtýtynda oq­yp júrgen kezimizde áńgimelep bergen edi. Aıhanov Olımpıada oıyndary men álem chempıonattarynda top jaryp, júl­de alǵan Borıs Kýlaev, Anatolıı Albýl, Savkýs Dzarasov, Nıkola Stanchev, Shota Lomıdze, Aleksandr Ivanıskıı sekildi sańlaqtardan basym tústi. Mysaly, Ol­ım­pıadanyń qola, álemniń kúmis júl­de­geri Anatolıı Albýl álemdegi tehnıkalyq sheberligi eń joǵary balýandardyń biri bolsa, Aıhanov Albýldy taza jyqty. Olımpıada jáne álem chempıonatynyń kúmis júldegeri Borıs Kýlaev «álem tanki» degen laqap atymen belgili sportshy. Biraq Kýlaev Ábekeńniń san qyrly ádisiniń kiltin taba almaı, jeńilgenin moıyndady. 1956 jylǵy Olımpıada chempıony, bolgar batyry Nıkola Stanchevti Aıhanov 1961 jyly tize búktirdi. Salmaǵy 120 kılo tartatyn Olımpıada júldegeri Dzarasovtyń da 85 kılo salmaǵy bar Aıhanovqa shamasy jetpegeni tarıhtan belgili. Bir ǵajaby, Ábil­seı­it Aıhanov bul myqtylardyń árqaısy­syn ártúrli ádispen jeńipti. Bul qazaq batyrynyń balýandyq dıapazonynyń keńdigin, tvorchestvolyq qýatynyń bıiktigin baıqatady. Aıhanovtyń bir ereksheligi qarsylastarynyń kúshti, osal jaq­ta­ryn tereń tarazylap, salmaqtap, taldap baryp kilemge shyǵady eken. Iаǵnı, Aıhanov tek qurǵaq kúshtiń balýany emes, ońdy-solyn baıyptap, aqyl-oıyn alǵa salyp kúresetin birtýar tulǵa. Ábekeń sportshy kezinde kúndelik jazýǵa qatty mán beripti. Kúndelikke jeńgen, jeńilgen beldesýlerin qaldyrmaı, táptishtep ja­zyp otyrady eken. Aıhanovtyń jadynyń myqty ekenin áńgime basynda aıttyq. Ol kisi áli kúnge deıin osydan 45-50 jyl burynǵy beldesýlerin taldap, tarazylap otyrady. Jasy jetpisten asqan adamnyń jar­ty ǵasyr burynǵy oqıǵalardy qaz-qal­pynda áńgimeleýi de úlgi alatyn jaǵdaı. Ábilseıit Aıhanov erkin kúreste ǵana oljaly bolǵan joq. Mońǵoldyń ulttyq kúresinen osy eldiń nebir alyptarynan basym túsip, bas báıge aldy. Aıhanovtan taza jeńilgen balýandardyń qata­ryn­da ulttyq kúresten Mońǵolııanyń birneshe dúrkin absolıýtti chempıony, otan­das­tary «jyǵylmaıtyn alyp» dep ataǵan Týv­ten­dorjdyń bolǵanyn oqyrmannyń esine sala ketkendi jón kórdik. Ábil­seı­ittiń sol sapardaǵy jeńisi sondaǵy qazaq baý­yr­lardy keremet qýanyshqa bóledi. Moń­ǵol jankúıerleri de qazaq balýa­nynyń tamasha ónerine súısinip, Aıhanovty qut­tyqtaý úshin kilemge shyǵyp ketken eken. Toqsan aýyz sózdiń tobyqtaı túıini, Aıhanov qazaq halqynyń Qajymuqan, Balýan Sholaq, Moldabaı syndy al­ypta­rynyń izin basqan eren tulǵa. Alla ta­ǵa­la Ábilseıit Rústemulyna ultymen birge jasaýdy násip etken eken. Biz osyndaı myqtymen zamandas boldyq, talaı márte birge dám tattyq. Endigi armanymyz qa­zaqtan Qajymuqan men Ábilseıitteı kúsh ıeleri shyǵyp, Alash týyn bıikte ustasa deımiz. Temirhan DOSMUHAMBETOV, Qazaqstan Respýblıkasynyń  Týrızm jáne sport mınıstri.