Daýys berý – bárimizge mindet

Keshe Astanada Qazaqstan Respýblıkasynyń prezıdenttiginen úmitker Mels Eleýsizov óziniń saıası tuǵyrnamasyn usynyp, tanystyrdy. Kezdesýde ol tuǵyrnamanyń má­ni men mańyzyna toqtalmas bu­ryn, óziniń 20 jyldan astam ýaqyttan beri saıasatpen aınalysyp kele jat­qanyn, osymen ekinshi ret prezıdenttikten úmitker bolyp otyr­ǵanyn, osy jolǵy saılaýda ótken saılaýdaǵydaı 3 paıyzdan astam daýys emes, halyqtyń 5 paıyz daýy­­syna ıe bolýdan úmittene­ti­nin aıtty. Osy jerde ol saıası tu­ǵyr­namasynda keltirilgen málim­et­terge qarap, óziniń saılaýǵa myna­daı maqsatpen túsip otyrǵanyn baıa­n­­­dap berdi. Onda M.Eleýsizov saı­laýǵa qa­rapaıym azamattardyń múd­desin qor­ǵap, elimizdiń baılyǵyn jekelegen adamdar men toptar ǵana emes, barlyq azamattardyń kórýi úshin túsetinin jetkizdi. Odan ári ol saıası tuǵyrna­ma­syna toqtalyp, onyń demo­kra­tııa­lyq ınstıtýttardy qorǵaýǵa, ha­lyq­tar arasyndaǵy dostyq pen yn­tymaqtastyqty nyǵaıtýǵa, jer­­gi­likti bıliktiń ózin-ózin bas­qarýyna, sot bıliginiń táýelsizdigine, sóz bostandyǵy men baspasózdiń erkindigine, sybaılas jemqorlyqqa qar­sy kúres, aýyl sharýashylyǵyn da­mytý, ekonomıkany ártaraptan­dy­rý, ana men bala máselesine, shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý men bas­qa da elimizde qordalanǵan prob­le­ma­larǵa arnalǵanyn aıtty. Kezdesýde kandıdat tuǵyrna­ma­synda aıtylǵan osy másele­ler­ge túsinikteme berip, olardyń árqaısysyna jeke-jeke toqtalyp ótti. Munda ol aldymen qazirgi ókimettiń sheksiz bıligine nazar aýdaryp, sot pen jergilikti ózin-ózi basqarý organdarynyń ózine saı qyzmettermen aınalysa almaı otyrǵanyn jetkizdi. Odan ári úmitker qazir saı­laýǵa halyqtyń 20 paıyzy ǵana qatysatynyn, al basqalardyń tek úıde bılik pen oppozısııaǵa renjip otyrýdan basqa eshnárse istemeıtinin aıtty. Kezdesýde osy máselege baıla­nys­ty kandıdattan onyń sebebin túsindirýdi ótingenimizde, ol jergilikti bılik pen máslıhattyń ju­my­synyń bári joǵaryda sheshiletinin, olar tek oryndaýshy organdar ǵana ekenin, oǵan eti úı­ren­gen halyq óz­deriniń aman-saý­lyǵyn ǵana oılaýmen shekteletinin jetkizdi. Osy jer­de M.Eleýsizov jergilikti at­qarý­shy organda halyqtyń bıligi joq­tyǵyn, bılik tek joǵaryda ǵana emes, qarapaıym azamattardyń óti­nish-tilekterinen de turýy tıis ekenin tilge tıek etti. «Sondyqtan, – dedi ol, – ákimderdiń bári saılanýy kerek. Bizde ákimderdi saılaý bolmasa halyqtyń bıligi bolmaıdy». Osy­laı deı kelip, ol sot bıligin de saılaıtyn kez kelgenin atap kórsetti. Odan ári ol saıası tuǵyrna­ma­syndaǵy syrtqy saıasat pen ult­tyq qaýipsizdik máselesi týraly áń­gimeledi. Qazaqstan bıliginiń Re­seı, Qy­taı