ÁIELDIŃ JÚREGI – ÁLEMNIŃ TIREGI!

Ardaqty ana, asyl jar, aıaýly qaryndas

Keshe Astanada Qazaqstan áıelderiniń tuńǵysh sezi bolyp ótti

Shýaqty kóktem ardaqty ana, asyl jar, aıaýly qaryndastyń meıramymen bastalady. Sondyqtan, eń áýeli bar­sha­ńyzdy aldaǵy merekelerińizben qut­tyq­taımyn, dep bastady sezdegi sózin Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev. Bul – Qa­zaq­stan áıelderiniń táýelsiz el tarı­hyn­daǵy tuńǵysh sezi. Jylý men jy­ly­lyq syılaıtyn jarqyn merekeniń qar­sańynda ózderińizben júzdesip otyr­ǵa­nyma qýanyshtymyn. Álemdegi ásemdik pen sulýlyq áıel kórki men ana meıiriminen nár alǵan degen danalyq sóz bar. Taǵylymdy tarıhymyz qaıratker­lik qasıet qonǵan analardan kende bolǵan emes, dep jalǵastyrdy sózin Prezıdent. Ulan-ǵaıyr dalada urpaq maqtanyshyna aınalǵan talaı ulaǵatty analar ótken. Olardyń óshpes ónegesi men ólmes dástúri jańa Qazaqstanda jarasty jalǵasyn tabýda. El men erge syn bolǵan kezeńde áıel-analar otbasy men qoǵam júgin qaıyspaı qatar kótere bildi. Sizder otbasy berekesin saqtaý­men birge, táýelsizdikti nyǵaıtý isine de eseli úles qosyp kelesizder. Prezıdent áıelderdiń ómirlik ma­ńyz­dy salalarda jumys isteıtinine nazar aýdardy. Olar búginde barlyq pedagogtardyń 73 paıyzyn quraıdy. Dárigerler men medısına personaly­nyń 87 paıyzy – áıelder. Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵynda 5800 KSK bolsa, solardyń 3 myńyna áıel­der jetekshilik etedi. Barlyq bıýdjettik sala qyzmetkerleriniń 60 paıyzy da áıelderdiń úlesinde. Memlekettik bas­qarýdyń barlyq júıesi kóp jaǵ­daıda olardyń kásibıliginiń arqa­syn­da ju­mys istep tur. Táýelsizdik jyl­darynda ondaǵan áıel mınıstrler jáne memlekettik organdar basshy­la­ry bolyp taǵaıyndaldy. Júzdegen áıel Parlament pen máslıhattarǵa saılandy. Áıelder men balalary bar otbasy­laryna áleýmettik kómektiń tutas bir júıesi qalyptasqan. Táýelsizdiktiń asa aýyr alǵashqy jyldarynyń ózinde Mem­leket olarǵa ataýly qoldaý kór­setti. 2006 jyldan beri barlyq qazaq­standyq otbasylaryna 1 jasqa tolma­ǵan balalarǵa qaraý úshin járdemaqy tólenedi. Az qamtamasyz etilgen otba­sylar kámeletke tolmaǵan balalary úshin járdemaqy alady. 2003 jyldan beri balalary bar otbasylaryna qol­daý kórsetýge baǵyttalǵan bıýdjettik qar­jylandyrý kólemi 20 eseden as­tamǵa artty. Ana jáne bala ólimin tó­mendetý boıynsha keń aýqymdy sharalar qabyldandy. Astana men birqatar iri qalalarda jańa perınataldyq orta­lyqtar salyndy. Osylaı degen Nursultan Ábishuly búginde «Balapan» baǵdarlamasy jú­zege asyryla bastaǵanyn, aınalasy bir jyldyń ishinde 35 balalar baqshasy, 137 mektepke deıingi jekemenshik mekemeler, 1,5 myńnan astam balalardyń shaǵyn ortalyqtary salynǵanyn atap kórsetti. 2020 jylǵa deıin, dedi Prezıdent, biz barlyq balalardy balalar baqshasymen qamtamasyz etýge tıispiz. Bul birinshi kezekte bala týǵannan keıin jumysqa, bızneske qaıta oralatyn jas analar úshin aıtarlyqtaı qoldaý. Innovasııalyq ındýstrııalandyrý jáne jańa áleýmettik saıasat mindetterin sheshý – bizdiń Qazaqstannyń bola­shaq órkendeýine bastaıtyn jol. Eko­nomıka men áleýmettik ómirdegi, saıasat pen mádenıettegi, qoǵamnyń basqa da salalaryndaǵy ınnovasııalar bir ǵana maqsatty – árbir qazaqstandyq otbasy­nyń, árbir qazaqstandyqtyń laıyqty ómir deńgeıin qamtamasyz etý maqsatyn kózdeıdi. Osy oraıda Memleket basshysy jańa kásiporyndar qyzmetkerleri ara­syn­daǵy áıelder úlesiniń joǵary bo­lýyn qamtamasyz etý jóninde Úkimetke mindet júktedi. Áleýmettik jańǵyrtý isiniń Joldaý men 2020 jylǵa deıingi Damý strate­gııasynyń basty baǵyttary bolyp ta­by­latynyn halyqqa túsindirý qajet, dep atap kórsetti Elbasy. Eń aldymen biz halyqtyń ózin-ózin jumyspen qam­týy máselesimen aınalysý jóninde sheshim qabyldap otyrmyz. Olardyń ara­synda áıelder de az emes. Adamdardyń mundaı toptary úshin memleket esebinen oqytý, mamandyq alý jáne eńbekke ornalastyrý sııaqty kómekter usy­ny­lady. Aýylda bıznespen aınalysqysy keletinder úshin memleket mıkronesıeler bólmekshi. Qazirgi ýaqytta áıelder arasyndaǵy jumyssyzdyq 5,5 paıyzdy quraıtyn ortasha kórsetkish jaǵdaıynda 6,3 paıyzdy qurap otyr, dep jalǵady odan ári oıyn Memleket basshysy. О́zin-ózi eńbekpen qamtýshy halyqtyń jartysy áıelder. Áıelder arasyndaǵy jumys­syz­dyqpen kúres máselesi búginde Úkimet ázirlep jatqan eńbekpen qam­týdyń jańa baǵdarlamasynda jeke baǵyt retinde bólip kórsetilýi tıis. Biz áıelder kásipkerligin damytý­dyń perspektıvaly salalaryn naqty anyqtap alýymyz kerek, dep atap ótti odan ári Prezıdent. Taıaýdaǵy onjyl­dyqta 6 mıllıon sharshy metr turǵyn úı salý mindeti alǵa qoıylyp otyr. Tek 2011 jyly ǵana osy salaǵa 75 mıllıard teńge baǵyttalatyn bolady. Osy oraıda Prezıdent Úkimet pen ákim­derdiń «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasyna áıelderdiń qatysýyn kúsheıte túsýleri kerektigin eskertti. Bilim berý men densaýlyq saqtaý salalaryndaǵy keń aýqymdy ózgerister eń aldymen áıelderdiń ómirleri men ál-aýqatyna oń áserin tıgizetin bolady, dep jalǵady oıyn Nursultan Nazarbaev. 2015 jylǵa qaraı úsh júz myń kishkentaı qazaqstandyqtar úshin 3400-ge jýyq mektepke deıingi mekemeler ashyl­maqshy. Taıaýdaǵy 5 jylda 400 mektep salý kózdelip otyr. Taıaý jyldarda Birtutas ulttyq den­saýlyq saqtaý júıesin engizý aıaq­ta­la­dy, dedi Elbasy odan ári. 2015 jylǵa qaraı 350 jańa dárigerlik ambýlatorııalar, emhanalar men feldsherlik-akýsherlik pýnktter iske qosylatyn bolady. Ol ana men bala ólimin eki ese, jalpy ólimdi 30 paıyz qysqartýǵa jaǵdaı jasaıdy. Halyqqa Joldaýda belgilengen eń­bekpen qamtý baǵdarlamasyn júzege asyrý kóptegen qazaqstandyq otbasy­larynyń tabystaryn arttyrýǵa jaǵ­daı jasaıdy, dep jalǵady oıyn Nur­sultan Ábishuly. Bútindeı alǵanda ol 1,5 mıllıonǵa jýyq qazaqstandyq­tardy qamtymaq. Osy oraıda Prezıdent «Sa­muryq-Qazyna» qoryna kiretin ulttyq kompanııalar aksııalaryn halyqqa satý baǵdarlamasyn áıel­der­diń belsendilikpen paıdalanatynyna senim bildirdi. Biz, 2020 jylǵa deıingi strategııa­lyq josparda qarastyrylǵandaı, ha­lyq­ty ataýly áleýmettik qorǵaýdyń tıimdi júıesin jasaıtyn bolamyz, dep atap ótti Prezıdent. Onyń negizgi baǵyty balaly otbasylardy, birinshi kezekte kóp balaly otbasylardy qol­daý bolyp tabylady. 