jáne basqa eldermen ustan­ǵan saıasatyn qoldaı­tynyn, biraq bizdiń elimiz úshin negizgi áriptes Reseı Fede­ra­sııa­sy bolýy kerektigin jetkizdi. Onyń aıtýyn­sha, biz orys halqy­men ejelden beri dostyq jáne yntymaqtastyqta ómir súrip kelemiz. Reseı hal­qyn­daı bizdi eshkim jáne esh jerde qarsy almaıdy, kerek kezinde qol­ushyn sozbaıdy. Sonymen birge, ol eger Qazaqstan men Reseı arasyn­daǵy shekaraǵa ár­bir otandasy­myz­dyń qolyna myl­tyq ustatyp qoısa da eki el ara­syn­daǵy shekarany kúzetýge adam sany jetpeıtinin, sondyqtan kórshi elmen aradaǵy qaýipsizdikti nyǵaıtý úshin bizge Reseımen áriptestik baı­la­nys­ty nyǵaıtý kerektigin atap ótti. M.Eleýsizov ekonomıka, sonyń ishinde aýyl sharýashylyǵyn, sha­ǵyn jáne orta bıznesti damytý, aýyl­dyq jerlerdi, ana men balany qorǵaý, mádenıet pen óner, bilim berý, densaýlyq saqtaý salalaryn da­mytý máselelerine toqtaldy. Kandıdat qazir jahandaný jáne azyq-túlik tapshylyǵy jyl saıyn qaýip tóndirip otyrǵan kezde árbir aza­mat­tyń ysyrapshyl emes, qanaǵatshyl bolýy kerektigin, qanaǵatshyldyqty mádenıetti árbir adam óziniń bo­ıy­na sińirip, aýylsharýashylyq ónim­derin óndirýmen, jer ıgerýmen aı­na­lyssa degen tilek bildirdi. Osy­laı degen úmitker búginde Qazaqstan aýmaǵynda Mendeleev kestesinde kórsetilgen mıneraldy resýrs­tar­dyń bári bar ekenin, biraq olardy tıimdi ıgere almaı jatqanymyzdy aıtyp, bolashaqta tabıǵı baılyq­tyń keıingi urpaqtarymyzǵa jetýi úshin olardy qazirden bastap uqyp­ty paıdalanýdy usyndy. Kezdesýde M.Eleýsizov joǵary­da atalǵan máselelerdi sheshý jol­dary saıası tuǵyrnamasynda kórse­til­genin jetkizdi. Osy jerde kandıdat Qazaq eliniń erte zamannan beri aýyl sharýashylyǵyna ıkemdi jáne qolaıly el bolǵanyn, Keńes Odaǵy kezinde de agrarlyq sektorǵa basym baǵyt berilgenin, al búginde sol KSRO kezindegi sovhoz, kolhozdar­dyń ydyraýynyń kesirinen halyq­tyń tek 20 paıyzy ǵana ózimizden shyqqan ónimderdi tutynyp otyr­ǵanyn atap ótti. Al basqalary ózge elderden kelip jatqan ónimder. Olar­dyń arasynda adamnyń densaý­lyǵyna zııandy ónimder qanshama. Osyǵan baılanysty M.Eleýsizov el­de otandyq tamaq ónimderine degen suranysty arttyrý saıasatyn júrgi­zip, halyqty ushsa qustyń qa­naty ta­latyn keń dalany ıgerýge shaqyrdy. Kezdesý sońynda kandıdat saı­laýǵa barlyq azamattar qatyspaı­tyn­dyqtan, bolashaqta «Saılaý tý­ra­ly» Zańǵa ózgeris engizip, sol qu­jat boıynsha azamattardy saılaýǵa qatystyrý joldaryn jasaý kerek degen usynys bildirdi. Osy jerde ol soǵys jyldary, adamdardyń eki ottyń arasynda júrgen kezderi de saılaýǵa qatysqandaryn eske alyp, árbir ózin patrıot sanaıtyn aza­mat­ty saılaýǵa qatysýǵa shaqyrdy. Dastan KENJALIN.