2006-2016 jyldarǵa arnalǵan genderlik teńdik strategııasynda memlekettik basqarý organdarynyń arasyn­daǵy áıelder ókilettiligin 30 paıyzǵa jetkizý mindeti qoıylǵan dep jalǵady sózin Elbasy. 2010 jyly ol kórsetkish tek 10 paıyzdy ǵana qurady. Áıelder ortalyq organdarda da, jergilikti jerlerde de basshylyq laýazymdarǵa óte nashar usynylady. Búginde elde birde- bir áıel oblys ákimi joq, 3 aýdan ákimi men oblys ákimderiniń 5 orynba­sar­lary ǵana áıelder. Osy rette Prezıdent qazirgi zamanǵy menedjmentti zert­teýshilerdiń biri Tom Pıterstiń top-menedjmenttegi áıelder úlesiniń azdyǵy «strategııalyq sıpattaǵy rásýa­shyldyq pen qatelik» degen sózin keltire otyryp, Úkimetke Prezıdent Ákim­shiligimen, Ulttyq komıssııamen, «Nur Otan» partııasy basshylyǵymen birlesip, áıelderdi sheshimder qabyldaý deńgeıine deıin jyljytý jóninen 2016 jylǵa deıingi kezeńge arnalǵan naqty is-qımyldar josparyn jasaýdy tapsyrdy. Táýelsizdiktiń búkil 20 jyly ishinde, KSRO ydyraǵannan keıingi ekono­mıkada tolyq daǵdarys ornaǵan asa kúrdeli kezeńde jáne odan keıingi memlekettik qurylystyń tabysty jyl­da­ryn­da sizder – áıelder ár kezde de birge bolyp, meniń baǵytyma, barlyq qa­damdaryma qoldaý kórsetip otyr­dy­ńyz­dar, dep atap ótti Memleket bas­shysy. Ol kezde kóptegen adamdar senbese de, sizder men biz jeńiske jettik. Sol úshin sizderge zor rahmet. Erkekter aıtatyndaı, áıeldermen ótkizgen ýa­qyt­ty bos ketken ýaqyt dep esepteýge bolmaıdy, óıtkeni áıelder jańa ja­sam­pazdyqtarǵa rýhtandyrady. Sizder­diń sezderińizdiń jumysyna qatysyp, Qazaqstannyń eń laıyqty áıelderimen tildesýdi men dál osy turǵydan qaras­tyryp otyrmyn. Áıelder anaǵurlym jıi kúletin bolǵandyqtan erkekterge qaraǵanda uzaq ómir súredi deıdi. Sizderdi ár kezde de kúlki ásemdendire tússin, degen tilegin jetkizdi osy oraıda Nursultan Ábishuly. Bıyl biz uly Otanymyz – táýelsiz Qazaqstannyń 20 jyldyǵyn aıryqsha atap ótemiz, dep atap ótti Prezıdent. Alǵashqy sezdiń osy mereıli mejege oraılas ótýiniń ózindik máni zor. Bul rette altyn qursaq ananyń amandyǵy men balanyń jarqyn kúlkisi – bizdiń basty baılyǵymyz. Sondyqtan, ana men bala taǵdyry memleket qamqorly­ǵynan bir sát te tys qalǵan emes. Bul jáıtti biz udaıy basty nazarda ustap kelemiz. О́ıtkeni, ol – bizdiń bolasha­ǵymyz! Biz bolashaqqa birge baramyz, kemel keleshektiń berik irgesin birge qa­laımyz! Endeshe, osy jolda barshańyz­ǵa zor jetistikter men otbasynda ıgilikter tileımin, dep aıaqtady sózin Memleket basshysy. Sýretti túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.